Blog
Sanskrit
About
utsarjana
See also
utsarjanam ,
utsarjanaṃ .
Sanskrit-English
Sanskrit-French
Sanskrit-German
Sanskrit-Sanskrit
Specialized Dictionaries
Wilson Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 144 .
utsarjana n. (
-naṃ )
1 Gift, donation.
2 Abandoning, leaving, &c.
E. ut before sṛja to leave, and lyuṭ affix: see the preceding.
Yates Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 118, col. 1 .
utsa_rjana (naṃ) 1. n. Gift, leaving.
Benfey Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 114, col. 2 .
utsarjana utsarjana, i. e. ud-sṛj + ana, n. 1. Rejection, Chr. 9, 38. 2.
The name of the ceremony, utsarga
(q. cf. ), Man. 4, 96.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)
☞
p. 152, col. 3 .
Ut-sarjana, am, n. letting loose, abandoning,
leaving, &c.; gift, donation, oblation; suspending (a
lecture in the Veda), a ceremony connected with it.
Cappeller Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 83 .
utsarjana n. letting loose, giving up, dismission, closing, completion (
v. prec. ).
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 182, col. 1 .
☞
p. 182, col. 3 .
ut-sarjana b mfn. expelling (the feces, said of one of the muscles of the anus),
Bhpr.
☞
p. 182, col. 3 .
ut-sarjana n. letting loose, abandoning, leaving,
KātyŚr.
☞
p. 182, col. 3 .
suspending (a Vedic lecture),
Lāṭy. ;
ĀśvGṛ. ;
Kauś.
☞
p. 182, col. 3 .
(with
chandasām ) a ceremony connected with it,
Mn. iv, 96
☞
p. 182, col. 3 .
gift, donation, oblation,
L.
Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 118, col. 2 .
utsarjana n. (-naṃ )
1. Gift, donation.
2. Abandoning, leaving, &c.
E. ut be- fore sṛj to leave, and lyuṭ affix: see the preceding.
Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français
☞
p. 140, col. 2 .
ut-sarjana- nt. suspension de la lecture sacrée (rite).
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 1,
p. 904 .
utsarjana (wie eben) n.
1) das Entlassen, Loslassen KĀTY. ŚR. 20, 2, 10.
— 2) das Spenden AK. 2, 7, 28. H. 386.
— 3) das Aufheben, Einstellen , z. B. der Veda lesung ĀŚV. GṚHY. 3, 5. KAUŚ. 68. chandasām eine bes. Ceremonie (vgl. u. utsarga 5.) M. 4, 96.
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 226, col. 1 .
utsarjana — 1) Adj. (f. ī ) ausstossend , so heisst eine der drei Falten des Afters BHĀVAPR. 1,28,2. =
— 2) n.
— a) das Entlassen , Loslassen.
— b) das Aufheben , Einstellung LĀṬY. 4,8,8. chandasām eine best. Ceremonie.
— c) *das Spenden.
Cappeller Sanskrit Wörterbuch
☞
p. 55, col. 2 .
utsarjana f. ī aussfoßend; n. Entlassung.
Vācaspatyam
☞
p. 1129, col. 2 .
utsarjana na0 ud + sṛja —lyuṭ . 1 dāne, 2 tyāge, ca . vedot- sargarūpe ṣaṇmāsakarttavye vaidikānāṃ 3 kriyābhede sa ca āśva0 gṛ0 ukto yathā “madhyamāṣṭakāyāmetābhyo devatābhyo'nnena hutvā'po'bhyavayanti ” 20 sū0 . “madhya- māṣṭakāgrahaṇaṃ ṣaṇmāsāntopalakṣaṇārtham ” . tena tasyāḥ samīpe māghyāṃ paurṇamāsyāmityarthaḥ śākhāntare caivaṃ dṛśyate . “etābhyo devatābhyo hutvā sāvitryādibhya ājyam, ityuktam . agnimīḍa ityādibhyo'nnena hutvā sthālīpākagrahaṇamakṛtvā'nneneti yatnena bruvat gṛhasiddha mannaṃ gāhyamiti darśayati, tataḥ sviṣṭakṛt, tato vedārambha- ṇam . tato homaśeṣaṃ samāpyāpo'bagāhanta ityarthaḥ nārā0 “etā eva taddevatāstarpayanti ” 21 sū0 . “snātvā sāvitrādyā nava agnimīḍa ityādyāśca viṃśatiṃ tarpayantītyarthaḥ . ṛgdevatā ādiśya tarpayeyuḥ . dvitīyāntaṃ kṛtvā tarpayāmītyekānnatriṃśadvākyāni kṛtvā tāvatkṛtvastarpayeyuḥ ” nā0 vṛ0 . “ācāryān ṛṣīn pitṝṃ- śca ” 22 sū0 . yacca brahmayajñāṅgaṃ tarpaṇamuktaṃ tadeta- daṅgatvenedānīmapi kāryamityarthaḥ . caśabdo devatātarpaṇa sanuccayārthaḥ . tena prajāpatyādyā api tarpyāḥ . devatāsta- rpayantītyatra devatāgrahaṇamatrāpi samuccayārtham kramaśca tantrākta eva ” nā0 vṛ0 . “etadutsarjanam ” 23 sū0 . “asyeyaṃ saṃjñā . tataḥ ṣaṇmāsān ṣaḍaṅgānyadhīyīta . ṣaṇmāsānadhīyītetyārabhya evamantā dharmā grahaṇādhyayana etetyāhureke . anye tvaviśeṣeṇetyāhuḥ ” nā0 vṛ0 . utsargaśabde darśitena kālenāsya vikalpa0 śākhibhedena vyavasthāpyaḥ “pauṣe tu chandasāṃ kuryyādbahirutsarjanaṃ budhaḥ ” bhanuḥ .
Renou Vocabulaire du rituel védique
☞
p. 39 .
Aufrecht’s Catalogus Catalogorum
☞
vol. 1,
p. 64, col. 2 .
utsarjana Āpast. Gu. 3.