• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • uddālakaḥ

    See also uddālaka.


    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 307, col. 1.
    uddālakaḥ =

    1 uddāla q. v.

    2 N. of a sage.

    — kaṃ A kind of honey.

    Comp.

    — puṣpabhaṃjikā [uddālakānāṃ puṣpāṇi bhajyaṃte yatra krīḍāyāṃ ṇvul] a sort of game played by the people in the eastern districts (in which Uddālaka flowers are broken or crushed).

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ vol. 1, p. 427.
    uddālakaḥ = 1 uddāla q. v. -2 N. of a sage uddālaka āruṇiḥ Bṛi. Up.3.7.1. -kam A kind of honey. -Comp. -puṣpabhañjikā [uddālakānāṃ puṣpāṇi bhajyante yatra krīḍāyāṃ ṇvul] a sort of game played by the people in the eastern districts (in which Uddālaka flowers are broken or crushed).

    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 240.
    uddālakaḥ , puṃ, (uddāla eva . svārthe kan .) bahuvā-
    rakavṛkṣaḥ . iti śabdaratnāvalī .. (bhunibhedaḥ .
    sa tu āyodadhaumyasya śiṣyaḥ . tasya nāmotpatti-
    ruktā mahābhārate 1 . pauṣyopākhyāne 3 adhyāye .
    “etasminnantare kaścidṛṣirdhaumyo nāmāyodastasya
    śiṣyāstrayo babhūvuḥupamanyurāruṇirvedaśceti . 23 ..
    sa ekaṃ śiṣyamāruṇiṃ pāñcālyaṃ preṣayāmāsa gaccha
    kedārakhaṇḍaṃ badhāneti . 24 .. sa upādhyāyena
    saṃdiṣṭa āruṇiḥ pañcālyastatra gatvā tatkedārakhaṇḍaṃ
    bandhuṃ nāśakat .. 25 .. sa kliśyamāno'paśya-
    dupāyaṃ bhavatvevaṃ kariṣyāmīti .. 26 .. sa tatra
    saṃviveśa kedārakhaṇḍe śayāne ca tathā tasmiṃstadu-
    dakaṃ tasthau .. 27 .. tataḥ kadācidupādhyāyaḥ
    āyodo dhaumyaḥ śiṣyānapṛcchat kva āruṇiḥ pā-
    ñcālyo gata iti .. 28 .. te taṃ procuḥ bhagavaṃstvayaiva
    preṣito gaccha kedārakhaṇḍaṃ badhāneti . sa evamukta-
    stān śiṣyān pratyuvāca tasmāt tatra sarvve
    gacchāmaḥ yatra sa gata iti .. 29 .. sa tatra gatvā
    tasyāhvānāya śabdaṃ cakāra bho āruṇe pāñcālya
    kvāsi vatsa ehīti .. 30 .. sa tat śrutvāruṇi-
    rupādhyāyavākyaṃ tasmāt kedārakhaṇḍāt sahaso-
    tthāya tamupādhyāyaṃ upatasthe .. 31 .. provāca
    cainamupādhyāyaṃ ayamasmyatra kedārakhaṇḍe niḥsara-
    māṇamudakamavāraṇīyaṃ saṃroddhuṃ saṃviṣṭo bhagavat-
    śabdaṃ śrutvaiva sahasā vidāryya kedārakhaṇḍaṃ bhagavanta-
    mupasthitaḥ .. 32 .. tadabhivādaye bhagavantamājñāpayatu
    bhavān kimarthaṃ karavāṇīti .. 33 .. sa evamukta-
    upādhyāyaḥ pratyuvāca yasmāt bhavān kedārakhaṇḍaṃ
    vidāryya utthitastasmāt uddālakaeva nāmnā bhavi-
    ṣyatītyupādhyāyenānugṛhītaḥ” . 24 ..
    aparaḥ svanāmakhyāta ṛṣibhedaḥ . sa tu śvetaketu-
    pitā . yathā tatrava kuntīputtrotpattyunujñāne 122 ..
    “babhūvoddālako nāma maharṣiriti naḥ śrutam .
    śvetaketuriti khyātaḥ putrastasyābhavan muniḥ” .. 9 ..)