• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • udāsthita

    See also udāsthitaḥ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 147.
    udāsthita m. (-taḥ)

    1 A spy, an emissary.

    2 A doorkeeper.

    3 A superintendent. mfn. (-taḥ-tā-taṃ) Set over.

    E. ud over, āṅ before sthā to stay, affix kta.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 120, col. 2.
    udā_sthita (taḥ) 1. m. A spy; door-
    keeper. a. Set over.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 154, col. 3.
    udāsthita ud-āsthita, as, m. (fr. rt. sthā

    with ā and ud), a superintendent, a doorkeeper; a

    spy, an emissary; an ascetic who has given up his

    vow; (as, ā, am), set over.

    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 303, col. 3.
    udāsthita a. Set over, appointed to.

    — taḥ

    1 A superintendent.

    2 A door-keeper.

    3 A spy, an emissary.

    4 An ascetic who has given up his vow.

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 50, col. 3.
    udāsthita ud-ā-sthita, (pp.) m. monk who
    has broken his vow.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 185, col. 3.
    ud-āsthita mfn. set over, L.
    ☞ p. 185, col. 3.
    ud-āsthita m. an ascetic who instead of fulfilling his vow is employed as a spy or emissary Comm. on Mn. vii, 154
    ☞ p. 185, col. 3.
    a superintendent, L.
    ☞ p. 185, col. 3.
    a door-keeper, L.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 121, col. 1.
    udāsthita

    m. (-taḥ)

    1. A spy, an emissary.

    2. A door-keeper.

    3. superin-
    tendent.

    mfn. (-taḥ-tā-taṃ) Set over.

    E. ud over, āṅ before sthā to
    stay, affix kta.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ vol. 1, p. 422.
    udāsthita a. Set over, appoined to. -taḥ 1 A superintendent. -2 A door-keeper. -3 A spy, an emissary; com. on Ms.7.154. -4 An ascetic who has given up his vow. Kau. A.1.11.

    Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 100, col. 2.
    udāsthita udāsthita m. (sthā) surintendant;

    gardien;

    huissier.

    Espion.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 919.
    udāsthita (von sthā mit ud + ā) m.

    1) Thürsteher.

    — 2) Spion TRIK. 3, 3, 152. H. an. 4, 99. MED. t. 188.

    — 3) Aufseher (adhyakṣa) H. an.

    — 4) ein Asket, der sein Gelübde aufgegeben hat, MED.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 230, col. 2.
    udāsthita m.

    — 1) ein Mönch , der sein Gelübde gebrochen hat (als Späher verwandt) KULL. zu M. 7,154.

    — 2) *Thürsteher.

    — 3) *Aufseher.

    Schmidt Nachträge zum Sanskrit-Wörterbuch

    ☞ p. 114, col. 1.
    udāsthita 1. *Zach. Beitr.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 1164, col. 1.
    udāsthita pu0 ud + ā + sthā—kta . 1 dvāraprāle 2 care 3 a-
    dhyakṣe ca hema0 pravrajyārūḍhapatite 4 pravrajyāvasite care ca
    sa ca pañcavidhacarāntargataḥ . pravrajyāvasitaḥ pravrajyārūḍha-
    patita eva . tallakṣmādi “kṛtsnaṃ cāṣṭavidhaṃ karma pañcavargañca
    tattvataḥ” iti manuvacanasya kullū0 vyākhyāyām

    “kāpaṭikodāsthitagṛhapativaidehikatāpasavyañjanātmakaṃ
    pañcavidhaṃ cāravargaṃ pañcavargaśabdavācyaṃ tattvataścintayet”
    iti saṃkṣepeṇoktvā . tatra paramarmmajñaḥ pragalabhacchātraḥ kapa-
    ṭavyavahāritvātkāpaṭikastaṃ vṛttyarthinamarthamānābhyāmupagṛhya
    rahasi rājā brūyāt “yasya durvṛttampaśyasi tattadānīmeva
    mayi vaktavyamitiṃ . pravrajyārūḍhapatita udāsthitaḥ taṃ
    lokeṣuviditadoṣaṃ prajñāśaucayuktaṃ vṛttyarthinaṃ jñātvā rahasi
    rājā pūrvavadbrūyāt bahūtpattikamaṭhe sthāpayet pracura
    śasyotpattikambhūmyantarañca tadvṛttyarthamupakalpayet sacānyeṣā-
    mapi pabrajitānāṃ rājacārakarmakāriṇāṃ grāsācchādanā-
    dikaṃ dadyāt . karṣakaḥ kṣīṇavṛttiḥ prajñāśaucayukto
    gṛhapativyañjanastamapi pūrvavaduktvā svabhūmau kṛṣikarmma kāra-
    yet . bāṇijakaḥ kṣīṇavṛttiḥ vaidehikavyañjanastampūrvavaduktvā
    dhanamānābhyāmātmīkṛtya bāṇijyaṃ kārayet . muṇḍojaṭhi-
    lovā vṛttikāmastāpasavyañjanaḥ so'pi kvacidgrāme vasan
    bahumuṇḍajaṭilāntarakapaṭaśiṣyagaṇavṛto guptarājopakalpi-
    tavṛttiḥ tapasyāṃ kuryyāt māsadvimāsāntaritaṃ prakāśaṃ
    vadarādimuṣṭimaśnīyāt rahasi ca rājopakalpitaṃ yatheṣṭa
    māhāraṃ kalpayet . śiṣyāścāsyātītānāgatajñāgādikaṃ
    khyāpayeyuḥ tena bahulokaveṣṭanamāsādya sarveṣāṃ viśvasanīya
    tvāt sarve kāryyamakāryyañca pṛcchanti . evaṃrūpaṃ pañcavargaṃ
    yathāvaccintayet” viśeṣeṇoktam .