• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • ucchvāsa

    See also ucchvāsaḥ.


    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 109, col. 2.
    ucchvāsa ucchvāsa, i. e. ud-śvas + a

    m. 1. Breathing, Rām. 1, 65, 7. 2.

    Growing a little more conspicuous (of

    a colour), Śāk. d. 142. 3. Breath, Vikr.

    d. 105. 4. Sighing, Megh. 100. 5. A

    division of a book, Daśak. in Chr. 179,

    4. — Comp. Nis-, adj., f. sā, without

    breathing, Rām. 5, 25, 48.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 146, col. 3.
    Uc-chvāsa, as, m. breath, breathing, deep inspira-

    tion; sigh; breathing out, expiring, dying; consolation,

    encouragement; division of a book, pause in a narra-

    tion; an air-hole.

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 80.
    ucchvāsá m. = prec. n. + exhaling, expiring, draught (in drinking); sigh, death.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 174, col. 2.
    uc-chvāsá m. breathing out
    ☞ p. 174, col. 2.
    breath, deep inspiration, KātyŚr.; Suśr.; Śak.; Prab. &c.
    ☞ p. 174, col. 2.
    expiration, death, KātyŚr.
    ☞ p. 174, col. 2.
    sigh, MBh.; Megh.; Amar.
    ☞ p. 174, col. 2.
    froth, yeast, foam, RV. ix, 86, 43
    ☞ p. 174, col. 2.
    swelling up, rising, increasing
    ☞ p. 174, col. 2.
    consolation, encouragement, W.
    ☞ p. 174, col. 2.
    pause in a narration, division of a book (e.g. of the Daśakumāra-carita)
    ☞ p. 174, col. 2.
    an air-hole, L.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 114, col. 1.
    ucchvāsa

    m. (-saḥ)

    1. Breath, breathing, inspiration.

    2. A sigh.

    3. Consola-
    tion, encouragement.

    4. Division of a book.

    E. ut up, and śvas to
    breathe, ghañ aff.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 136, col. 1.
    uc-chvāsa- m. souffle, inspiration, soupir; (boire d'un) trait ; chapitre.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 876.
    ucchvāsá (wie eben) m.

    1) das Aufathmen, Einziehen der Luft H. 1368. an. 3, 745 (nirvṛti). MED. s. 16. 17 (prāṇana, āśvāsa). ucchvāsani[ḥ]śvāsau PRAŚNOP. 4, 4. tasyābhiśvāsaḥ prāṇamamṛte dadha ityucchvāso 'mṛtaṃ prāṇa ā dadha iti KĀTY. ŚR. 4, 8, 29. SUŚR. 1, 124, 11. ni[ḥ]śvāsocchvāsa 319, 21. praśvāsocchvāsa 363, 15. 2, 235, 13. tathaiva maunamakarodanucchvāsam VIŚV. 15, 7. ekocchvāsāttataḥ kuṇḍaṃ pibati sma MBH. 1, 5032. nirucchvāsa adj. 3, 1613. f. ā R. 5, 25, 48. socchvāsa SUŚR. 1, 66, 13. socchvāsam adv. aufathmend (nach geschwundener Unruhe) ŚĀK. CH. 163, 10. PRAB. 66, 5.

    — 2) Seufzer: mahocchvāsaṃ bhṛśamucchvasya MBH. 14, 482. dīrghocchvāsa MEGH. 100. AMAR. 11.

    — 3) Aushauch, Hauch SUŚR. 1, 115, 17. tāsāmucchvāsavātena mālyaṃ vastraṃ ca gātrataḥ . nātyarthaṃ spandate R. 5, 13, 63. mukhocchvāsagandha VIKR. 105. priyāmukhocchvāsavikampitaṃ madhu ṚT. 1, 3. sindhôrucchvā̀se (Gischt) pàtayântamùkṣaṇâm ṚV. 9, 86, 43. aśru ca kapolapatitaṃ dṛśyamidaṃ (auf einem Bilde) varttikocchvāsāt (indem die Farbe hervortritt) ŚĀK. 142. das Verhauchen, Sterben KĀTY. ŚR. 14, 5, 20. 17, 3, 7.

    — 4) Abschnitt in einer Erzählung (zum Athemholen) TRIK. 3, 2, 24. H. 257, Sch. an. 3, 746. MED. s. 17. Verz. d. B. H. No. 539.

    ☞ vol. 5, p. 1156.
    ucchvāsa

    1) letzte Zeile, ŚĀK. CH. 163, 10 = ŚĀK. BÖHTL. 111, 7.

    — 4) auch das Daśakumāracarita wird in ucchvāsa getheilt. — Die urspr. Bed. ist das Ausathmen, das Ausstossen der Luft aus den Lungen im Gegens. zu niśvāsa .

    — Vgl. kākocchvāsa, nirucchvāsa .

    Grassmann Wörterbuch zum Rig Veda

    ☞ p. 247.
    ucchvāsá, m., ursprünglich 1) das Aufathmen [úd und śvas], dann 2) das Aufwallen, Emporsprudeln des Wassers, der Gischt.

    -é 2) síndhos {798,43}.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 218, col. 1.
    ucchvāsá m. (adj. Comp. f. ā)

    — 1) das Ausstossen des Athems.

    — 2) Athem , Hauch.

    — 3) das Verhauchen , Sterben.

    — 4) Seufzer.

    — 5) Gischt.

    — 6) das Aufschwellen , Sichheben.

    — 7) Abschnitt , Kapitel.

    Schmidt Nachträge zum Sanskrit-Wörterbuch

    ☞ p. 109, col. 2.
    ucchvāsa 2. auch: Atemzug. °pañcaka n. Hemādri 1, 221, 8; Zug beim Trinken: ekocchvāsāt mit einem Zuge (austrinken), MBh. 1, 128, 71.

    Bopp Glossarium Sanscritum

    ☞ p. 45, col. 1.
    ucchvāsa m. (r. śvas praef. ut s. a) respiratio, halitus.

    UR. 68. 10.