• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • ucchanna


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 138.
    ucchanna mfn. (-nnaḥ-nnā-nnaṃ) Destroyed. m. (-nnaḥ) Peace obtained by ceding valuable lands.

    E. ut before ṣada to go, affix kta.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 112, col. 2.
    uccha_nna (nnaḥ-nnā-nnaṃ) p. Destroyed.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 146, col. 2.
    ucchanna ucchanna, as, ā, am (for ut-sanna by

    a Prākṛt corruption?), destroyed.

    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 287, col. 2.
    ucchanna a. [ud-chad-kta]

    1 Destroyed, cut down (perhaps for utsanna); see ucchinna.

    2 Extinct (as a work).

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 173, col. 3.
    uc-channa mfn. uncovered, undressed
    ☞ p. 173, col. 3.
    (for ut-sanna, q.v.) lost, destroyed &c., Suśr.; Mudr.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 113, col. 2.
    ucchanna

    mfn. (-nnaḥ-nnā-nnaṃ) Destroyed.

    m. (-nnaḥ) Peace obtained by ceding
    valuable lands.

    E. ut before chad to go, affix kta.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ vol. 1, p. 398.
    ucchanna a. [ud-chad-kta] 1 Destroyed, cut down (perhaps for utsanna); see ucchinna. -2 Extinct (as a work).

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 135, col. 1.
    uc-channa- a. v. détruit.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 5, p. 1155.
    ucchanna m. v.l. für ucchinna Spr. 4667.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 1064, col. 2.
    ucchanna tri0 ud—chada kta . luptaprāye ācchanne . “ucchanna-
    pracchannagranthe vedasyācāramūlatvetyādi vidhivāde mathurā0
    yathā ca vedasya chinnamūlagranthatayā ucchinnatve'pi avi-
    gītaśiṣṭācārādeva tadanumānaṃtathā samarthanāya śabdaci0
    śabdāprāmāṇye vādipūrvvapakṣaṃ nirasya vyavasthāpitaṃ yathā .
    “syādetat smṛtyācārayorvedamūlatve tatrocchedādivivādasta-
    deva tvasiddhaṃ tathā hi vedasamānārthā mahājanaparigṛhītā ca
    smṛtiḥ, svārthopasthityanantaraṃ smṛtyarthānubhāvakavedānubhāne'pi
    pratītiprāthamyāt sādhyaprasiddhyarthamupajīvyatvācca smṛterevā-
    pūrvvādipākyārthajñānamastu kiṃ vedena, tadarthasya smṛtita
    eva siddheḥ apūrvvasya śabdaikavedyatvena smṛtitojñātasya
    jñāpakatvenānuvādakatāpatteśca sā ca smṛtyantarādityanā
    direva smṛtidhārāvaśyakī, anyathā manusmṛteḥ pūrvaṃ tavāpi
    vedānumānaṃ na syāt . sarvvā ca smṛtiḥ smṛtijanyavā-
    kyārthapramājanyatvena mahājanaparigṛhītatvena ca pramāṇa-
    miti nāndhaparamparā . pratyakṣā ca smṛtiḥ smṛtimūlaṃ
    nānumitā anumitavedavat tasyā anubhāvakatvāt .
    vedārthasmṛtitāprasiddhistu prasiddhavedamūlasmṛtisāhacaryya
    bhramāt pratyakṣavedābodhitalobhanyāyamūlasmṛtāviva tāntri-
    kāṇāṃ liṅgābhāsajanyavedamūlakatvabhramāt sambhavanmūlā-
    lāntarāṇāṃ vedamūlatvaṃ kalpayati . atha smṛriniṣṭhatadve-
    vedamūlakatvaprasiddhirapi mahājanaparigrahītā evañca sā
    vedamūlatvanibandhanā avigītamahājanaparigṛhītavedamūla-
    tvaprasiddhitvāt pratyakṣavedamūlasmṛtau tatprasiddhivat . evaṃ
    vedārthasmṛtitāprasiddhirapi anyathā mahājanaparigra-
    hānādare vedasmṛtyorapi prāmāṇyaṃ na syāditi cet na
    yūpahastyādismṛtestatprasiddhau vyabhicārāt kḷptalo-
    bhādita eva tatsambhavāt vicārakāṇāṃ vipratipatteśca .
    tatra tatprasiddhau vigāna mahājanānāmiti cet na
    tatrāpi mūlāntarasambhavādvipratipatteśca vigānameva teṣām,
    ataeva smṛtīnāṃ nyāyamūlatve sambhavati vedamūlatva-
    prasiddhāvapi na vedamūlatvaṃ, na ca vedamūleyamiti kṛtvā
    smṛtermahājana prarigrahāttanmūlatvaṃ vedamūleyamiti pra-
    thamaṃ grahītumaśakyatvāt śakyatve vā kimanumānena, na ca
    vedamūlatvena prakāreṇa mahājanaparigrahaḥ, asiddheḥ, manvā-
    dismṛtitvena pūrvaṃ mahājanaparigraheṇottareṣāṃ pari-
    grahādanuṣṭhānādyupapatteḥ . evaṃ holakācāre'pi veda-
    liṅgenaiva karttavyatājñānopapatteḥ kiṃ vedena, tadarthasya
    liṅgādevopapatteḥ, avigītā'laukikaviṣayakaśiṣṭācā-
    rasyavedamūlatvadarśanāt vedānumāne cāvigītaśiṣṭācāratvena
    bhojanādyāvāro'pi vedamūlaḥ syāt vedaṃ vināpi tatkartta-
    vyatādhīsambhavānna tadarthavedaiti ihāpi tulyam . ā-
    cārakarttavyatānumānayoranāditvenācārāṇāṃ karttavyatānu-
    mānamūlakatvānnāndhaparamparā . na ca pūrvvānumānasāpekṣamutta-
    rāmānamiti svatantrapramāṇamūlakatvābhāvāt sādhyavyāptipakṣa
    dharmatāsattvena pūrveṣāṃ svatantrapramāṇatvāt . nāpītaraprāmāṇyā-
    dhīnaṃ sarvasya prāmāṇyamiti na nirapekṣatvaṃ, pratyakṣāderapi
    tathātvāpatteḥ . etena vivādapadamācāronirapekṣapramāṇamūlakaḥ
    avigītamahājanācāratvāt pratyakṣavedamūlācāravaditi ni-
    rastam anumānasya nirapekṣapramāṇatvāt pramāṇamūlatvenaivabuddhe
    rupapatteḥ nirapekṣatvasya gauraveṇāprayojakatvācca . na ca sāpe-
    kṣatvena na pramāṇatā vyāptyādisattvāt anyathā pramāṇanaira-
    pekṣyasya vaiyarthyāt . nacācāre vedamūlakatvaprasiddhestadanumānam,
    asiddheḥ vyabhicārādanyathopapatteśca . na ca vedamūlatvena
    mahājanaparigrahāttathā . na hi vedamūlo'yamiti kṛtvā-
    mahājanānāṃ tatparigrahaḥ vedamūlatvasya prathamaṃ jñātumaśakya-
    tvāt śakyatve vā kimanumānena . na ca vedamūlatvena mahā-
    janaparigṛhīto'yamācāraḥ iti jñātvā tatra mahā-
    janaparigrahaḥ, gauravāt asiddheśca pūrvvamahājanaparigra-
    hādevottareṣāṃ parigrahānuṣṭhānopapatteḥ . tādṛśasmṛtyācā-
    rayorvedamūlatvena vyāptervedamūlatvasiddhiriti cet na asa-
    mbhavanmūlāntarasyopādhitvāt anyathā lobhanyāyamūlasmṛte
    statprasaṅgaḥ . astu smṛtyācārayoranāditvaṃ na cācārāt
    smṛtiḥ smṛtyā cācāraḥ ityandhaparamparā mūlībhūtapramāṇā-
    bhāvāditi vācyaṃ smṛtyācārayorubhayorapi pramāṇa-
    tvāt . anyathā na tato vedānumānamiti .

    ucyate pralaye pūrvvasmṛtyācārayorucchedāt sargādau nitya-
    sarvvajñeśvarapraṇītavedamūlatvaṃ smṛtyācārayoḥ, anyathā mūlā-
    bhāvenāndhaparamparāprasaṅgaḥ . na ca manvādīnāmatīndriyārtha-
    darśitvaṃ tadupāyaśravaṇādestadānīmasattvāt pūrvvapūrvvasarga-
    siddhasarvdhajñā eva ta iti cet na pramāṇābhāvāta . smṛ-
    tyācārayoḥ pramāṇamūlakatvameva tatkalpakamiti cet na
    pratisargaṃ teṣāmanyānyakalpane goravamityekasyaiva nitya-
    sarvvajñasya kalpanāt . na ca smṛtaya eva tatpraṇītāḥ
    tāsāṃ manvādikartṛkatvena smṛtau bodhāt, smṛtāveva
    smṛtīnāṃ vedamūlatvasmaraṇācca . evañca smṛtyācārayormahā-
    janaparigrahādvedamūlatvasādhakamapi bhagavati pramāṇam .
    ataeva “pratimanvantaraṃ caiṣā śrutiranyā'bhidhīyata” ityāga-
    mo'pi . evañca pūrvvapratyakṣavedamūlāveva smṛtācārau agre
    ca kālakrameṇāyurārogyabalaśraddhvāgrahaṇadhāraṇādiśaktera-
    haraharapacīyamānatvāt tadadhyayanavicchedāt śākhocchedāt
    smṛtyācārābhyāmeva karttavyatāmadhigatya pravṛttiḥ . nanvevaṃ
    smṛtirastu vedamūlā maṅgalādyācārastu īśvarādeva bhaviṣyati
    ghaṭalipyāisampradāyavaditi cet na bahuvyāpāraghaṭi
    tasya tattadācārasya gurutvena “maṅgalamācaredityādivākya-
    syaiva lāghavena kalpanāt” .
    “nivṛttācāraśauceṣu parapākopajīviṣu ucchannabalibhikṣeṣu
    bhinnakāṃsyopabhojiṣu” suśrutaḥ .

    Indian Epigraphical Glossary

    ☞ p. 347.
    ucchanna (CII 3), corruption of utsanna; found in Sanskrit

    inscriptions. See JAS, Letters, Vol. XX, 1954, p. 204.