uttamastrīsaṃgrahaṇa
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 178, col. 1.
ut-tamá—strī-saṃgrahaṇa = -saṃgraha above.
Vācaspatyam
☞
p. 1089, col. 2.
uttamastrīsaṃgrahaṇa na0 parastriyāḥ saṃgrahaṇaṃ karmma0 . smṛtyukte
parastriyāmuttame mithunābhāvāya pravṛttirūpavyāpārabhede tat-
svarūpavibhāgādi mitā0 darśitaṃ yathā
“prathama sāhasādidaṇḍaprāptyarthaṃ tredhā tatsvarūpaṃ vyāsena
vivṛtam . “trividhantatsamākhyātamadhamaṃ madhyamottamam . adeśa-
kālabhāṣābhirnirjane ca parastriyāḥ . kaṭākṣāvekṣaṇaṃ hāsya-
mprathamaṃ sāhasaṃ smṛtam . preṣaṇaṅgandhamālyānāndhūpabhūṣaṇa-
vāsasām . pralobhanañcānnapānairmadhyamaṃ samudāhṛtam . sahā
sanaṃ vivikteṣu parasparamapāśrayaḥ . keśākeśi grahaścaiva
samyak saṃgrahaṇaṃ skṛtam” . strīpuṃsayormithunībhāvaḥ saṃ-
grahaṇaṃ saṃgrahaṇajñānapūrvvakatvāttatkarturdaṇḍavidhānasya taj-
jñānopāyantāvadāha . “pumān saṃgrahaṇe grāhyaḥ keśā-
keśi parastriyāḥ . sadyovā kāmajaiścihnaiḥ pratipattau dvayo-
stathā” yā0 smṛ0 . saṃgrahaṇe pravṛttaḥ pumān keśākeśyā-
dibhirlliṅgairjñātvā grahītavyaḥ . parasparakeśagrahaṇapūrvvakā-
krīḍā keśākeśi “tatra tenedamiti sarūpa” iti pā0 bahu-
brīhau sati “ic karmmavyatihāre” pā0 iti samāsānta
ic pratyayaḥ avyayatvācca luptatṛtīyāvibhaktiḥ . tataścāyamarghaḥ .
parabhāryyayā saha keśākeśikrīḍanenābhinavaiḥ kararuhadaśa-
nādikṛtavraṇaiḥ rāgakṛtairliṅgairdvayīḥ sampatipattyā vā jñā-
tvā saṃgrahaṇe pravṛtto grahītavyaḥ . parastrīgrahaṇaṃ niyu-
ktāvarudbādivyudāsārtham . kiñca . “nīvīstanaprāvaraṇa
sakthikeśāvamarśanam . adeśakālasambhāṣaṃ sahaikasthānameva ca”
yā0 smṛ0 . yaḥpunaḥ paradāraparidhānagranthipradeśakucaprāva-
raṇajaghanamūrddharuhādisparśanaṃ sābhilāṣaivācarati . tathā
adeśe nirjane janatākīrṇe vāndhakārākule'kāle saṃlāpanaṅka
roti . parabhāryayā vā sahaikamañcakādau riraṃsayevāvati-
ṣṭhate . so'pi saṃgrahaṇe pravṛtto grāhyaḥ . etaccāśaṅkyamāna
doṣapuruṣaviṣayamitarasya na doṣaḥ . yathāha manuḥ .
“yastvanākṣāritaḥ pūrvvamabhibhāṣeta kāraṇāt . na doṣamprā-
pnuyātkiñcinna hi tasya vyatikramaḥ” iti yaḥ parastriyā
spṛṣṭaḥ kṣamate'sāvapi grāhya iti tenaivoktam . “striyaṃ
spṛśedadeśe yaḥ spṛṣṭobā marṣayettathā . parasparasyānubhate sarvaṃ
saṃgrahaṇaṃ smṛtamiti” yaśca mayeyaṃ vidagdhā'sakṛdrami-
teti ślāghayā bhujaṅgajanasamakṣaṅkhyāpayatyasāvapi grāhya
iti tenaivoktam . “darpādvā yadi vā mohāt ślāghayā vā
svayaṃ vadet . pūrvvaṃ mayeyambhukteti tacca saṃgrahaṇaṃ smṛtam”