uttamarṇa
See also
uttamarṇaḥ.
Wilson Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 141.
uttamarṇa mfn. (
-rṇaḥ-rṇā-rṇaṃ) A creditor.
E. uttama chief, and ṛṇa a debt.
Yates Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 115, col. 1.
uttama_rṇa (rṇaḥ) 1. m. A creditor.
Benfey Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 112, col. 1.
uttamarṇa uttamarṇa, i. e. uttama + ṛṇa, m. A creditor, Man. 8, 47.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)
☞
p. 150, col. 2.
uttamarṇa uttamarṇa. See under ut-tama.
Cappeller Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 81.
uttamarṇa m. creditor.
Macdonell Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 49, col. 1.
uttamarṇa uttama_ṛṇa, m. creditor; i-ka, m. id..
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 177, col. 3.
ut-tama—°rṇa a (
uttama-ṛṇa), m. a creditor,
Pāṇ. i, 4, 35;
Mn. &c.
☞
p. 177, col. 3.
ut-tama—°rṇa m.
pl. N. of a people,
VP.;
MārkP.
☞
p. 179, col. 1.
uttamarṇa b &c. See under uttama.
Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 116, col. 1.
uttamarṇa mfn. (-rṇaḥ-rṇā-rṇaṃ) A creditor.
E. uttama chief, and ṛṇa a debt.
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 1,
p. 888.
uttamarṇa (
uttama + ṛṇa) m.
1) Gläubiger (Gegens. adhamarṇa) P. 1, 4, 35. AK. 2, 9, 5. H. 882. KAUŚ. 46. M. 8, 47. 50.
— 2) m. pl. N. pr. eines Volkes (= uttama) VP. 186, N. 16 (uttamārṇa; etwa uttama + arṇa?).
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 221, col. 1.
uttamarṇa m.
— 1) Gläubiger Spr. 7644.
— 2) Pl. N.pr. eines Volkes MĀRK. P. 57,53.
Cappeller Sanskrit Wörterbuch
☞
p. 55, col. 1.
uttamarṇa m. Gläubiger.
Bopp Glossarium Sanscritum
☞
p. 46, col. 1.
uttamarṇa m. (
BAH. ex praec. et
ṛṇa debitum) creditor. AM.:
uttamādhamarṇau dvau prayoktṛgrāhakau kramāt.
Vācaspatyam
☞
p. 1088, col. 1.
uttamarṇa pu0 uttamamṛṇamasya . ṛṇaprayojake (mahājana) .
uttamarṇavṛddhyādigrahaṇadharmoviṣṇunā darśito yathā “athotta-
marṇo'dhamarṇādyathādattamarthaṃ gṛhṇīyāt dvikaṃ trikaṃ catuṣkaṃ
pañcakañca śataṃ varṇānukrameṇa pratimāsam . sarvevarṇā vā
svapratipannāṃ vṛddhiṃ dadyuḥ . akṛtāmapi vatsarātikrameṇa
yathāvihitām . ādhyupabhoge vṛddhyabhāvaḥ . daivarājopa-
ghātādṛte vinaṣṭamādhimuttamarṇodadyāt . antavṛddhau pravi-
ṣṭāyāmapi . na sthāvaramādhimṛte vacanāt . gṛhītadhanaprave-
śārthameva yat sthāvaraṃ dattaṃ tadgṛhītadhanapraveśe dadyāt .
dīyamānaṃ prayuktamarthamuttamarṇasyāgṛhṇatastataḥ paraṃ na varddhate .
hiraṇyasya parā vṛddhirdviguṇā, dhānyasya triguṇā, va-
strasya caturguṇā, santatiḥ strīpaśūnām . kiṇvakā-
rpāsasūtracarmmāyudheṣṭakāṅgārāṇāmakṣayā, anuktānāṃ dvi-
guṇā . prayuktamarthaṃ yathā kathañcit sādhayanna rājñovācyaḥ
syāt . sādhyamānaścedrājānamabhigacchettatsamaṃ daṇḍyaḥ .
uttamarṇaścedrājānamiyāttadvibhāvito'dhamarṇorājñe dhanada-
śabhāgasammitaṃ daṇḍaṃ dadyāt . prāptārthaścottamarṇoviṃśati-
titamamaṃśam . sarvvāpalāpyekadeśavibhāvito'pi sarvaṃ da-
dyāt . tasya ca bhāvanāstisrobhavanti likhitaṃ sākṣiṇaḥ
samayakriyā ca . sasākṣikamāptaṃ sasākṣikameva dadyāt .
likhitārthapraviṣṭe likhitaṃ pāṭayet . asamagradāne lekhyā-
sannidhāne cottamarṇolikhitaṃ dadyāt” . adhikamṛṇaśabde
vakṣyate . uttamaṃ deyatvenāstyasya ṭhan . uttamarṇṇiko-
'pyatra . “pañca pañcaśatam dāpyaḥ prāptārthohyuttamarṇṇikaḥ”
yā0 smṛ0 . “yairyairupāpairarthaṃ svaṃ prāpnuyāduttamarṇṇikaḥ .
staistairupāyaiḥ saṃgṛhya dāpayedadhamarṇikam” manuḥ “te ca upā-
yā vṛhaspatinā darśitāḥ yathā . “chadmanā yācitañcārtha-
mānīya ṛṇikādbalaiḥ . anyāhṛtādi vā''hṛtya dāpyate
tatra sopadhiḥ . dāraputrapaśūn hṛtvā kṛtvā dvāropave-
śanam . yatrārthī dāpyate'rthaṃ svaṃ tadācaritamucyate . baddhvā-
svagṛhamānīya tāḍanādyairupakramaiḥ . ṛṇiko dāpyate
yatra balātkāraḥ sa kīrttitaḥ” .