Blog
Sanskrit
About
utthānaikādaśī
Sanskrit-English
Sanskrit-German
Sanskrit-Sanskrit
Wilson Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 143 .
utthānaikādaśī f. (
-śī ) The eleventh lunation of the light half of
Kārttika or
Agrahāyaṇa, when VIṢṆU rises from his sleep.
E. utthāna rising, ekādaśī eleventh.
Yates Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 117, col. 1 .
utthānai_kādaśī (śī) The 11th Luna- tion in Kārtik when Vishnu rises.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 180, col. 1 .
utthānai kādaśī f. the eleventh day in the light or former half of the month Kārttikā (when Viṣṇu rises from his sleep).
Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 117, col. 2 .
utthānaikādaśī f. (-śī ) The eleventh lunation of the light half of Kartik or Agrahayana, when VISHNU rises from his sleep.
E. utthāna rising, ekādaśī eleventh.
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 1,
p. 898 .
utthānaikādaśī (
u° + e° ) f.
der 11te Tag in der ersten Hälfte des Monats Kārttika, an dem Viṣṇu von seinem 4monatlichen Schlaf
aufsteht ,
As. Res. III, 265. fg.
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 224, col. 1 .
utthānaikādaśī f. der 11te Tag in der lichten Hälfte des Kārttika.
Vācaspatyam
☞
p. 1107, col. 2 .
utthānaikādaśī strī utthānasya hareḥ nidrātaḥprabodhanasya kālaḥ ekādaśī . cāndrakārttikaśuklaikādaśyām . tatra kāla vyavasthā —ti0 ta0 raghunandanena darśitā yathā mātsye “śete viṣṇuḥ sadāṣāḍhe mādre ca parivarttate . kārttike paribudhyeta śuklapakṣe harerdine ” bhaviṣyanāradīyayoḥ “maitrādyapāde svapitīha viṣṇurvaiṣṇavyamadhye parivarttate ca . pauṣṇāvasāne ca surārihantā prabudhyate māsacatuṣṭayena ” bhaviṣye “niśi svāpodivotthānaṃ sandhyāyāṃ parivarttanam . anyatra pādayoge'pi dvādaśyāmeva kārayet ” . anyatra svāpādivihitarātryādītarakāle daśamīpratipadośca . “ki- ntanmaitrādyapādena? daśamyaṃśena yo divā . pauṣṇa śeṣeṇa kintena? pratipadyathayoniśi ” . daśamyaṃśena daśamyā aṃśoyatra pāde tena . yaḥ patipadi vā prāptastena vā kim? . atra daśamīpratipadorvajanāt taditaraikādaśyādipañca- tithiṣu maitrādinakṣatrapādaviśeṣalābhe dvādaśīṃ vināpi śayanādiriti pratīyate . vacanāntaram “revatyanto yadā rātrau dvādaśyā ca samāyutaḥ . tadā vibudhyate viṣṇu- rdinānte prāpya revatīm ” dinānte tridhāvibhaktadina tṛtīyabhāge divotyānamityanurodhāt . viṣṇudharmmottare “viṣṇurdivā na svapiti ta ca rātrau prabudhyate . dvādaśyā- mṛkṣasaṃyoge pādayogo na kāraṇam . aprāpte dvādaśīmṛkṣe utyānaśayane hareḥ . pādayogena karttavye nāhorāvaṃ vicintayet varāhapurāṇam . “dvādaśyāṃ sandhisamaye na- kṣatrāṇāmasambhave . ābhākāsitapakṣeṣu śayanāvarttanā- dikam ” ābhākānām āṣāḍhabhādrakārttikānām . tataśca dvādaśyāṃ niśādau nakṣatramātrayogāt dvādaśyāmṛkṣābhāve tithyantare niśādyanādareṇa pādaviśeṣayogāt, tadabhāve dbādaśyāṃ sandhyāyāmeva śayanādikaṃ bodhanantu dvādaśyāṃ rātrau revatyantapādayoge dinatṛtīyabhāga iti viśeṣaḥ ” .
Śabdakalpadruma
☞
vol. 1,
p. 226 .
utthānaikādaśī , strī, (utthānāya hareḥ prabodhanāya yā ekādaśī . asyāṃ bhagavān kṣīrodaśayāno nārāyaṇaḥ yoganidrāṃ vihāya uttiṣṭhati .) kā- rttikaśuklaikādaśī .. atha viṣṇūtthānam . tatra divase revatyantayuktāyāṃ dvādaśyām . rātrau reva- tyantapādayoge tu divātṛtīyabhāge revatīyukta- dvādaśyām . dvādaśyāmṛkṣābhāve ekādaśīprabhṛti- paurṇamāsyantānyatamatithau revatyantapādayoge . tada- bhāve kevalāyāṃ dvādaśyāṃ sandhyāyāṃ viṣṇuṃ saṃpūjya . om̐ “mahendrarudrairabhinūyamāno bhavānṛṣirvvanditavandanīyaḥ . prāptā taveyaṃ kila kaumudākhyā jāgṛṣva jāgṛṣva ca lokanātha .. meghā gatā nirmmala eṣa candraḥ śāradyapuṣpāṇi ca lokanātha . ahaṃ dadānīti ca puṇyaheto- rjāgṛṣva jāgṛṣva ca lokanātha ” .. tataśca . “uttiṣṭhottiṣṭa govinda tyaja nidrāṃ jagatpate . tvayā cotthīyamānena utthitaṃ bhuvanatrayam ” .. iti paṭhet . iti kṛtyatattvam ..