udanyā
Wilson Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 146.
udanyā f. (
-nyā) Thirst.
E. udak water, kyac affix, the final ka is changed to na.
Yates Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 119, col. 2.
udanyā (nyā) 1. f. Thirst.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 183, col. 3.
udanyā (
ā), f. want or desire of water, thirst,
ChUp.;
Rājat.;
Bhaṭṭ.
Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 120, col. 1.
udanyā f. (-nyā) Thirst.
E. udak water, kyac affix, the final ka is changed
to na.
Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français
☞
p. 142, col. 1.
udanyā- f. désir d'eau, soif.
Bopp Glossarium Sanscritum
☞
p. 47, col. 2.
udanyā f. (hoc vocabulum et sq.
udanvat descendere vi-
dentur a perdito Primitivo udan aqua, cui respondet
goth. VATAN et lith. WANDEN) sitis. AM.
Abhidhānaratnamālā of Halāyudha
☞
p. 43.
udanyā;
udanyā tarṣatṛṭtṛṣṇāpipāsāśca samāḥ smṛtāḥ .
2.1.1.363
Vācaspatyam
☞
p. 1137, col. 2.
udanyā strī atigārddhyena udakamicchati kyajantāt a .
1 pipāsāyām . “vyasyannudanyāṃ śiśiraiḥ payobhiḥ” bhaṭṭiḥ
bede0 bā0 nayanārthe'pi kyac . 2 udakanayane ca “atha-
yatraitatpuruṣaḥ pipāsatināma teja eva tatpītaṃ nayate
tadyathā gonāyo'śvanāyaḥ puruṣanāya ityeva tatteja ācaṣṭa
udanyeti” chā0 u0 yathā ca puruṣasya pipāsāṃ bhavati
tadbhāṣye samarthitaṃ yathā
“yatra yasmin kāla etannāma pipāsati pātumicchatīti
puruṣo bhavati . aśiśiṣatītivadidamapi gauṇameva nāma
bhavati . dravīkṛtasyāśitasyānnasya netrya āpo'nnaśuṅga
dehaṃ kledayantyaḥśithilīkuryyurabbāhulyādyadi tejasā na
goṣyante . nitarāñca tejasā śoṣyamāṇāsvapsu deha-
bhāvena pariṇamamānāsu pātumicchā puruṣaṣya jāyate
tadā puruṣaḥ pipāsati nāma tadetadāha . tejaeva tattadā
pītamabādi śopayeddehagatalohitaprāṇabhāvena nayate pari-
ṇamayati . tadyathā gonāya ityādi samānameva . tatteja
ācaṣṭe lokaḥ . udanyeti udakaṃ nayatītyudanyā uda
nyetīti chāndasam” . pipāsā ca prāṇasya dharmmaḥ yathāha
śā0 ti0 “bubhukṣā ca pipāsā ca prāṇasya, manasaḥ
smṛtau . śokamohau, śarīrasya janmamṛtyū, ṣaḍūrmayaḥ” . udnaḥ
ayam udanya udakasambandhini tri0 “viśvā udanvayā
varṣādhārā udanyā iva” ṛ0 2, 7, 3, “udanyā udakasa-
mbandhinī” bhā0
Śabdakalpadruma
☞
vol. 1,
p. 230.
udanyā , strī, (udanyati udakasyecchā vā . supaḥ
ātmanaḥ kyac . aśanāyodanyeti ītvābhāvaḥ kyaci
udakasyodanmāvo'pinipātyate . apratyayādityaḥ .)
pipāsā . ityamaraḥ .. (yathā chāndogyopaniṣadi .
6 . 8 . 5 . “atha yatraitatpuruṣaḥ pipāsati nāma
teja eva tatpītaṃ nayate tadyathā gonāyo'śvanāyaḥ
puruṣanāyaḥ ityevaṃ tatteja ācaṣṭa udanyeti” ..)