• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • itthā


    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 100, col. 1.
    itthā itthā, i. e. id + thā, adv. Thus,

    Chr. 295, 17 = Rigv, 1, 92, 17. — Cf. Lat.

    ita.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 139, col. 1.
    itthā itthā, ind., Ved. thus; (often used

    in the Ṛg-veda, and sometimes only to lay stress on

    a following word; therefore by native etymologists

    considered as a particle of affirmation.) Itthā is

    often connected with words expressing devotion to

    the gods &c. in the sense of thus, truly, really;

    especially with dhī as an adjective. Hence itthā-

    dhī = such, i. e. true (satyā) or real worship. Simi-

    larly, itthā-dhī, īs, īs, i, so devout, so pious, i. e.

    very devout; (Sāy.) performing such or true works.

    Lanman’s Sanskrit Reader Vocabulary

    ☞ p. 129, col. 1.
    itthā́ (V. only) and itthám, adv. in this way; so; kíṃ ta itthā́, how does this happen thee ? 738. [adverbs made from the acc. sing. neut., i-d, of the pron. root i, see 1101: cf. Lat. itā and item, ‘so.’]

    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 276, col. 1.
    itthā ind. Ved.

    1 In this manner, thus.

    2 A particle of affirmation used to lay stress on a following word, indeed.

    3 Truly, really. °dhī a. performing such or true works.

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 74.
    itthā́ adv. = itthám + right, well, really, truly, indeed, even; o. only emphasizing.

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 45, col. 3.
    itthā it-thā́, ad. thus; (often only emphatic
    =) just, quite, even, really; kiṃ te-, what
    ails thee?

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 165, col. 2.
    itthā́ ind. Ved. thus
    ☞ p. 165, col. 2.
    (often used in the Ṛg-veda, and sometimes only to lay stress on a following word; therefore by native etymologists [Nir.] considered as a particle of affirmation.) itthā is often connected with words expressing devotion to the gods &c. in the sense of thus, truly, really
    ☞ p. 1320, col. 3.
    accord. to some also ‘here, hither’, ‘there, thither’, = Prākṛt ettha.
    ☞ p. 165, col. 2.
    especially with dhī as an adjective. Hence itthā-dhī = such, i.e. true (satyā) or real worship. Similarly, itthā-dhī́ mfn. so devout, so pious i.e. very devout
    ☞ p. 165, col. 2.
    performing such or true works [Sāy.], RV.; AV.; KaṭhUp.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ vol. 1, p. 382.
    itthā ind. Ved. 1 In this manner, thus; ka itthāveda yatra saḥ Kaṭh.1.2.24. -2 A particle of affirmation used to lay stress on a following word, indeed. -3 Truly, really. ˚dhī a. performing such or true works.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 792.
    itthā́ (von id) ved. adv. so. Ist im ṚV. häufig gebraucht, öfters so abgeschwächt, dass es überhaupt als leichte Hinweisung oder als Verstärkung und Hervorhebung eines Wortes dient, welchem es meist vorangeht. Daher ist es NAIGH. 3, 10 unter den eine Versicherung ausdrückenden Wörtern (hetau KĀŚ. und SIDDH. K. zu P. 5, 3, 4) aufgezählt. NIR. 4, 25. 5, 5. 11, 37. àyamekâ ìtthā pùrūru câṣṭè vi vìśpatîḥ er allein erschaut so viel und weit ṚV. 8, 25, 16. gantā̂ nū̀naṃ no 'vâsā̀ yathā̂ pùretthā kaṇvā̂ya bìbhyuṣê 1, 39, 7. ehyū̀ ṣu bravā̂ṇì te 'gnâ ìtthetârā̀ girâḥ ich will dir ganz andere (schönere) Lieder sprechen 6, 16, 16. ìtthāpâro acètāḥ jeder Andere ist unweise 1, 120, 2. ùrùkràmasyà sa hi bandhûrìtthā das ist seine eigentliche Verwandtschaft 154, 5. kiṃ tâ ìtthā quid tibi sic? wie geschieht dir das? 165, 3. dìva ìtthā jī̂janatsàpta kā̀rūn 4, 16, 3. pra yadìtthā pârā̀vatâḥ śòcirna mā̀namasyâtha so aus der Ferne 1, 39, 1. bṛhâspatè pra cîki -tsā̀ gavîṣṭāvìtthā sàte jârìtra îndrà panthā̂m der doch dein Lobsänger ist 6, 47, 20. sùpàrṇa ìtthā nàkhamā sîṣāya 10, 28, 10. indrâmìtthā girò mamācchā̂guriṣìtā ìtaḥ 3, 42, 3. ìtthā sùtaḥ paùra indrâmāva so wohl hat der Trank den Indra gesättigt 2, 11, 11. te nô gòpā apā̀cyāstà udàkta ìtthā nyâk 8, 28, 3. gàndhàrva ìtthā pàdamâsya rakṣati 9, 83, 4. ìtthā ye prāgupârè santî 10, 44, 7. ìtthā sṛ̂jā̀nā anâpāvṛ̀darthâm (viviṣuḥ) einmal im Lauf 6, 32, 5. yā ìtthā mâghavànnanù joṣâm 3, 33, 2. 1, 24, 4. 84, 10. 15. 92, 17. 121, 1. 139, 2. 155, 2. 173, 6. 3, 9, 5. 32, 16. 10, 1, 3. 152, 1. AV. 4, 1, 6. ka itthā veda yatra saḥ wer weiss (so), wo der ist KAṬHOP. 2, 25. Besonders gern steht es in Verbindung mit Wörtern, welche Anrufung der Götter und verwandte Begriffe ausdrücken, im Sinne von so, d. i. so sehr, recht, ernstlich: taṃ hi śaśvântà īḻâta ìtthā viprā̂sa ū̀tayê ṚV. 7, 94, 5. 56, 15. 8, 7, 30. gacchâtaṃ dā̀śuṣô gṛ̀hamìtthā stûvàto âśvinā 74, 6. ìtthā gṛ̀ṇantô màhinâsyà śarmân 6, 33, 5. 4, 29, 4. ìtthā nṛbhyâḥ śaśamā̀nebhyâḥ 4, 41, 3. 8, 90, 1. 5, 17, 1. taṃ ghêmìtthā nâmàsvinà upâ svàrājâmāsate 1, 36, 7. 80, 1. yamìndhatê yuvàtayàḥ samìtthā 2, 33, 11. 3, 24, 6. namentlich neben dhī, im Sinne eines adj. (wie z. B. lateinisch simul comploratio, cominus pugna): solche d. i. rechte, ernstliche Andacht: ìtthā dhìyā yàjñavântaḥ . ā câkuràgnimū̀tayê 3, 27, 6. pràṇètārâ ìtthā dhìyā 5, 61, 15. (ā yāta) màkṣvi1^\tthā dhìyā 1, 2, 6. ìtthā dhìyā vāryā̂ṇi pràbhūṣâtaḥ 159, 1. tā hà tyadvàrtiryadarâdhramugrètthā dhiyâ ūhathùḥ śaśvàdaśvaîḥ 6, 62, 3. ìtthā dhīvântamadrivaḥ kā̀ṇvam (ayaḥ) 8, 2, 40. Vgl. itthādhī . Neben andern Bekräftigungswörtern: baḻìtthā (am Anfange von Versen) 1, 141, 1. 5, 67, 1. 84, 1. 6, 59, 2. sàtyamìtthā vṛṣedâsi 8, 33, 10. jàjñìṣa ìtthā gòpīthyā̂yà hi 10, 95, 11. ā̀re àghā ko nvi1^\tthā dâdarśa 102, 10.

    Grassmann Wörterbuch zum Rig Veda

    ☞ p. 204.
    itthā́ [von íd], hebt den durch das Folgende ausgedrückten Begriff in dem Sinne hervor, dass dieser Begriff im vollen Sinne oder in vorzüglichem Grade gelten soll, und kann daher etwa durch die Worte: „wahrhaft, recht eigentlich, recht, so recht, gerade” wiedergegeben werden. Am häufigsten erscheint es so bei Ausdrücken der Gottesverehrung (Andacht u. s. w.). Wenn es am Schlusse steht, hebt es den ganzen vorhergehenden Satz in gleichem Sinne hervor. Wo es ein Substantiv hervorhebt, kann es im Deutschen durch ein Adjectiv „wahrhaft, recht” ausgedrückt werden. Ausserdem verbindet es sich gern mit bád (einmal mit ṛ́dhak und mit satyám) in der Bedeutung „fürwahr”,

    1) … dhiyā́ mit wahrhafter Andacht oder wahrhaftem Verlangen {261,6}; {2,6}; {159,1}; {415,15}; {503,3}. — 2) vor andern Ausdrücken der Gottesverehrung wahrhaft, recht: dhī́vantam {622,40}; ghṛṇántas {474,5}; {509,8}; vádadbhis {459,5}; stuvatás {633,26}; {694,6}; namasvínas {36,7}; {678,17}; yájamānāt {306,7}; nṛ́bhyas śaśamānébhias {337,3}; vípram hávamānam {325,4}; {627,30}; in diesem Sinne auch vor blossem vípra: {610,5}; {572,15}; so auch vor saté jaritré {488,20}; astaut {931,11}. — 3) in gleichem Sinne auch vor andern Begriffen: wahrhaft: mahā́n {978,1}; taváse {387,1}; távyāṃsam {371,1}; viṣūvátas {84,10}; katpayám {386,6}; bhágas {24,4}; ślókam {92,17}; gopithiāya {921,11}; sutás paurás {202,11}; sákhibhyas {266,16}; raúdram {887,1}. — 4) so auch wenn der hervorgehobene Begriff bildlich zu fassen ist: gleichsam, recht: nakhám 854, 10; samáraṇam {155,2}. — 5) den Begriff steigernd: ganz, sehr, recht: ítarās {457,16}; parāvátas {39,1}; tiróhitam {243,5}; purú {645,16}; ánu jóṣam (durch den Vocativ maghavan getrennt) {387,2}; nákṣantas {490,11}; sṛjānā́s {473,5}. — 6) ausdrückend, dass von dem hervorgehobenen Begriffe die Aussage in besonderm Masse gilt: eben, gerade, besonders, von allem káṇvāya {39,7}; mahinā́ {173,6}; … hí sóme íd {80,1}; candrámasas gṛhé {84,15}; ádhi sádmasu {139,2}; gíras {276,3}; avós … vām {508,11}; áparas (jeder andere) {120,2}; níak {648,3}. — 7) so vor Relativen: gerade: yáthā {374,4} (gerade so wie); yé {870,7} (gerade die welche). — 8) sich auf den ganzen Satz (Nebensatz) beziehend: recht, in Wahrheit, und zwar an den Schluss gestellt: {154,5}; {320,6}; {226,11}, oder vor das Verb: jījanat {312,3}, oder hinter das Subject {795,4}; {827,3}. — 9) nach Fragewörtern: recht, eigentlich: kád {121,1}; kím te … {165,3}; kás nū {928,10}. — 10) nach andern Bekräftigungswörtern báḍ {141,1}; {421,1}; {438,1}; {500,2} (stets am Anfange des Verses), satyám {653,10}; ṛ́dhak {710,1}; nach nū́ (jetzt besonders) {132,4}.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 203, col. 2.
    itthā́ Adv. ursprünglich so , häufig aber durch ein den begriff hervorhebendes oder verstärkendes Wort wiederzugeben , wie etwa recht , eigentlich , wahrhaft , gar , gerade. Geht gewöhnlich dem hervorgehobenen Worte voran.

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    ☞ p. 49, col. 2.
    itthā́ so, recht, gar, eben, gerade.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 925, col. 2.
    itthā avya0 idam + thāl—idādeśaḥ . 1 itthamityarthe . “ka itthā
    veda yatra saḥ” kaṭho0 “indramitthāgiromamācchāḥ” ṛ0
    302, 4, 3 . 2 satye niru0 idam + tham ḍādeśaḥ . 3 idaṃ-
    prakāretyarye . “itthādhiyā yajñavantaḥ” ṛ0 3, 27, 6,

    Renou Études sur le vocabulaire du Ṛgveda

    ☞ p. 57.