• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • utaṅkameva


    Vācaspatyam

    ☞ p. 1074, col. 1.
    utaṅkameva pu0 utaṅkārthamīśvareṇa pravarttitomeghaḥ . marudeśasthota-
    ṅkatoyākāṅkṣāpūraṇārthamīśvareṇa kṛṣṇena niyojite meghe .
    tatkathā bhā0 āśva0 55 a0 . “utaṅka uvāca . ava-
    śyakaraṇīyañca yadyetanmanyase vibho! . toyamicchāmi
    yatreṣṭaṃ maruṣvetaddhi durlabham . tataḥ saṃhṛtya tatteja pro-
    vācotaṅkamīśvaraḥ . eṣṭavye sati cintyo'hamityuktvā
    dvārakāṃ yayau . tataḥ kadācidbhagavānutaṅkastoyakā-
    ṅkṣayā . tṛṣitaḥ paricakrāma marau sasmāra cācyutam .
    tato digvāsasaṃ dhīmānmātaṅgaṃmalapaṅkinam . apaśyata marau
    tasmin śvayūthaparivāritam . bhīṣaṇaṃ baddhanistriṃśaṃ vāṇa-
    kārmukadhāriṇam . tasyādhaḥ srotaso 'paśyat dvāri bhūri
    dvijottamaḥ . smaranneva ca taṃ prāha mātaṅgaḥ prahasanniva .
    ehyutaṅka! pratīcchasva matto vāri bhṛgūdvaha! . kṛpā
    hi me sumahatī tvāṃ dṛṣṭvā tṛṭsamāśritam . ityuktastena
    sa munistattoyaṃ nābhyanandata . cikṣepa ca sa taṃ dhīmān
    vāgbhirugrābhiracyutam . punaḥ punaśca mātaṅgaḥ piba-
    sveti tamabravīt . na cāpibat sa sakrodhaḥ kṣudhitenānta-
    rātmanā . sa tayo niścayāttena pratyākhyāto mahātmanā .
    śvabhiḥ saha mahārāja! tatraivāntaradhīyata . utaṅkastaṃ
    tathā dṛṣṭvā tato vrīḍitamānasaḥ . mene pralabdhamātmānaṃ kṛṣṇe-
    nāmitraghātinā . atha tenaiva mārgeṇa śaṅkhacakragadā-
    dharaḥ . ājagāma mahābuddhirutaṅkaścainamabravīt . na
    dattaṃ tādṛśaṃ dātuṃ tvayā puruṣasattama . salilaṃ vipra-
    mukhyebhyī mātaṅgasrotasā vibho . ityuktavacanaṃ tantu ma-
    hābuddhirjjanārddanaḥ! . utaṅkaṃ ślakṣṇayā vācā sāntva-
    yannidamabravīt . yādṛśeneha rūpeṇa yogyaṃ dātuṃ dhṛtena
    vai . tādṛśaṃ khalu te dattaṃ tacca tvaṃ nāvabudhyathāḥ .
    mayā tvadarthamukto vai vajvapāṇiḥ purandaraḥ . utaṅkā-
    yāmṛtaṃ dehi tīyarūpamiti prabhuḥ . sa māmuvāca deve-
    ndrī na martyo'martyatāṃ vrajet . anyamasmai varaṃ dehī-
    tyasakṛdbhṛgunandana . amṛtaṃ deyamityeva mayaivoktaḥ śacī-
    patiḥ . sa māṃ prasādya devendraḥ punarevedamabravīt . yadi
    deyamavaśyaṃ vai mātaṅgo hi mahāmate! . bhūtvā'mṛtaṃ pradā-
    syāmi bhārravāya mahātmane . yadyevaṃ pratigṛhṇāti
    bhārgavo'mṛtamadya vai . pradātumeṣa gacchāmi bhārgavasyāmṛtaṃ
    vibho! . pratyākhyātastvahaṃ tena dāsyāmi na kathañcana .
    sa tathā samayaṃ kṛtvā tena rūpeṇa vāsavaḥ . upasthita-
    stvayā cāpi pratyākhyāto'mṛtaṃ dadat . cāṇḍālarūpī
    bhagavan! sumahāṃste vyatikramaḥ . tanna śakyaṃ mayā
    karttuṃ bhūya eva taṣepsitam . toyepsāṃ tava durddharṣāṃ kariṣye
    saphalāmaham . yeṣvahaḥsu ca te brahman . salilepsā bhavi-
    ṣyati . tadā marau bhaviṣyanti jalapūrṇāḥ payodharāḥ .
    rasavacca pradāsyanti toyaṃ te bhṛpunandana! . utaṅkameṣā
    ityuktāḥ khyātiṃ yāsyanti cāpi te . ityuktaḥ prīti-
    mān vipraḥ kṛṣṇena sa babhūva ha . adyāpyutaṅkameghāśca marau
    varṣanti bhārata” .