• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • ugracaṇḍā


    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 172, col. 2.
    ugra—caṇḍā f. N. of a goddess, KālikāP.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 5, p. 1154.
    ugracaṇḍā (ugra + ca°) f. N. einer der 8 Nāyikā der Devī Verz. d. Oxf. H. 25,b, N. 5.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 216, col. 1.
    ugracaṇḍā f. N.pr. einer Nāyikā der Devi.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 1055, col. 2.
    ugracaṇḍā strī0 ugrā caṇḍā kopanāṃ karmma0 . 1 devībhede .
    tadāvirbhāvaḥ kālikā0 pu0 59, 60 a0 uktaḥ “ugra-
    caṇḍā tu yā mūrttiraṣṭādaśabhūjā'bhavat . sā navamyāṃ
    purā kṛṣṇapakṣe kanyāṃ gate ravau . prādurmūtā mahābhāgā
    yoginīkoṭibhiḥ saha” . anayaiva mūrttyā dakṣayajño vinā-
    atiḥ . yathā “āṣāḍhasya tu pūrṇāyāṃ satraṃ dvādaśa vā-
    rṣikam . dakṣaḥ karttuṃ samārebhe vṛtāḥ sarvve divaukasaḥ .
    tato'smin na vṛtastena dakṣeṇa sumahātmanā . kapālīti
    satī cāpi tajjāyeti ca no vṛtā . tato roṣasamāyuktā
    prāṇāṃstatyāja sā satī . tyaktadehā satī cāpi caṇḍa-
    mūrttistadā'bhavat . tataḥ pravṛtte satre tu tasmin dvādaśa-
    vāṣike . navamyāṃ kṛṣṇapakṣe tu kanyāyāṃ caṇḍamūrttidhṛk .
    yoganidrā mahāmāyā yoginīkoṭibhiḥ saha .
    satīrūpaṃ parityajya yajñabhaṅgamathākarot . śaṅkarasya gaṇaiḥ
    sarvvaiḥ sahitā śaṅkareṇa ca . svayaṃ babhañja sā devī mahā-
    satraṃ mahātmanaḥ” . “ugracaṇḍā pracaṇḍā ca cāṇḍogrā
    caṇḍanāyikā” ityukte 2 durgāvaraṇabhede ca .

    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 219.
    ugracaṇḍā , strī, (ugrā caṇḍā kopanā strī .) devī-
    bhedaḥ . yathā mahiṣāsuraṃ prati bhagavatīvākyam .
    “ugracaṇḍeti yā mūrttirbhadrakālī hyahaṃ punaḥ .
    yayā mūrttyā tvāṃ haniṣye sā durgeti prakīrttitā ..
    etāsu mūrttiṣu sadā pādalagno nṛṇāṃ bhavān .
    pūjyo bhaviṣyasi tvaṃ vai devānāmapi rakṣasām ..
    ādisṛṣṭau ugracaṇḍāmūrttyā tvaṃ nihataḥ purā .
    dvitīyasṛṣṭau tu bhavān bhadrakālyā mayā hataḥ ..
    durgārūpeṇādhunā tvāṃ haniṣyāmi sahānugam” .
    ityādi .. * .. tasyāḥ prādurbhāvo yathā .
    śrībhagavānuvāca .
    “ugracaṇḍā tu yā mūrttiraṣṭādaśabhujā'bhavat .
    sā navamyāṃ purā kṛṣṇapakṣe kanyāṃ gate ravau ..
    prādurbhūtā mahābhāgā yoginīkoṭibhiḥ saha” .. * ..
    anyā mūrttyā dakṣayajñabhaṅgaḥ kṛtaḥ . yathā, —
    “āṣāḍhasya tu pūrṇāyāṃ satraṃ dvādaśavārṣikam .
    dakṣaḥ karttuṃ samārebhe vṛtāḥ sarvve divaukasaḥ ..
    tato'haṃ na vṛtastena dakṣeṇa sumahātmanā .
    kapālīti satī cāpi tajjāyeti ca no vṛtā ..
    tato roṣasamāyuktā prāṇāṃstatyāja sā satī .
    tyaktadehā satī cāpi caṇḍamūrttistadābhavat ..
    tataḥ pravṛtte yajñe tu tasmin dvādaśavārṣike .
    navamyāṃ kṛṣṇapakṣe tu kanyāyāṃ caṇḍamūrttidhṛk ..
    yoganidrā mahāmāyā yoginīkoṭibhiḥ saha .
    satīrūpaṃ parityajya yajñabhaṅgamathākarot ..
    śaṅkarasya gaṇaiḥ sarvvaiḥ sahitā śaṅkareṇa ca .
    svayaṃ babhañja sā devī mahāsatraṃ mahātmanaḥ ..
    tato devyā mahākrodhe vyatīte tridivaukasaḥ .
    pūjayāñcakruratulāṃ devīṃ pūrvvoditena vai ..
    pūrvvoditavidhānena pūjāmasyā divaukasaḥ .
    kṛtvaiva paramāmāpurnirvṛtiṃ duḥkhahānaye ..
    evamanyairapi sadā kāryyaṃ devyāḥ prapūjanam .
    vibhūtimatulāṃ prāptuṃ caturvvargapradāyakam ..
    yo mohādathavālasyāddevīṃ durgāṃ mahotsave .
    na pūjayati dambhādvā dveṣādvāpyatha bhairava ..
    kruddhā bhagavatī tasya kāmāniṣṭānnihanti vai .
    paratra ca mahāmāyāvalirbhūtvā sa jāyate ..
    aṣṭamyāṃ rudhirairmmāṃsairmmahāmāṃsaiḥ sugandhibhiḥ .
    pūjayedbahujātīryairvvalibhirbhojanaiḥ śivāṃ” ..
    ityādi .. * .. tanmantro yathā, —
    “bhadrakālīmugracaṇḍāṃ mahāmāyāṃ mahotsave .
    netravījantu sarvvāsāṃ pūjane parikīrttitam .
    tantraṃ yathogracaṇḍāyāḥ pṛthak tvaṃ śṛṇu bhairava ..
    ādyadvayaṃ netravījaṃ mantrasyopāntamantare .
    vahnināntasvareṇenduvindubhyāṃ tantramaugrakam” ..
    ityādi ca kālikāpurāṇe 59 . 60 adhyāyau ..