• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • udanyā


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 146.
    udanyā f. (-nyā) Thirst.

    E. udak water, kyac affix, the final ka is changed to na.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 119, col. 2.
    udanyā (nyā) 1. f. Thirst.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 183, col. 3.
    udanyā (ā), f. want or desire of water, thirst, ChUp.; Rājat.; Bhaṭṭ.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 120, col. 1.
    udanyā

    f. (-nyā) Thirst.

    E. udak water, kyac affix, the final ka is changed
    to na.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 142, col. 1.
    udanyā- f. désir d'eau, soif.

    Bopp Glossarium Sanscritum

    ☞ p. 47, col. 2.
    udanyā f. (hoc vocabulum et sq. udanvat descendere vi-

    dentur a perdito Primitivo udan aqua, cui respondet

    goth. VATAN et lith. WANDEN) sitis. AM.

    Abhidhānaratnamālā of Halāyudha

    ☞ p. 43.
    udanyā;
    udanyā tarṣatṛṭtṛṣṇāpipāsāśca samāḥ smṛtāḥ .
    2.1.1.363

    Vācaspatyam

    ☞ p. 1137, col. 2.
    udanyā strī atigārddhyena udakamicchati kyajantāt a .
    1 pipāsāyām . “vyasyannudanyāṃ śiśiraiḥ payobhiḥ” bhaṭṭiḥ
    bede0 bā0 nayanārthe'pi kyac . 2 udakanayane ca “atha-
    yatraitatpuruṣaḥ pipāsatināma teja eva tatpītaṃ nayate
    tadyathā gonāyo'śvanāyaḥ puruṣanāya ityeva tatteja ācaṣṭa
    udanyeti” chā0 u0 yathā ca puruṣasya pipāsāṃ bhavati
    tadbhāṣye samarthitaṃ yathā
    “yatra yasmin kāla etannāma pipāsati pātumicchatīti
    puruṣo bhavati . aśiśiṣatītivadidamapi gauṇameva nāma
    bhavati . dravīkṛtasyāśitasyānnasya netrya āpo'nnaśuṅga
    dehaṃ kledayantyaḥśithilīkuryyurabbāhulyādyadi tejasā na
    goṣyante . nitarāñca tejasā śoṣyamāṇāsvapsu deha-
    bhāvena pariṇamamānāsu pātumicchā puruṣaṣya jāyate
    tadā puruṣaḥ pipāsati nāma tadetadāha . tejaeva tattadā
    pītamabādi śopayeddehagatalohitaprāṇabhāvena nayate pari-
    ṇamayati . tadyathā gonāya ityādi samānameva . tatteja
    ācaṣṭe lokaḥ . udanyeti udakaṃ nayatītyudanyā uda
    nyetīti chāndasam” . pipāsā ca prāṇasya dharmmaḥ yathāha
    śā0 ti0 “bubhukṣā ca pipāsā ca prāṇasya, manasaḥ
    smṛtau . śokamohau, śarīrasya janmamṛtyū, ṣaḍūrmayaḥ” . udnaḥ
    ayam udanya udakasambandhini tri0 “viśvā udanvayā
    varṣādhārā udanyā iva” ṛ0 2, 7, 3, “udanyā udakasa-
    mbandhinī” bhā0

    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 230.
    udanyā , strī, (udanyati udakasyecchā vā . supaḥ
    ātmanaḥ kyac . aśanāyodanyeti ītvābhāvaḥ kyaci
    udakasyodanmāvo'pinipātyate . apratyayādityaḥ .)
    pipāsā . ityamaraḥ .. (yathā chāndogyopaniṣadi .
    6 . 8 . 5 . “atha yatraitatpuruṣaḥ pipāsati nāma
    teja eva tatpītaṃ nayate tadyathā gonāyo'śvanāyaḥ
    puruṣanāyaḥ ityevaṃ tatteja ācaṣṭa udanyeti” ..)