• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • utmaṅgaḥ


    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 228.
    utmaṅgaḥ , puṃ, (utamvajate milati yatra . ut + sañja
    + ghañ .) kroḍam . iti jaṭādharaḥ ..
    (“utmaṅgavā malinavasane saumya nikṣipya vīṇām” ..
    iti meghadūte 86 . tathā, viṣṇupurāṇam . 1 . 11 . 5 ..
    “praṇayenāgataṃ puttram utsaṅgārohaṇotsukam” ..
    parbbatādīnāṃ śikharadeśaḥ . sānuḥ .. yathā, raghuḥ .
    “śilāvibhaṅgairmṛgarājaśāva-
    stuṅgaṃ nagotsaṅgamivāruroha” .. 6 . 3 ..
    saudhādīnāmuparibhāgaḥ . chād iti bhāṣā ..
    “saudhotsaṅgapraṇayavimukho māsma bhūrujjayinyāḥ” .
    iti meghadūte . 29 . abhyantarabhāgaḥ .
    “vanecarāṇāṃ vanitāsakhānāṃ
    darīgṛhotsaṅganiṣaktabhāsaḥ” .
    iti kumāre . 1 . 10 . ūrddhvatalaḥ . vahirbhāgaḥ .
    “dṛṣado vāsitotsaṅgā niṣaṇṇamṛganābhibhiḥ” .
    iti raghuvaṃśe . 4 . 74 . saṅgamaḥ .. āliṅganam .
    vivāhaḥ .. vraṇādhobhāgaḥ . śoṣa iti bhāṣā ..
    yathā suśrute . sūtrasthāne .
    “abhyantaramutsaṅgaṃ kṛtvā bhūyo'pi vikaroti” .
    garbhaḥ . yathā, mahābhārate parīkṣijjanmani . 14 .
    68 . 18 . 19 ..
    “āsīnmama matiḥ kṛṣṇa ! pūrṇotsaṅgā janārddana” ! ..)