ugracaṇḍā
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 172, col. 2.
ugra—caṇḍā f.
N. of a goddess, KālikāP.
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 5,
p. 1154.
ugracaṇḍā (
ugra + ca°) f. N. einer der 8 Nāyikā der Devī
Verz. d. Oxf. H. 25,b, N. 5.
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 216, col. 1.
ugracaṇḍā f.
N.pr. einer Nāyikā der Devi.
Vācaspatyam
☞
p. 1055, col. 2.
ugracaṇḍā strī0 ugrā caṇḍā kopanāṃ karmma0 . 1 devībhede .
tadāvirbhāvaḥ kālikā0 pu0 59, 60 a0 uktaḥ “ugra-
caṇḍā tu yā mūrttiraṣṭādaśabhūjā'bhavat . sā navamyāṃ
purā kṛṣṇapakṣe kanyāṃ gate ravau . prādurmūtā mahābhāgā
yoginīkoṭibhiḥ saha” . anayaiva mūrttyā dakṣayajño vinā-
atiḥ . yathā “āṣāḍhasya tu pūrṇāyāṃ satraṃ dvādaśa vā-
rṣikam . dakṣaḥ karttuṃ samārebhe vṛtāḥ sarvve divaukasaḥ .
tato'smin na vṛtastena dakṣeṇa sumahātmanā . kapālīti
satī cāpi tajjāyeti ca no vṛtā . tato roṣasamāyuktā
prāṇāṃstatyāja sā satī . tyaktadehā satī cāpi caṇḍa-
mūrttistadā'bhavat . tataḥ pravṛtte satre tu tasmin dvādaśa-
vāṣike . navamyāṃ kṛṣṇapakṣe tu kanyāyāṃ caṇḍamūrttidhṛk .
yoganidrā mahāmāyā yoginīkoṭibhiḥ saha .
satīrūpaṃ parityajya yajñabhaṅgamathākarot . śaṅkarasya gaṇaiḥ
sarvvaiḥ sahitā śaṅkareṇa ca . svayaṃ babhañja sā devī mahā-
satraṃ mahātmanaḥ” . “ugracaṇḍā pracaṇḍā ca cāṇḍogrā
caṇḍanāyikā” ityukte 2 durgāvaraṇabhede ca .
Śabdakalpadruma
☞
vol. 1,
p. 219.
ugracaṇḍā , strī, (ugrā caṇḍā kopanā strī .) devī-
bhedaḥ . yathā mahiṣāsuraṃ prati bhagavatīvākyam .
“ugracaṇḍeti yā mūrttirbhadrakālī hyahaṃ punaḥ .
yayā mūrttyā tvāṃ haniṣye sā durgeti prakīrttitā ..
etāsu mūrttiṣu sadā pādalagno nṛṇāṃ bhavān .
pūjyo bhaviṣyasi tvaṃ vai devānāmapi rakṣasām ..
ādisṛṣṭau ugracaṇḍāmūrttyā tvaṃ nihataḥ purā .
dvitīyasṛṣṭau tu bhavān bhadrakālyā mayā hataḥ ..
durgārūpeṇādhunā tvāṃ haniṣyāmi sahānugam” .
ityādi .. * .. tasyāḥ prādurbhāvo yathā .
śrībhagavānuvāca .
“ugracaṇḍā tu yā mūrttiraṣṭādaśabhujā'bhavat .
sā navamyāṃ purā kṛṣṇapakṣe kanyāṃ gate ravau ..
prādurbhūtā mahābhāgā yoginīkoṭibhiḥ saha” .. * ..
anyā mūrttyā dakṣayajñabhaṅgaḥ kṛtaḥ . yathā, —
“āṣāḍhasya tu pūrṇāyāṃ satraṃ dvādaśavārṣikam .
dakṣaḥ karttuṃ samārebhe vṛtāḥ sarvve divaukasaḥ ..
tato'haṃ na vṛtastena dakṣeṇa sumahātmanā .
kapālīti satī cāpi tajjāyeti ca no vṛtā ..
tato roṣasamāyuktā prāṇāṃstatyāja sā satī .
tyaktadehā satī cāpi caṇḍamūrttistadābhavat ..
tataḥ pravṛtte yajñe tu tasmin dvādaśavārṣike .
navamyāṃ kṛṣṇapakṣe tu kanyāyāṃ caṇḍamūrttidhṛk ..
yoganidrā mahāmāyā yoginīkoṭibhiḥ saha .
satīrūpaṃ parityajya yajñabhaṅgamathākarot ..
śaṅkarasya gaṇaiḥ sarvvaiḥ sahitā śaṅkareṇa ca .
svayaṃ babhañja sā devī mahāsatraṃ mahātmanaḥ ..
tato devyā mahākrodhe vyatīte tridivaukasaḥ .
pūjayāñcakruratulāṃ devīṃ pūrvvoditena vai ..
pūrvvoditavidhānena pūjāmasyā divaukasaḥ .
kṛtvaiva paramāmāpurnirvṛtiṃ duḥkhahānaye ..
evamanyairapi sadā kāryyaṃ devyāḥ prapūjanam .
vibhūtimatulāṃ prāptuṃ caturvvargapradāyakam ..
yo mohādathavālasyāddevīṃ durgāṃ mahotsave .
na pūjayati dambhādvā dveṣādvāpyatha bhairava ..
kruddhā bhagavatī tasya kāmāniṣṭānnihanti vai .
paratra ca mahāmāyāvalirbhūtvā sa jāyate ..
aṣṭamyāṃ rudhirairmmāṃsairmmahāmāṃsaiḥ sugandhibhiḥ .
pūjayedbahujātīryairvvalibhirbhojanaiḥ śivāṃ” ..
ityādi .. * .. tanmantro yathā, —
“bhadrakālīmugracaṇḍāṃ mahāmāyāṃ mahotsave .
netravījantu sarvvāsāṃ pūjane parikīrttitam .
tantraṃ yathogracaṇḍāyāḥ pṛthak tvaṃ śṛṇu bhairava ..
ādyadvayaṃ netravījaṃ mantrasyopāntamantare .
vahnināntasvareṇenduvindubhyāṃ tantramaugrakam” ..
ityādi ca kālikāpurāṇe 59 . 60 adhyāyau ..