See also ukṣaḥ.
1 To sprinkle or wet.
2 To clean.
1 Cleansed, washed.
2 Wet, moist.
E. ukṣa to wet, affix ap.
r. 1st. cl. (ukṣati)
1. To sprinkle or wet.
2. To clean.
mfn. (-kṣaḥ-kṣā-kṣaṃ)
1. Cleansed, washed.
2. Wet, moist.
E. ukṣ to wet, affix ap.
— 1) *Adj. gross.
— 2) m. = ukṣan in jātokṣa u.s.w.
abhi + avatānapāṇinā secane . “uttānenaiva hastena-
prokṣaṇaṃ parikīrttitam . nyañcatā'bhyukṣaṇaṃ proktaṃ tira-
ścā'vokṣaṇaṃ smṛtamiti” chandopa0 ukteḥ tathārtha-
tvam . abhyukṣaṇaśabde vivṛtiḥ “parasparābhyukṣaṇatat-
parāṇām raghuḥ . “śirasi śakuntalāmabhyukṣyaṃ” śaku0 .
“athādbhirabhyukṣati, eṣa vā apāṃ sambhāro yadadbhirabhyu-
kṣati” śata0 brā0 2, 1, 1, 3, .
ava + tiryyakpāṇinā secane “dadhnā madhumiśreṇāvokṣati”
taitti0 . “uddhatamavokṣitaṃ bhavati yatrainamupāva-
haratyuddhate vā avokṣite'gnimādadhati” śata0 brā0 6,
4, 4, 18, “uddhatyāvokṣati yatrainamupāvaharati” śata0 brā0
6, 8, 1, 12, . “tiraścā'vokṣaṇaṃ smṛtam” chandoga0 .
ā + samantāt īṣad vā secane “ā nogavyūtimukṣataṃ ghṛtena”
ṛ0 7, 62, 5 vyavahitāśceti upasargasya vyavadhānam .
ud + ūrddhvadeśāt secane . “kiṃ tṛtīyabhetāṃ diśamudaukṣīḥ”?
śata0 brā0 11, 5, 3, 4 .
upa + sāmīpyena secane . “adhastādupokṣatyāpodevīḥ” śata0 brā0 3, 7, 4, 6” .
nis + niśeṣeṇa secane . “yatsrucyapa ānīya niraukṣiṣam”
śata0 brā0 11, 5, 3, 7 .
pari + veṣṭanākāreṇa samantāt secane “prasavyamudakairātmānaṃ paryyu-
kṣante” āśva0 6, 12, “prasavyaṃ vāmāvarttanena veṣṭayitye-
tyarthaḥ nā0 vṛ0 . “āhavanīyaṃ paryyukṣyodadhārāṃ ninayatyā
gārhapatyāt” kātyā0 4, 13, 16, “paryyukṣya hastagṛhītenoda-
kena samantāt siktvā” karkaḥ . “paryyukṣitaṃ samidasi” kātyā0
4, 14, 30 .
pra + uttānahastena secane “uttānainaiva hastena prokṣaṇa parikī-
rttitama” chando0 uktestathārthatā “apidhānaṃ prokṣitābhyām”
kātyā0 9, 10, 4, . “taṃ yajñaṃ varhiṣi praukṣan puruṣaṃ
jātamagrataḥ” ṛ0 10, 90, 7, “prokṣitāḥ stha agnaye tvā
juṣṭaṃ prokṣāmi . agnīṣomābhyāṃ tvā juṣṭaṃ prokṣāmi” yaju0
1, 13, “kṛṣṇo'syākhareṣṭho agnaye tvā juṣṭaṃ prokṣāmi . vedi-
rasi barhiṣe tvājuṣṭāṃ prokṣāmi . barhirasi srugbhyastvā juṣṭaṃ
prokṣāmi” yaju0 2, 1, “rakṣohaṇo vo balagahanaḥ pro-
kṣāmi vaiṣṇavān” yaju0 5, 25, “saṃskāraḥ puṃsa eveṣṭaḥ”
prokṣaṇābhyukṣaṇādibhiḥ” kusumā0 “ityakteḥ puruṣasaṃskāra
iti naiyāyikāḥ . mīmāṃsakamate dravyasaṃskāraḥ iti bhedaḥ
abhyukṣaṇaśabde vivṛtiḥ . “prokṣitaṃ bhakṣayenmāsam” manuḥ .
sam + pra + samyak prokṣaṇe . “prāṇānāyamya saṃprokṣettṛ-
cenābdaivatena tu” yā0 smṛtiḥ .
vi + viśeṣeṇa secane “jrayo vi roruvajjaṭhare viśvamukṣate”
ṛ0 10, 92, 5 . “vyavahitāśceti” pā0 upasargavyavadhānam .
“keśamiśreva hāsa tāṃ vyaukṣadoṣaṃ dhayeti” śata0 brā0
2, 2, 4, 5 .
abhi + vi + ābhimukhyena viśeṣeṇa secane . “tattasmādu tathaiva
saṃsṛjyām yathāgniṃ nāṃbhivyukṣet” śata0 brā0 1, 3, 1, 10
sam + samyak secane . “samukṣitaṃ sutaṃ somam” ṛ0 3,
60, 5 . “idaṃ te annaṃ yujyaṃ samukṣitam” ṛ0
8, 4, 12
corded once, cf. Pischel 194, or for Skt. ukhā), pot, vessel:
LV 324.13 (vs) udaro mūtrapurīṣasaṃcayo asucokṣaḥ, the
belly is a heap of urine and dung, a vessel of impurities.
Is the masc. gender due to assimilation to udara, in this
isolated occurrence?
ukṣakaḥ-kṣikā, ukṣakaḥ-kṣikā, ucikṣiṣakaḥ-ṣikā;
ukṣitā-trī, ukṣayitā-trī, ucikṣiṣitā-trī; A ukṣan-ntī, ukṣayan-ntī, ucikṣiṣan-ntī; 1 vyatyukṣamāṇaḥ, ukṣayamāṇaḥ, ukṣayiṣyamāṇaḥ;
ukṣiṣyan-ntī-tī, ukṣayiṣyan-ntī-tī, ucikṣiṣiṣyan-ntī-tī; 2 uṭ-ḍ-ukṣau-ukṣaḥ; — --
ukṣitam-taḥ, ukṣitaḥ-taṃ, ucikṣiṣitaḥ-tavān;
ukṣaḥ, ukṣaḥ, ucikṣiṣuḥ, ucikṣayiṣuḥ;
ukṣitavyam, ukṣayitavyam, ucikṣiṣitavyam;
ukṣaṇīyam, ukṣaṇīyam, ucikṣiṣaṇīyam;
ukṣyam, ukṣyam, ucikṣiṣyam;
īṣadukṣaḥ, durukṣaḥ, sūkṣaḥ; — --
ukṣyamāṇaḥ, ukṣyamāṇaḥ, ucikṣiṣyamāṇaḥ;
ukṣaḥ, ukṣaḥ, ucikṣiṣaḥ;
ukṣitum, ukṣayitum, ucikṣiṣitum;
ukṣā-ukṣaṇā, B 3 vyātyukṣī, ucikṣiṣā, ucikṣayiṣā;
prokṣaṇam, ukṣaṇam, ucikṣiṣaṇam;
ukṣitvā, ukṣayitvā, ucikṣiṣitvā;
prokṣya, abhyukṣya, procikṣiṣya;
ukṣam 2, ukṣitvā 2, ukṣam 2, ukṣayitvā 2, ucikṣiṣam 2; ucikṣiṣitvā 2. 4 ukṣā. — --
[Footnote]A. ‘ukṣannenaṃ mandahāsena rakṣan viśvan nikṣan vallavī strikṣitāghāḥ ..’ dhā. kā. 1-83.
[Footnote]1. ‘kartari karmavyatihāre (1-3-14) iti ātmanepadam .
[Footnote]2. ‘skoḥ—’ (8-2-29) iti kalopaḥ .
[Footnote]B. ‘tāḥ kāntaissaha karapuṣkareritāmbu vyātyukṣīmabhisaraṇaglahāmadīvyan ..’ śiśu-
pālavadhe (8-32) .
[Footnote]3. ‘karmavyatihāre ṇac striyām’ (3-3-43) iti ṇaci ‘ṇacastriyāmañ’ (5-4-14)
ityañ . ‘ṭiḍḍhā—’ (4-1-15) iti ṅīp .
[Footnote]4. ‘śvan ukṣan—’ (da. u-6-55.) ityādinā kaninpratyayaḥ . ukṣā = vṛṣabhaḥ .