• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • ucca

    See also uca.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 137.
    ucca mfn. (-ccaḥ-ccā-ccaṃ) High, tall. m. (-ccaḥ) The apex of the orbit of a planet.

    E. ut upwards, ci to gather, and ḍa aff.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 112, col. 1.
    ucca (ccaḥ-ccā-ccaṃ) a. High. m. Apex.

    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 108, col. 2.
    ucca ucca, i. e. ud-añc + a, I. adj.

    f. cā, 1. High, Kir. 5, 5. 2. Deep,

    Caurap. 44. 3. Loud, Bhartṛ. 3, 85.

    II. uccais (instr. pl.), adv. 1. High,

    Kumāras. 6, 72. 2. Loud, Nal. 11, 2.

    3. Much, excessively, Amar. 94. 4.

    Powerfully, Pañc. iv. d. 22. III. m.

    Culmination, Rām. 1, 19, 2. — Comp.

    An-, adj. low, Rājat. 5, 478.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 145, col. 3.
    ucca ucca, as, ā, am (said to be fr. 1. ud with

    ca fr. rt. añc), high, lofty, elevated; tall; deep; high-

    sounding, loud, pronounced with the Udātta accent;

    intense, violent; (as), m. the apex of the orbit of a

    planet; [cf. Hib. uchdan, ‘a hillock;’ Cambro-Brit.

    uched, ‘cleve.’] —Ucca-tama, as, ā, am, highest.

    —Ucca-tara, as, ā, am, higher, more lofty. —Ucca-

    taru, us, m. the cocoa-nut tree; any lofty tree.

    —Ucca-tā, f. or ucca-tva, am, n. height, superi-

    ority. —Ucca-tāla, am, n. music and dancing at

    feasts, drinking parties, &c. —Ucca-deva, as, m. an

    epithet of Viṣṇu or Kṛṣṇa. —Ucca-devatā, f. time

    personified, chronos. —Ucca-dhvaja, as, m., N. of

    Śākya-muni as teacher of the gods among the Tuṣitas,

    q. v. —Ucca-nīca, as, ā, am, high and low, varie-

    gated, heterogeneous; (am), n. the upper and lower

    station of the planets; change of accent. —Ucca-

    pada, am, n. a high situation, a high office. —Uc-

    ca-bhāṣaṇa, am, n. speaking aloud. —Ucca-bhā-

    ṣin, ī, iṇī, i, speaking with a loud voice, shouting,

    brawling. —Ucca-lalāṭā or -ikā, f. a woman with a

    high or projecting forehead. —Uccāvaca, as, ā, am

    (fr. ucca = ud + ca and ava + ca?), high and low,

    great and small, variegated, heterogeneous; various,

    multiform; uneven, irregular, undulating.

    Lanman’s Sanskrit Reader Vocabulary

    ☞ p. 131, col. 2.
    uccá, a. lofty; uccaís, adv. [1112c], high; of sound, loud. [fr. uccā́, adv. instr. (1112e) of údañc.]

    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 286, col. 1.
    ucca a.

    1 High(in all senses); tall; kṣitidhāraṇoccaṃ Ku. 7. 68; elevated, superior, exalted (family &c.).

    2 Loud, high-sounding; uccāḥ pakṣigaṇāḥ Śi. 4. 18.

    3 Intense, violent, strong.

    4 (In astr.) Ascendant; see uccasaṃśraya below.

    — ccaḥ The apex of the orbit of a planet.

    Comp.

    — taruḥ

    1 the cocoa-nut tree.

    2 a lofty tree in general.

    — tālaḥ (heightened) music, dancing &c. at a tavern.

    — devatā time personified, chronos.

    — nīca a.

    1 high and low.

    2 various, multiform. (

    — caṃ)

    1 the upper or lower stations of planets.

    2 change of accent.

    — bhāṣaṇaṃ speaking aloud, vociferous.

    — bhāṣin a. shouting, bawling.

    — lalāṭā, ṭikā a woman (pb) with a high or projecting forehead.

    — saṃśraya a. occupying a high station (said of a planet); R. 3. 13; see Malli. thereon.

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 79.
    ucca a. lofty, high (l.&f.) loud; abstr. °tā f., °tva n. — Cf. uccā́ & uccaís.

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 48, col. 1.
    ucca uc-ca, a. [ud-ca, upward], lofty; high
    (also fig., esp. of sound); loud.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 172, col. 3.
    ucca mfn. (said to be fr. ca fr. √ añc with 1. ud), high, lofty, elevated
    ☞ p. 172, col. 3.
    tall, MBh.; Kum.; Śiś.; Kathās. &c.
    ☞ p. 172, col. 3.
    deep, Caurap.
    ☞ p. 172, col. 3.
    high-sounding, loud, Bhartṛ.; VarBṛS.
    ☞ p. 172, col. 3.
    pronounced with the Udātta accent, RPrāt.; VPrāt. &c.
    ☞ p. 172, col. 3.
    intense, violent, R.
    ☞ p. 172, col. 3.
    ucca m. height, MBh.
    ☞ p. 172, col. 3.
    the apex of the orbit of a planet, Kālas, R. &c.
    ☞ p. 172, col. 3.
    compar. ucca-tara, superl. ucca-tama;
    ☞ p. 172, col. 3.
    ucca [cf. Hib. uchdan, ‘a hillock’; Cambro-Brit. uched, ‘cleve’.]

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 113, col. 1.
    ucca

    mfn. (-ccaḥ-ccā-ccaṃ) High, tall.

    m. (-ccaḥ) The apex of the orbit of a
    planet.

    E. ut upwards, ci to gather, and ḍa aff.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ vol. 1, p. 397.
    ucca a. 1 High (in all senses); tall; kṣitidhāraṇoccaṃ Ku.7.63; elevated, superior, exalted (family &c.) -2 Loud, high-sounding; uccāḥ pakṣigaṇāḥ Śi.4.18. -3 Intense, violent, strong. -4 (In astr.) Ascendant; see uccasaṃśraya below. -ccaḥ 1 The apex of the orbit of a planet. -2 Height, high place; jvaraśca maraṇaṃ jantoruccācca patanaṃ yathā Mb.12.28.25. -Comp. -avaca a. High and low, great and small; see uccāvaca. -gira a. Having a loud voice; svaguṇoccagiro munivratāḥ Śi.16.29. -taruḥ 1 the cocoanut tree. -2 a lofty tree in general. -tālaḥ (heightened) music, dancing &c. at a tavern. -devaḥ N. of Viṣṇu or kṛiṣṇa. -devatā time personified, chronos. -dhvajaḥ N. of Śākyamuni. -nīca a. 1 high and low. -2 various, multiform. (-cam) 1 the upper or lower stations of planets. -2 change of accent. -bhāṣaṇam speaking aloud, vociferous. -bhāṣin a. shouting, bawling. -lalāṭā, -ṭikā a woman with a high or projecting forehead. -saṃśraya a. occupying a high station (said of a planet); grahaistataḥ pañcabhiruccasaṃśrayaiḥ R.3.13; see Malli. thereon.

    Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 94, col. 1.
    ucca ucca a. haut, élevé.

    Synonyme de udātta, tg.

    uccaka a. A l'i. pl. n. uccakais hautement, beaucoup; excessivement.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 134, col. 2.
    ucca- a. haut ; aigu (son), qui parle fort ; violent ; m. hauteur ; apogée d'une orbite planétaire ; uccais en haut ; à haute voix ; intensément ; noblement ; uccaistara- compar. plus haut (-tarām id.) ; -tā- f. -tva- nt. supériorité ; uccakais haut ; très ; de façon élevée.

    °gir- a. qui proclame ; qui a une voix forte.

    °gopura- a. (ville) à haute porte d'entrée.

    °nīca- a. situé haut et bas ; multiple, divers.

    uccāvaca- a. id. ; instable, mobile.

    uccaiḥ-kula- nt. famille noble.

    °pada- nt. haute situation.

    °pramodam adv. avec des marques de joie bruyantes.

    °śiras- a. (homme) de haut rang ; °sthāna- id. ; nt. haut rang.

    °śravas- -a- m. cheval d'Indra.

    uccair-abhijana- a. de haute extraction.

    °gati- f. fait de monter.

    °dviṣ- a. qui a des ennemis puissants.

    °dhāman- a. qui brille haut.

    °vāda- m. fanfaronnade.

    Renou Terminologie grammaticale du Sanskrit

    ☞ vol. 3, p. 390.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 870.
    ucca

    1) adj.

    a) in der Höhe befindlich, hoch, erhöht AK. 3, 2, 19. H. 1428. purastāduccam KĀTY. ŚR. 7, 1, 21. uccāḥ - pakṣigaṇāḥ ŚIŚUP. 4, 18. uccāṭṭāla R. 1, 5, 17. °śṛṅga 5, 11, 7. KUMĀRAS. 7, 68. °lalāṭā TRIK. 2, 6, 2. °lalāṭikā HĀR. 130. atyucca LAGHUJ. 2, 13 in Ind. St. 2, 286. divyānāmatyuccapadajanmanām KATHĀS. 17, 135. kiṃ sviduccataraṃ ca khāt . - . khātpitoccataraḥ MBH. 3, 17344. fg. uccatama KĀTY. ŚR. 7, 1, 10. 11. uccapaṅka ein tiefer Sumpf CAURAP. 44.

    — b) laut: uccavacas BHARTṚ. 3, 85, v. l. hochbetont: viṃśaterupasargāṇāmuccā ekākṣarā nava ṚV. PRĀT. 12, 8. 3, 19.

    — c) gesteigert, heftig: uccasaṃrāga R. 5, 87, 9.

    — 2) m. der Höhestand eines Planeten (Gegens. nīca) KĀLAS. 393. svoccasaṃstheṣu pañcasu graheṣu R. 1, 19, 2. grahaiḥ - pañcabhiruccasaṃśrayairasūryagaiḥ RAGH. 3, 13. LAGHUJ. in Ind. St. 2, 282. 283. — ud + ca von añc . Vgl. uccā, uccakais, uccais, uccanīca, uccāvaca .

    ☞ vol. 5, p. 1154.
    ucca

    1)

    a) °śilāntaragopura KIR. 5, 5. anuccakulajāta RĀJA-TAR. 5, 479.

    — b) vom Tone Ind. St. 8, 261. VARĀH. BṚH. S. 93, 7. °nīcaviśeṣaḥ VS. PRĀT. 1, 32.

    — 2) Höhe überh.: jantoruccācca patanam MBH. 12, 857.

    ☞ vol. 7, p. 1714.
    ucca

    2) SŪRYAS. 1, 33. 44. 55. 58. 2, 1. 3. fgg. 10. 12, 87.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 216, col. 2.
    ucca

    — 1) Adj.

    — a) in der Höhe befindlich , hoch.

    — b) tief (Sumpf).

    — c) hoch , so v.a. vornehm.

    — d) laut.

    — e) hoch (Ton) , hoch betont.

    — f) gesteigert , heftig (Leidenschaft).

    — 2) m.

    — a) Höhe.

    — b) Höhestand eines Planeten.

    — c) *Pinus longifolia RĀJAN. 12,38. *Kokospalme NIGH. PR.

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    ☞ p. 53, col. 2.
    ucca hoch (auch übertr., bes. vom Ton); Instr. Pl. uccaís adv. hoch, oben, laut, kräfti; uccairbhū sich erheben, außtehen. Compar. uccaistara adj., °tarām u. Superl. °tamām adv.

    Bopp Glossarium Sanscritum

    ☞ p. 45, col. 1.
    ucca (a praep. ut s. ca) altus. AM. (Hib. uchdan «a hil-

    lock», cambro-bril. uched «élevé». Pikt. p. 21.).

    Abhidhānaratnamālā of Halāyudha

    ☞ p. 86.
    ucca;
    prāṃśūccamunnataṃ tuṅgamudagraṃ dīrghamāyatam .
    4.1.1.751

    Vācaspatyam

    ☞ p. 1058, col. 2.
    ucca tri0 utkṣiyya vāhū cīyate, uparyyupariniviṣṭairavayavai-
    ścīyate'sau vā ud + ci—ḍa . 1 unnate . “purastāduccam”
    kātyā0 7, 1, 21 . “sa taduccakucau bhavan prabhājhara—cakrabhra-
    mimātanoti yat” naiṣadham . asmāt utkarṣe tarap tamap .
    “kiṃsvit gurutaraṃ bhūmeḥ kiṃ sviduccatarañca khāt” bhā0 va0
    31 a0 . uccatamam” kātyā0 7, 1, 15 . devaya-
    janavarṇane “paritaḥ samīpadeśavarttipradeśebhyo yada-
    tiśayenoccam” karkaḥ . rāśicakramadhye grahaviśeṣāṇāṃ
    2 rāśibhede, yathā “meṣo vṛṣo mṛgaḥ kanyā karkamīnatulā-
    dharāḥ . bhāskarāderbhavantyuccāḥ rāśayaḥ kramaśastvime”
    jyoti0 ta0 . spaṣṭamuktaṃ tatraiva “ravirmeṣe vṛṣe candro
    guruḥ karke budhaḥ striyās . śaniryuke (tulāyām) mṛge
    (makare) bhaumaḥ śukro mīne ca tuṅginaḥ” . teṣāṃ rāśibhāga-
    bhede paramoccatāmāha tatraiva “triṃśadbhāge diśo (10) rā-
    māḥ (3) aṣṭaviṃśatibhistithiḥ 15 . tatheṣuḥ (5) saptaviṃśaśca
    viṃśatiścoccasaṃjñakāḥ” . tathā ca raverbheṣasya daśame bhāge,
    praramoccatā candrasya vṛṣe 3 aṃśe, kujasya makara 28 bhāge
    budhasya kanyāyāḥ 15 bhāge, guroḥ karka 5 bhāge, bhṛgoḥ mīna
    27 bhāge śanestulā 20 bhāge tathātvam . “svoccācca
    saptamaṃ nīcaṃ prāgvadbhāgairvinirddeśet . uccāntaḥ sūccasaṃjñaḥ
    syāt nīcānte tu sunīcakaḥ” paripūrṇabalaḥ sūcce sunīce
    durbalograhaḥ . sūccasunīcayorantarbhāgahārāt phalaṃ diśet”
    jyoti0 ta0 rāhukatvostu “uccaṃ nṛyugmaṃ ghaṭabhaṃ triko
    ṇaṃ kanyāgṛhaṃ śukra śanī ca mitre . sūryyaḥ śaśāṅko-
    dharaṇīsutaśca rāho ripurviṃśatikaḥ parāṃśaḥ . siṃhastri-
    koṇaṃ dhanuruccasaṃjñaṃ mīnogṛhaṃ śukraśanī vipakṣau . sūryyāra-
    candrāḥ suhṛdaḥ samānau jīvendujau ṣaṣṭśikhinaḥ parāṃśāḥ”
    jyo0 ta0 . rāśiparatve'sya puṃstvaṃ bhaparatve klīvateti bhedaḥ .
    bhāgahārāt grahabalamuktaṃ tadānayanaprakāraḥ nī0 tā0
    sūryyādermeṣādīnyuccānyabhidhāya “tat saptamaṃ nīcamanena
    hīno gra ho'dhikaścet rasabhādviṃśodhyaḥ . cakrāt, tadaṃ-
    śāṅkalavo balaṃ syāt” 2 tathā ca tājake svocce 20 kalā
    balaṃ tena ṣaḍbhiḥ rāśibharyadi pūrṇavalaṃ tadā iṣṭāṃśaiḥ
    kimiti 180, 20, 1, trairāśikena pratyekāśaṃ 1/9 balamā-
    yāti . jātake tu svocce 60 kalā balaṃ tena pratyaṃśaṃ 1/3
    balam . nī0 tājake “triṃśatsvabhe viṃśatiruccabhe sve” iti
    uktam . jātake tu śrīpatiḥ 60 kalā balamāha yathā
    “nīconodyucaro'dhiko yadi bhavet ṣaḍbhāt tadāpta-
    cyutaścakrāt kḷptakalaḥ khakhāṣṭakhakubhi (10800) rbhakto-
    balaṃ tuṅgajam . pādonaṃ tu balaṃ 3/4, trikoṇagṛhage svarkṣe
    1/2 dalaṃ ca trayo 3/8 vakhaṃ śā hyadhimitrage'tha caraṇo
    1/4 mitre samarkṣe'ṣṭamaḥ . 1/8 . śatrubhe bhavati ṣoḍaṃ-
    śāṃśaka 116 ścādhiśatrubhavane radāṃśakaḥ 1/32 .
    atra trikoṇādau pādonādivalakathanāt svocace pūrṇabala-
    miti pratīyate tena 60 kalāstatra thalamu .
    uccābhimānini grahāṇāṃ gatibhedakārake bhagaṇasthe 3 jīva-
    bhede tenaivākarṣaṇāt grahāṇāmuccādigatisambhavaḥ .

    sa caṃ dvividhaḥ śīghroccaḥ mandoccaśca tādṛśocca-
    tāyāṃ kāraṇañca sū0 si0 raṅganāthābhyāṃ darśitaṃyathā
    “adṛśyarūpāḥ kālasya mūrtayo bhagaṇāśritāḥ . śīdhrama-
    ndoccapātākhyā grahāṇāṃ gatihetavaḥ” sū0 si0 1 . “śīghro-
    cca mandoccapātasañjñakāḥ pūrvvoktapadārthā jīvaviśeṣāḥ sūryyā-
    digrahāṇāṃ gatikāraṇabhūtāḥ santi . nanu kālenaiva graha-
    calanaṃ bhavatīti kālo gatiheturnaita ityata āha
    kālasyeti . pūrvvapratipāditakālasya svarūpāṇi tathā
    caiṣāṃ kālamūrttitvena grahagatihetutvaṃ nāsambhavīti
    bhāvaḥ . nanu kālasya ghaṭhyādimūrttitvādeṣāṃ tadātmaka-
    tvābhāvāt kathaṃ kālamūrtitvamityata āha bhagaṇāśritā
    iti . bhagolasthakrāntivṛttānusṛtagrahagolasthakāntivṛtta-
    pradeśāśritā ityarthaḥ . tathā ca graharāśyādibhogānāṃ
    kālavaśenaivotpannatvāt tadātmakānāṃ kālamūrtitvamiti bhāvaḥ .
    nanu te dṛśyante kuto netyata āha adṛśyasūpā iti .
    vāyavīthaśarīrā avyaktarūpatvādapratyakṣā iti bhāvaḥ . evaṃ
    ca grahāṇāmuccādisambhavāt spaṣṭakriyotpanneti tātparyyam 1 .
    athānayoruccapātayormadhya uccayorgatihetutvaṃ pratipādayati”
    ra0 nā0 1 “tadvātaraśmibhirbaddhāstaiḥ savyetarapāṇibhiḥ . prāk
    paścādaprakṛṣyante yathāsannaṃ svadiṅmukham” 2 sū0 si0 .
    “teṣāmuccasaṃjñakajīvānāṃ vāyurūpā ye raśmayo rajjavastā-
    bhirbaddhā bimbātmakagrahāstairuccasaṃjñakajīvaiḥ savyavāmahastai-
    ruccabahutvena hastabāhulyādbahuvacanaṃ hastābhyāmityarthaḥ .
    svadiṅmukhaṃ svābhimukhaṃ yathāsannaṃ grahavimbaṃ bhavati tathā
    grāk paścāt pūrvvapaścimamārmābhyāmityarthaḥ . apakṛṣyante
    ākaṣyante . ayamabhiprāyaḥ bhavakragolasyakrānti-
    vṛttānusṛtagrahākāśagolāntargatakrāntivṛtte kakṣārūpe svasva-
    pradeśe grahoccapātāstiṣṭhānti . tatra bimbavyāsonakakṣā-
    kārasūtraṃ pravahayāyvatiriktavāyurūpaṃ svatogatisthāne
    kampamānaṃ grahabimbaṣyāse pūrvāpare protamuccajīvahastadva-
    yāntargatamasti . atha grahabimbamuccasthānāt svaśaktyā
    gacchadapi vāmahastasthitasūtreṇoccasthānāt, pūrvarūperā graha-
    sthānāt paścimarūpeṇa vṛhatsūtrāvayavātmakena svasthā-
    nād paścāt svābhimukhamapakṛṣyate nirantaramuccadaivataiḥ sva-
    śaktyā yāvat ṣaḍbhāntaraṃ tayorantaraṃ tanmārgeṇākarṣaṇasa-
    mbhavāt pūrvasmin gacchadgrahabimbaṃ, savyahastasthitasūtre-
    ṇoccasthānāt pūrvasmin svāmimukhamākṛṣyate svaśaktyā ni-
    rantaraṃ yāvadantarābhāvastayoriti” ra0 nā0 . “athāta evaika-
    rūpāṃ pūrvādhikārāvagatāṃ gatiṃ tyaktvā kutaḥ pratyakṣavilakṣaṇāṃ
    gatiṃ prāptā grahā ityata āha . “pravahākhyo marut tāṃstu
    svoccābhimukhamīrayet . pūrvāparāpakṛṣṭāste gatiṃ yānti pṛ-
    thagvidhām” sū0 si0 3 . “pravahākhyaḥ pravahasaṃjñako marudvāyuḥ
    paścimābhimukhaṃ bhrasaṃstāt tukārāduccāni svoccābhimukha
    svasya pravahabhramaṇenoccaṃ bhāvapradhānanirdeśāduccatā yasyāṃ
    diśi tat svoccaṃ pūrvadik pūrvaṃbhāga eva grahāṇāṃ pravahabhrame-
    ṇoccagamanadarśanāt tatsammukhaṃ pūrvvadiśīti tātparyyārthaḥ .
    īrayet paścimābhimukhamramaṇasiddhaprāguktagrahāvalambanarūpeṇa
    cālayatītyarthaḥ . ataḥ kāraṇāt te grahāḥ pūrvaṃ paści-
    madiśorākṛṣṭāḥ pṛthagvidhāṃ prathamāvagataikarūpabhinnaprakā-
    rāvagatāṃ pratikṣaṇavilakṣaṇāṃ gatiṃ gamanakriyāṃ yānti
    prāpnuvanti . avalambanākarṣaṇābhyāṃ pratidinaṃ grahāṇāṃ
    gateranyādṛśatvaṃ tadanusāreṇa grahacārajñānaṃ yuktamiti
    grahāṇāṃ spaṣṭakriyotpanneti bhāvaḥ . yadvā nanu vāyu-
    rajjubhiḥ kathaṃ grahāṇāmākarṣaṇaṃ sambhavati tadrajjūnāṃ
    viralatayā dhanībhūtatvābhāvenākarṣaṇāyogyatvādityata āha .
    pravāhākhya iti . uccadevatāhastadvayasthitakakṣākārasūtraṃ
    vāyuḥ pravahavāyusambandhāt pravahasañjño na paścimābhimu-
    khabhramatpravahātmakastān grahān svoccābhimukhaṃ svīccadevatā
    sthānasammukhamīrayet prerayati cālayati . tukārāducca
    sthānāt pūrvasmin grahe vāyuḥ paścimagatyā grahaṃ cāla-
    yati paścimasthe vāyuḥ pūrvagatyā grahaṃ cālayatītyarthaḥ .
    tathā ca kakṣākārasūtraṃ tadā tadā tathā tathā bhramatīti
    daivatairākṛṣyata ityupacārāducyata iti bhāvaḥ . ata eva
    grahāṇāṃ svaṣṭakriyotpannetyāha . pūrvāparāpakṛṣṭā iti
    uccadaivataiḥ pūrvāparadiśayorākṛṣṭā grahāḥ pṛthagvidhāṃ
    madhyamātiriktaprakārāṃ gatiṃ gamanakriyāṃ yānti . ato
    na kevalaṃ madhyakriyayā nirvāhaḥ” 3 ra0 nā0 . atha prāk
    paścādapakṛṣyanta ityuktaṃ viśadayati . “grahāt prāgbhagaṇā-
    rddhasthaḥ prāṅmukhaṃ karṣati graham . uccasañjño'parārddhastha-
    stadvat paścānmukhaṃ graham” 4 sū0 si0 . “grahasthānāt
    pūrvabhāgastharāśiṣaṭkasthita uccasañjño jīvo grahavimbaṃ
    pūrvvadigabhimukhaṃ svābhimukhaṃ karṣatyākarṣati . aparā-
    rddhastho grahasthānāt paścimabhāgastharāśiṣaṭkasyitaucca-
    sañjño jīva ityarthaḥ . grahavimbaṃ paścānmukhaṃ paścima-
    digabhimukhaṃ svābhimukhaṃ tadvadākarṣatītyarthaḥ” 4 ra0 nā0 .
    “atha pūrvoktasiddhaṃ phalitamāha . “svoccāpakṛṣṭā bhaṇaṇaiḥ
    prāṅmukhaṃ yānti yadgrahāḥ . tat teṣu dhanamityuktamṛṇaṃ
    paścānmukheṣu tu” sū0 si0 5 . “svoccajīvākarṣitā
    grahāḥ pūrvābhimukhaṃ magaṇaiḥ rāśibhirbhagolasthakrānti-
    vṛttānusṛtasvākāśagolāntargatakrāntivṛtte dvādaśarāśya-
    ntike yadrāśivibhāgairityarthaḥ . yad yatsaṃkhyāmitaṃ
    gacchanti tat tatsaṅkhyāmitaṃ bhāgādikaṃ phalarūpaṃ teṣu
    pūrvāvagatagraharāśyādibhogeṣu dhanaṃ yojyam . paścānmukheṣu
    paścimākarṣitagrahapūrvāvagatarāśyādibhogeṣu tukārādyatsa-
    ṅkhyāmitaṃ phalarūpaṃ paścimato gacchanti tadityarthaḥ . ṛṇaṃ
    hīnamiti etat pūrvaiḥ kathitam” ra0 nā0 5 . si0 śi0
    “sūṣṭvā bhacakraṃ kamalodbhavena grahaiḥ sahaitadbhagaṇādisaṃsthaiḥ .
    śaśvadbhrame viśvasṛjā niyuktaṃ tadantatāre ca tathā
    dhruvatve . tato'parāśābhimukhaṃ bhapañjare sakhecare śīdhratare
    bhramatyapi . tadalpagatyendradiśaṃ nabhaścarāścaranti nīco-
    ccatarātmavartmasu” . “yadetadbhacakraṃ grahaiḥ saha bhramaddṛśyate
    tadviśvasṛjā jagadutpādakena kamalodbhavena brahmaṇā sṛ-
    ṣṭyādau sṛṣṭvā tataḥ śaśvadmrame'navaratabhramaṇe niyuktam .
    etaduktaṃ bhavati . bhānyaśvinyādīnyanyāni viśiṣṭāni
    jyotīṃṣi teṣāṃ samūhaścakraṃ grahāśca sūryyādayastaiḥ saha
    sṛṣṭam . tāni bhāni prāksaṃsthāyā samantānnive-
    śitāni . grahāstu bhagaṇādāvaścinīmukhe niveśitāsta
    uparyyuparisaṃsthayā . tatrādau tāvadadhaścandraḥ tadupari
    budhaḥ, tataḥ śukraḥ, tato raviḥ tasmādbhaumaḥ, tato guruḥ
    tataḥ śaniḥ . sarveṣāmupari dūre bhacakram . eṣāṃ kakṣā-
    pramāṇāni cakṣādhyāye pratipādayiṣyante . aho yadyū-
    rdhvordhvasthā grahāstadopari dūrato bhagaṇastat kathaṃ bhaga-
    ṇādisaṃsthairgrahairityucyate? satyam . atra bhūmadhye sūtra-
    syaikamagraṃ baddhvā dvitīyamagraṃ bhacakre'śvinīmukhe kila ni-
    baddham . tasmin sūtre protā maṇaya iva candrādayo
    grahā sṛṣṭyādau brahmaṇā niveśitāḥ . bhamaṇḍalaṃ dvāda-
    daśadhā vibhajyaivaṃ bhūmadhyāt sūtrāṇi pratibhāgaṃ nītvā
    kila baddhāni taiḥ sūtraiḥ saha grahakakṣāyāṃ ye saṃpātāste
    tāsu kakṣāsu rāśyantāḥ . tadvatprakārā rāśaya iti
    saṃkṣiptamihoktam . kakṣādhyāye gole ca kiñcidvistāryya
    bakṣyāmaḥ . evaṃvidhaṃ bhacakraṃ sṛṣṭvā brahmaṇā gaṇne ni-
    veśitam . yatra niveśitaṃ tatra pravaho nāma vāyuḥ .
    sa ca nityaṃ pratyaggatiḥ . tena samāhataṃ bhacakraṃ sakhecaraṃ
    paścimābhimukhabhrame pravṛtam . yat tasya pratyagbhramaṇaṃ
    tacchīghrataram . yata ekenāhnā bhamaṇḍalasya parivarttaḥ .
    evaṃ tasmin bhapañjare sakhecare śīghratare bhramatyapi khecarā
    indradiśaṃ caranti pūrvvābhimukhaṃ vrajanti nīcoccatarā-
    tmavartmasu . anantarakathiteṣu khasvamārgeṣu teṣāṃ prāgbhra-
    maṇam . tat tadalpagatyā, pratyaggaterbahutvāt prāgalpa-
    gatyā vrajanto nopalakṣyanta iti bhāvaḥ . tathā tasma bhapa-
    ñjarasya yo dakṣiṇottarāvarttau tatra ye tāre te dhrūvatve
    niyukte” prami0 . tathā śrīpatiḥ . “svavyāpārāt
    prāggatiḥ khecarāṇāmūrdhvādhastādyāmyasaumyāparāṇi . go-
    lābhijñaiḥ pañca yātāni yāni teṣāmuktānyanyahetūni
    tāni . pratyaggatiḥ pravahavāyuvaśena teṣāṃ nīcoccavṛttajani-
    tīrdhvamadhaśca sā syāt . yāmyottarā tvapamavṛttavimaṇḍa-
    lābhyāṃ ṣoḍhā gatirnigaditaivamiha grahāṇām” uccatā ca
    mahattvavyāpyaguṇabhedaḥ . sā ca uparyyuparisanniveśi-
    tāvayavanāṃ mahattve bhavati tasya guṇacanatvāt tataḥ bhāve'rthe
    ṣyaj . auccyam uccatāyāṃ na0 . tva . uccatva tatrārthe
    na0 tal . uccatā strī . “uccasthe grahapañcake suragurau
    sendau navamyāṃ tithau lagne karkaṭake punarvasudine
    meṣaṃ gate pūṣaṇi . nirdagdhuṃ nikhilāḥ palāśasamidhaḥ
    madhyādayodhyāraṇerāvirbhūtamabhūdapūrvvavibhavaṃ yatkiñcidekaṃ
    mahaḥ” tithita0 pu0 . “grahaistataḥ pañcabhiruccasaṃsthitai-
    rasūryyagaiḥ sūcitabhāgyasampadam” raghuḥ . “svoccasthaḥ
    svagṛhe'pi vā svasuhṛdāṃ varge'pi vā” jyoti0 ta0 .