• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • uḍumbaraḥ

    See also uḍumbara, uḍuṃbaraḥ.


    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ vol. 1, p. 402.
    uḍumbaraḥ 1 N. of a tree; Ficus Glomearata (Mar. audumbara). -2 The threshold of a house. ucchrāyāt pādavistīrṇā śākhā tadvadudumbaraḥ Bṛi. S.53.26. -3 A eunuch. -4 A part of a sacrifice. -5 A kind of leprosy with copper spots (-ram also). -6 A kind of worm said to be produced in the blood and to cause leprosy. -ram 1 The fruit of the udumbara tree. -2 Copper. -3 A Karṣa, a measure of two tolās. -Comp. -dalā, -parṇī the plant Croton Polyandra (dantī).

    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 222.
    uḍumbaraḥ , puṃ, (uḍu + vṛ + ac .) udumbaravṛkṣaḥ .
    yajñaḍumura iti bhāṣā . tatparyyāyaḥ . jantuphalaḥ 2
    yajñāṅgaḥ 3 hemadugdhakaḥ 4 . ityamaraḥ .. brahmavṛkṣaḥ
    5 . iti ratnamālā .. hemadugdhī 6 yajñaphalaḥ 7
    yajñoḍambaraḥ 8 . iti śabdaratnāvalī .. sadāphalaḥ
    9 kṣīravṛkṣaḥ 10 śucakṣuḥ 11 śvetavalkalaḥ 12 .
    iti jaṭādharaḥ .. asya guṇāḥ . uḍumbaro himo
    rūkṣo guruḥ pittakaphāsraṇut . madhurastuvaro varṇyo
    vraṇaśodhanaropaṇaḥ .. iti bhāvaprakāśaḥ ..
    (“uḍumbaraphalaṃ pakvaṃ cūrṇitaṃ karṣamātrakam .
    saṃlihenmadhunā sarvvamanupānaṃ sukhāvaham” ..
    iti vaidyaka rasendrasārasaṃgrahe mūtrāghātādhikāre .)
    anyat udumbaraśabde draṣṭavyam .. dehalī . gova-
    rāṭera nicera kāṭha iti bhāṣā . paṇḍam . napuṃ-
    sakamiti yāvat . kuṣṭharogabhedaḥ . iti medinī ..