ucchanna
Wilson Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 138.
ucchanna mfn. (
-nnaḥ-nnā-nnaṃ) Destroyed. m. (
-nnaḥ) Peace obtained by ceding valuable lands.
E. ut before ṣada to go, affix kta.
Yates Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 112, col. 2.
uccha_nna (nnaḥ-nnā-nnaṃ) p. Destroyed.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)
☞
p. 146, col. 2.
ucchanna ucchanna, as, ā, am (for
ut-sanna by
a Prākṛt corruption?), destroyed.
Apte Practical Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 287, col. 2.
ucchanna a. [
ud-chad-kta]
1 Destroyed, cut down (perhaps for
utsanna); see
ucchinna.
2 Extinct (as a work).
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 173, col. 3.
uc-channa mfn. uncovered, undressed
☞
p. 173, col. 3.
(for
ut-sanna,
q.v.) lost, destroyed &c.,
Suśr.;
Mudr.
Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 113, col. 2.
ucchanna mfn. (-nnaḥ-nnā-nnaṃ) Destroyed.
m. (-nnaḥ) Peace obtained by ceding
valuable lands.
E. ut before chad to go, affix kta.
Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary
☞
vol. 1,
p. 398.
ucchanna a. [ud-chad-kta] 1 Destroyed, cut down (perhaps for utsanna); see ucchinna. -2 Extinct (as a work).
Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français
☞
p. 135, col. 1.
uc-channa- a. v. détruit.
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 5,
p. 1155.
ucchanna m. v.l. für
ucchinna Spr. 4667.
Vācaspatyam
☞
p. 1064, col. 2.
ucchanna tri0 ud—
chada kta . luptaprāye ācchanne . “
ucchanna- pracchannagranthe vedasyācāramūlatvetyādi vidhivāde mathurā0 yathā ca vedasya chinnamūlagranthatayā ucchinnatve'pi avi- gītaśiṣṭācārādeva tadanumānaṃtathā samarthanāya śabdaci0 śabdāprāmāṇye vādipūrvvapakṣaṃ nirasya vyavasthāpitaṃ yathā . “
syādetat smṛtyācārayorvedamūlatve tatrocchedādivivādasta- deva tvasiddhaṃ tathā hi vedasamānārthā mahājanaparigṛhītā ca smṛtiḥ, svārthopasthityanantaraṃ smṛtyarthānubhāvakavedānubhāne'pi pratītiprāthamyāt sādhyaprasiddhyarthamupajīvyatvācca smṛterevā- pūrvvādipākyārthajñānamastu kiṃ vedena, tadarthasya smṛtita eva siddheḥ apūrvvasya śabdaikavedyatvena smṛtitojñātasya jñāpakatvenānuvādakatāpatteśca sā ca smṛtyantarādityanā direva smṛtidhārāvaśyakī, anyathā manusmṛteḥ pūrvaṃ tavāpi vedānumānaṃ na syāt . sarvvā ca smṛtiḥ smṛtijanyavā- kyārthapramājanyatvena mahājanaparigṛhītatvena ca pramāṇa- miti nāndhaparamparā . pratyakṣā ca smṛtiḥ smṛtimūlaṃ nānumitā anumitavedavat tasyā anubhāvakatvāt . vedārthasmṛtitāprasiddhistu prasiddhavedamūlasmṛtisāhacaryya bhramāt pratyakṣavedābodhitalobhanyāyamūlasmṛtāviva tāntri- kāṇāṃ liṅgābhāsajanyavedamūlakatvabhramāt sambhavanmūlā- lāntarāṇāṃ vedamūlatvaṃ kalpayati . atha smṛriniṣṭhatadve- vedamūlakatvaprasiddhirapi mahājanaparigrahītā evañca sā vedamūlatvanibandhanā avigītamahājanaparigṛhītavedamūla- tvaprasiddhitvāt pratyakṣavedamūlasmṛtau tatprasiddhivat . evaṃ vedārthasmṛtitāprasiddhirapi anyathā mahājanaparigra- hānādare vedasmṛtyorapi prāmāṇyaṃ na syāditi cet na yūpahastyādismṛtestatprasiddhau vyabhicārāt kḷptalo- bhādita eva tatsambhavāt vicārakāṇāṃ vipratipatteśca . tatra tatprasiddhau vigāna mahājanānāmiti cet na tatrāpi mūlāntarasambhavādvipratipatteśca vigānameva teṣām, ataeva smṛtīnāṃ nyāyamūlatve sambhavati vedamūlatva- prasiddhāvapi na vedamūlatvaṃ, na ca vedamūleyamiti kṛtvā smṛtermahājana prarigrahāttanmūlatvaṃ vedamūleyamiti pra- thamaṃ grahītumaśakyatvāt śakyatve vā kimanumānena, na ca vedamūlatvena prakāreṇa mahājanaparigrahaḥ, asiddheḥ, manvā- dismṛtitvena pūrvaṃ mahājanaparigraheṇottareṣāṃ pari- grahādanuṣṭhānādyupapatteḥ . evaṃ holakācāre'pi veda- liṅgenaiva karttavyatājñānopapatteḥ kiṃ vedena, tadarthasya liṅgādevopapatteḥ, avigītā'laukikaviṣayakaśiṣṭācā- rasyavedamūlatvadarśanāt vedānumāne cāvigītaśiṣṭācāratvena bhojanādyāvāro'pi vedamūlaḥ syāt vedaṃ vināpi tatkartta- vyatādhīsambhavānna tadarthavedaiti ihāpi tulyam . ā- cārakarttavyatānumānayoranāditvenācārāṇāṃ karttavyatānu- mānamūlakatvānnāndhaparamparā . na ca pūrvvānumānasāpekṣamutta- rāmānamiti svatantrapramāṇamūlakatvābhāvāt sādhyavyāptipakṣa dharmatāsattvena pūrveṣāṃ svatantrapramāṇatvāt . nāpītaraprāmāṇyā- dhīnaṃ sarvasya prāmāṇyamiti na nirapekṣatvaṃ, pratyakṣāderapi tathātvāpatteḥ . etena vivādapadamācāronirapekṣapramāṇamūlakaḥ avigītamahājanācāratvāt pratyakṣavedamūlācāravaditi ni- rastam anumānasya nirapekṣapramāṇatvāt pramāṇamūlatvenaivabuddhe rupapatteḥ nirapekṣatvasya gauraveṇāprayojakatvācca . na ca sāpe- kṣatvena na pramāṇatā vyāptyādisattvāt anyathā pramāṇanaira- pekṣyasya vaiyarthyāt . nacācāre vedamūlakatvaprasiddhestadanumānam, asiddheḥ vyabhicārādanyathopapatteśca . na ca vedamūlatvena mahājanaparigrahāttathā . na hi vedamūlo'yamiti kṛtvā- mahājanānāṃ tatparigrahaḥ vedamūlatvasya prathamaṃ jñātumaśakya- tvāt śakyatve vā kimanumānena . na ca vedamūlatvena mahā- janaparigṛhīto'yamācāraḥ iti jñātvā tatra mahā- janaparigrahaḥ, gauravāt asiddheśca pūrvvamahājanaparigra- hādevottareṣāṃ parigrahānuṣṭhānopapatteḥ . tādṛśasmṛtyācā- rayorvedamūlatvena vyāptervedamūlatvasiddhiriti cet na asa- mbhavanmūlāntarasyopādhitvāt anyathā lobhanyāyamūlasmṛte statprasaṅgaḥ . astu smṛtyācārayoranāditvaṃ na cācārāt smṛtiḥ smṛtyā cācāraḥ ityandhaparamparā mūlībhūtapramāṇā- bhāvāditi vācyaṃ smṛtyācārayorubhayorapi pramāṇa- tvāt . anyathā na tato vedānumānamiti . ucyate pralaye pūrvvasmṛtyācārayorucchedāt sargādau nitya-
sarvvajñeśvarapraṇītavedamūlatvaṃ smṛtyācārayoḥ, anyathā mūlā-
bhāvenāndhaparamparāprasaṅgaḥ . na ca manvādīnāmatīndriyārtha-
darśitvaṃ tadupāyaśravaṇādestadānīmasattvāt pūrvvapūrvvasarga-
siddhasarvdhajñā eva ta iti cet na pramāṇābhāvāta . smṛ-
tyācārayoḥ pramāṇamūlakatvameva tatkalpakamiti cet na
pratisargaṃ teṣāmanyānyakalpane goravamityekasyaiva nitya-
sarvvajñasya kalpanāt . na ca smṛtaya eva tatpraṇītāḥ
tāsāṃ manvādikartṛkatvena smṛtau bodhāt, smṛtāveva
smṛtīnāṃ vedamūlatvasmaraṇācca . evañca smṛtyācārayormahā-
janaparigrahādvedamūlatvasādhakamapi bhagavati pramāṇam .
ataeva “pratimanvantaraṃ caiṣā śrutiranyā'bhidhīyata” ityāga-
mo'pi . evañca pūrvvapratyakṣavedamūlāveva smṛtācārau agre
ca kālakrameṇāyurārogyabalaśraddhvāgrahaṇadhāraṇādiśaktera-
haraharapacīyamānatvāt tadadhyayanavicchedāt śākhocchedāt
smṛtyācārābhyāmeva karttavyatāmadhigatya pravṛttiḥ . nanvevaṃ
smṛtirastu vedamūlā maṅgalādyācārastu īśvarādeva bhaviṣyati
ghaṭalipyāisampradāyavaditi cet na bahuvyāpāraghaṭi
tasya tattadācārasya gurutvena “maṅgalamācaredityādivākya-
syaiva lāghavena kalpanāt” .
“nivṛttācāraśauceṣu parapākopajīviṣu ucchannabalibhikṣeṣu
bhinnakāṃsyopabhojiṣu” suśrutaḥ .
Indian Epigraphical Glossary
☞
p. 347.
ucchanna (CII 3), corruption of
utsanna; found in Sanskrit
inscriptions. See JAS, Letters, Vol. XX, 1954, p. 204.