uccāra
See also
uccāraḥ.
Wilson Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 138.
uccāra m. (
-raḥ)
1 Foeces, excrement.
2 Pronunciation, utterance.
E. ut, cara to go, and ghañ aff.
Yates Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 112, col. 2.
uccāra (raḥ) 1. m. Fæces.
Benfey Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 108, col. 2.
uccāra uccāra, i. e. ud-car + a, m. Voiding excrements, Man. 4, 50.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)
☞
p. 146, col. 1.
Uc-cāra, as, m. feces, excrement; discharge; pro-
nunciation, utterance.
Lanman’s Sanskrit Reader Vocabulary
☞
p. 131, col. 2.
uccārá, m. evacuation; excrement. [
√car + ud.]
Cappeller Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 79.
uccārá a. getting up, rising. m. discharge, excrement, also =
seq.
Macdonell Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 48, col. 1.
uccāra uc-cār-á, a. rising; m. pronunciation;
evacuation, excrement; -aṇa, n. pronunciation:
-ita, pp. having voided excrement.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 173, col. 2.
uc-cārá mfn. rising,
TS. ii, 3, 12, 2
☞
p. 173, col. 2.
uc-cārá m. feces, excrement
☞
p. 173, col. 2.
discharge,
Suśr.;
Mn.;
Gaut.;
Hit. &c.
☞
p. 173, col. 2.
pronunciation, utterance.
Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 113, col. 1.
uccāra m. (-raḥ)
1. Fœces, excrement.
2. Pronounciation, utterance.
E. ut
before car to go, and ghañ aff.
Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français
☞
p. 135, col. 1.
uc-cāra- m. excrément ; décharge.
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 1,
p. 872.
uccārá (von
car mit
ud) m.
P. 6, 2, 7,
Sch. 1) Ausleerung, Excremente AK. 2, 6, 2, 18. TRIK. 2, 6, 20. H. 634. SUŚR. 2, 145, 18. 234, 20. mūtroccārau na kārayet 412, 18. yasyoccāraṃ vinā mūtraṃ samyagvāyuśca gacchati 442, 19. mūtroccārasamutsargaṃ divā kuryādudaṅmukhaḥ M. 4, 50. dāne tapasi śaurye ca yasya na prathitaṃ manaḥ . vidyāyāmarthalābhe ca māturuccāra eva saḥ .. HIT. Pr. 15.
— 2) Aussprache, Hörbarmachung: tasya - anuccāraḥ VOP. 1, 2.
☞
vol. 5,
p. 1155.
uccāra 1) LĀṬY. 3, 3, 19.
— Vgl. auch unter car mit ud .
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 217, col. 1.
uccārá — 1) Adj. aufgehend. amúmevā́dityámuccāráṃ kurute lässt die Sonne da aufgehen TS. 2,3,12,2.
— 2) m.
— a) Ausleerung , Excremente 229,3. mūtroccāre n. Du. GAUT. 9,37.
— b) das Aussprechen , Hörbarmachung.
Cappeller Sanskrit Wörterbuch
☞
p. 53, col. 2.
uccārá aufgehend; m. Aussprache, Ausleerung,Stuhlgang.
Bopp Glossarium Sanscritum
☞
p. 45, col. 1.
uccāra m. (r. car ire, praef. ut s. a) excrementum. AM.
Abhidhānaratnamālā of Halāyudha
☞
p. 72.
uccāra;
ucyate varca uccāro varcasko'vaskaraḥ śakṛt .
gūthaṃ kīṭaṃ ca viṭ viṣṭhā purīṣaṃ śamalaṃ malam .. 637 ..
3.1.1.637
Vācaspatyam
☞
p. 1062, col. 2.
uccāra pu0 ud + cara—ṇic—ghañ . 1 uccāraṇe . “tasyakāryye'nu-
ccāraḥ” mu0 bo0 “mantroccāraparāyaṇaḥ” pu0 . uccāryyate
apānavāyunā utkṣipyate karmmaṇi ghañ . 2 purīṣe . vi-
ṇmūtrotsargavidhānaprakāraḥ ā0 ta0 nānāvacanairdarśito
yathā viṣṇudharmīttare “nidrāṃ jahyādgṛhī rāma! nitya-
mevāruṇodaye . vegotsargaṃ tataḥ kṛtvā dantadhāvanapūrvvakam .
aruṇodayakālamāha skandapurāṇam “udayāt prāk
catasrastu nāḍikā aruṇodayaḥ . tatra snānaṃ praśastaṃ
syāttaddhi puṇyatamaṃ smṛtam” . nāḍikā daṇḍaḥ . “nā-
ḍīṣaṣṭyā divāniśam” ityukteḥ . viṣṇudharmmottare “vega-
rodhaṃ na karttavyamanyatra krodhavegataḥ” . “vegarodhaṃ na ka-
ttevyamiti tu kāṃ diśaṃ gantavyamitivat bhāvākhyātetara-
tvāt sādhutvam . āyurvedīye'pi “na vegino'nyasiddhiḥ
syāt nājitvā sādhyamāmayam” . aṅgirāḥ “utthāya
paścime rātrestata ācamya codakam . antardhāya tṛṇai-
rbhūmiṃ śiraḥ prāvṛtya vāsasā . vācaṃ niyamya yatnena
ṣṭhīvanocchvāsavarjitaḥ . kuryyānma trapurīṣe tu śucau deśe samā-
hitaḥ” viṣṇupurāṇam “tataḥ kalyaṃ samutthāya kuryyā-
nmaitraṃ nareśvara! . nairṛtyāmiṣuvikṣepamatītyābhyadhikaṃ bhuvaḥ”
tiṣṭhennāticiraṃ tasminnaiva kiñcidudīrayet” . kalyamuṣaḥ
kālam, maitraṃ mitradevatākapāyusambandhāt purīṣotsargam,
nairṛtyāmutthānadeśabhārabhya utthāyetyanenopasthiteḥ . iṣu-
vikṣepamatītya iṣuvikṣepayogyadeśādvahiḥ . taddeśaparimāṇa
māha pitāmahaḥ “madhyanena tu cāpena prakṣipettu śara-
trayam . hastānāntu śate sarvve lakṣyaṃ kṛtvā vicakṣaṇaḥ” .
āpastambaḥ “mūtrapurīṣe kuryyāt dakṣiṇāṃ diśaṃ dakṣi-
ṇāparāgveti” . dakṣiṇāparā nairṛtī . manaḥ “mūtro-
ccārasamutsargaṃ diṣā kuryyādudaṅmukhaḥ . dakṣiṇābhimukho
rātrau sandhyayośca yathā divā” . uccāraḥ purīṣam . yattu
yamavacanaṃ “pratyaṅmukhaśca purvvāhaṇe aparāhṇe ca prāṅmukhaḥ .
udaṅmukhastu madhyāhne niśāyāṃ dakṣiṇāmukhaḥ” iti tat
udaṅmukhena sahecchāvikalpārthaṃ sūryyābhimukhanirāsārthañca
na tu niyamārthaṃ devalavacanavirodhāt . tathā ca “sadaivo-
daṅmukhaḥ prātaḥ sāyāhne dakṣiṇāmukhaḥ . viṇmūtre ā-
carennityaṃ sadhyāyāṃ parivarjayet” iti . prātaḥsā-
yāhnaśabdau divārātriparau pūrvvoktamanuvacanaikavākyatvāt .
sandhyāyāṃ parivarjayediti tu pīḍitetaraparam . yamaḥ
“kṛtvā yajñopavītantu pṛṣṭhataḥ kaṇṭhalambitam . viṇmūtre ca
gṛhī kuryyāt yadvā karṇe samāhitam” . pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhe
kaṇṭhalambitaṃ nivītam . atra lambitaṃ nivītam . “saṃvītaṃ
mānuṣe kṛtye” iti taittiroyaśruteḥ . mānuṣe sanakādikṛtye .
pṛṣṭhalambitaṃ nivītam” iti baudhāyanavacanācca . tathā ca
hāravat kṛtvā pṛṣṭhalambitam skṛndhe ityarthaḥ . atra vya-
vasthāmāha sāṃkhyāyanaḥ . “yadyekavastro yajñopavītaṃ karṇe
kṛtvā avaguṇṭhitaḥ” iti karṇe dakṣiṇakarṇe . “pavitraṃ
dakṣiṇakarṇe kṛtvā viṇmūtramācaret” iti smṛtau tathā darśa-
nāt . avaguṇṭhitaḥ kṛtaśiro'vaguṇṭhanaḥ . manuḥ “chāyā
yāmandhakāre vā rātrāvahani vā dvijaḥ . yathāsukhamukhaḥ
kuryyāt prāṇabādhābhayeṣu ca” mahābhārate . “pratyādityaṃ
pratijalaṃ prati gāñca pratidvijam . mehanti ye ca pathiṣu
te bhavanti gatāyuṣaḥ” . pratiḥ sāṃmukhye . manuḥ “na mūtraṃ
pathi kurvvīta na bhasmani na govraje . na phālakṛṣṭe na jale
na cityāṃ naca parvvate . na jīrṇadevāyatane na valsīke
kadācana . na sasatveṣu gartteṣu na gacchannāpi saṃsthitaḥ .
na nadītīramāsādya na ca parvvatamastake . vāyvagniviprā-
nādityamapaḥpaśyaṃstathaiva ca . na kadācana kurvvīta viṇmū-
trasya visarjanam” . sasatveṣu prāṇimatsu saṃsthitaḥ
utthitaḥ parvatamastakaniṣedho'dhikadoṣāya . vaśiṣṭhaḥ .
“āhārarnihāravihārayogāḥ susambhṛtā dharmmavidā tu
kāryyāḥ . vāgbuddhikāryāṇi tapastathaiva dhanāyuṣī guptatame
tu kāryye” . nirhāro mūtrapurīsotsargaḥ vihāraḥ strī-
sambhogaḥ . yogaḥ samādhiḥ . vāgguptiraśubhālāpatyāgaḥ .
buddhiguptiraniṣṭacintātyāgaḥ . hārītaḥ “āhārantu rahaḥ
kuryyāt nirhārañcaiva sarvadā . guptābhyāṃ lakṣmyuvetaḥ syāt
prakāśe hīyate tayā” . viṣṇupurāṇam “somāgnyarkāmbu-
vāyūnāṃ pūjyānāñca na sammukhe . kuryyāt ṣṭhīvanaviṇmūtrasamu-
tsargañcapaṇḍitaḥ” . āpastambaḥ “na ca sopānatko
mūtrapurīṣe kuryyāditi” . vṛhanmanuḥ “karagṛhītapātreṇa
kṛtvā mūtrapurīṣake . mūtratulyantu pānīya pītvāṃ cāndrā-
yaṇañcaret” . bharadvājaḥ “atha vikṛṣya viṇmūtraṃ loṣṭra-
kāṣṭhatṛṇādinā . udastavāsā uttiṣṭheddṛḍhaṃ vidhṛtamehanaḥ”
udastavāsā kaṭideśādutkṣiptavastraḥ” ā0 ta0 “mūtroccārau
ca kārayet” . “yasyoccāraṃ vinā mūtraṃ samyag vāyuśca gacchati”
suśru0 . “dāne tapasi śauryye ca yasya na prathitaṃ manaḥ .
vidyāyāmarthalābhe ca māturuccāra eva saḥ” hito0 .
ullaṅghya cārogatiḥ . 3 grahādīnāṃ rāśinakṣatrāntara-
sañcāre . “ṛkṣādṛkṣaṃ śatenābdairyātsu citraśikhaṇḍiṣu .
“uccāre saṃhikākāraiḥ” si0 rā0 ta0 .
Tāntrikābhidhānakośa
☞
vol. 1,
p. 224.