• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • utthānaṃ

    See also utthāna, utthānam.


    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 226.
    utthānaṃ , klī, (ut + sthā + lyuṭ .) sainyam . yuddham .
    pauruṣam . pustakam . udyamaḥ . (yathā rāmāyaṇe 5 .
    “mama dharmmārthamutthānaṃ na kāmakrodhasaṃjñitam” .)
    udgamaḥ . (abhyudayaḥ . yathā raghuvaṃśe . 6 . 31 .
    “nidarśayāmāsa viśeṣadṛśya-
    minduṃ navotthānamivendumatyai” ..)
    harṣaḥ . vāstvantaḥ . aṅganam . caityaḥ . (dhanārjjana-
    nimittā ceṣṭā . yathā manuḥ 9 . 215 ..
    “bhrātṝṇāmavibhaktānāṃ yadyutthānaṃ bhavetsaha .
    na puttrabhāgaṃ viṣamaṃ pitā dadyāt kathañcana” ..)
    malotsargaḥ . iti hemacandraḥ .. tantram . tattu sva-
    maṇḍalam . sainyaṃcintā ca . sanniviṣṭaḥ . upaviṣṭaḥ .
    ityamarabharatau .. gātrottolanam . uṭhana iti
    bhāṣā . (yathā śākuntale 2 ya aṅke . “medaccheda-
    kṛśodaraṃ laghu bhavatyutthānayogyaṃ vapuḥ” .) yathā ca,
    “niśi svāpo divotthānaṃ sandhyāyāṃ parivarttanam .
    anyatra pādayoge'pi dvādaśyāmeva kārayet” ..
    iti tithyāditattvam .. (punarjīvanam . maraṇāna-
    ntaraṃ punarjīvanalābhaḥ . yathā mahābhārate .
    “sa cāpi varayāmāsa piturutthānamātmanaḥ” ..)