• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • uchi


    Kṛdantarūpamālā

    ☞ p. 94.
    (96) “uchi uñche” (I-bhvādiḥ-215-saka. seṭ. para.)

    ‘śaśaporuñchatītyuñche svarabhedād dvirucyate .’ (ślo-55) iti devaḥ .

    uñchakaḥ-ñchikā, uñchakaḥ-ñchikā, 4 uñcicchiṣakaḥ-ṣikā;

    uñchitā-trī, uñchayitā-trī, uñcicchiṣitā-trī;

    uñchan-ntī, uñchayan-ntī, uñcicchiṣan-ntī;

    uñchiṣyan-ntī-tī, uñchayiṣyan-ntī-tī, uñcicchisiṣyan-ntī-tī;

    — uñchayamānaḥ, uñchayiṣyamāṇaḥ;

    un-uñchau-uñchaḥ; — --

    uñchitaḥ-taṃ-tavān, uñchitaḥ-tam, uñcicchiṣitaḥ tavān;

    uñchaḥ, uñchaḥ, uñcicchiṣuḥ, uñcicchayiṣuḥ;

    uñchitavyam, uñchayitavyam uñcicchiṣitavyam;

    uñchanīyam, uñchanīyam, uñcicchiṣaṇīyam;

    uñchyam, uñchyam, uñcicchiṣyam;

    īṣaduñchaḥ, duruñchaḥ, sūñchaḥ; — --

    uñchyamānaḥ, uñchyamānaḥ, uñcicchiṣyamāṇaḥ; A uñchaḥ, uñchaḥ, uñcicchiṣaḥ;

    uñchitum, uñchayitum, uñcicchiṣitum;

    uñchā, uñchanā, uñcicchiṣā, uñcicchayiṣā; B uñchanam, uñchanam, uñcicchiṣaṇam;

    uñchitvā, uñchayitvā, uñcicchiṣitvā;

    samuñchya, samuñchya, samuñcicchiṣya;

    uñcham 2, uñchitvā 2, uñcham 2, uñchayitvā 2, uñcicchiṣam 2; uñcicchiṣitvā 2.

    [Footnote]4. ‘na ndrāḥ saṃyogādayaḥ’ (6-1-3) iti nakārasya dvitvaniṣedhaḥ . ‘che ca’ (6-1-37)

    iti tuk . asyābhyāsāvayavatvābhāvāt halādiśśeṣo na .

    [Footnote]A. ‘uñcho dhānyaśa ādānaṃ kaṇiśādyarjanaṃ silam .’ iti yādavaprakāśaḥ .

    [Footnote]B. ‘ahūrṇacittāḥ parimūrchitavratāḥ sphūrṇāmayā aprayuśaḥ kṛtoñchanāḥ . bhajanti yāṃ

    vyuṣṭimato'pi bhūyasīṃ dhrajanti yat dhrañjanamātrato janāḥ ..’ dhā. kā. 1-29.

    ☞ p. 95.
    (97) “uchi uñche” (VI-tudādiḥ-1254-saka. seṭ. para.)

    ‘śaśaporuñchatītyuñche svarabhedād dvirucyate .’ (ślo-55) iti devaḥ .

    śatari paraṃ C uñchatī-uñchantī iti rūpam . ‘ācchīnadyornum’

    (7-1-80) iti numo vaikalpikatvam . anyat sarvamapi bhauvādikoñchativat

    (96) jñeyam .

    [Footnote]C. ‘vṛkṇavyācarasoñchatī phalagaṇānavyuñchitāyāṃ niśi snāntī narcchati micchitā

    sujanatā yasmin hitaṃ jarjatī .’ dhā. kā. 2-73.