indumaṇḍala
Wilson Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 131.
indumaṇḍala n. (
-laṃ) The orb or disc of the moon.
E. indu and maṇḍala sphere.
Yates Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 106, col. 2.
indu-maṇḍala (laṃ) 1. m. Moon's disk.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 166, col. 1.
indu—maṇḍala n. the orb or disc of the moon.
Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 108, col. 1.
indumaṇḍala n. (-laṃ) The orb or disc of the moon.
E. indu and maṇḍala sphere.
Vācaspatyam
☞
p. 935, col. 2.
indumaṇḍala tri0 6 ta0 . candrasya vimbe maṇḍalākāre
padārthe “hutvā stutvā namaskṛtya visṛjedindamaṇḍale”
tantrasā0 . tanmaṇḍalamānañca si0 śi0 darśitaṃ yathā .
“vimbaṃ raverdvidviśarartu (6522) saṃkhyānīndoḥ khanāgā
mbudhi (480) yojanāni . bhūvyāsahīnaṃ ravibimbami-
ndukarṇāhataṃ bhāskarakarṇabhaktam . bhūvistṛtirlabdhaphalena hīnā
bhavet kubhāvistṛtirindumārge” “raveryojanātmakavimbaṃ madhyamaṃ
dviyamabāṇaṣaṭkatulyāni (6522) yojanāni indostu
śūnyavasuveda (480) mitāni . atha rāhorucyate . ravi-
bimbaṃ bhūvyāsena (1581) hīnaṃ (151) kṛtvendukarṇena sphu-
ṭena yojanātmakena saṃguṇya ravikarṇena sphuṭena bhajet phalena
bhūvyāsato varjjitaścandrakakṣāyaṃ bhūbhāvyāso bhavati .
phalāni yojanavimbāni . atropapattiḥ yasmin dine
arkasya madhyatulyaiva sphuṭā gatiḥ syāt tasmin dine
udayakāle cakrakalāvyāsārdhamitena yaṣṭidvitayena bhūla-
militena tatrasthadṛṣṭyā tadagrābhyāṃ bimbaprāntau vidhyet .
yā yaṣṭhyagrayorantakalāstā ravibimbakalā bhavanti madhyamāḥ .
tāśca dvātriṃśat kiñcidadhikaikatriṃśadvikalādhikāḥ 32
31 . 33 . evaṃ vidhorapi paurṇamāsyāṃ yadā madhyaiva
gatiḥ spaṣṭā tadā vidhyet tasyaivaṃ dvātriṃśat kalāḥ
32 . 0 . 9 . utpadyante . bimbakalānāṃ yojanīkaraṇā-
yānupātaḥ . yadi trijyāvyāsārdha etāvatpramāṇaṃ vimbaṃ
tadā paṭhitaśrutiyojanaiḥ kimityevamutpadyante dvidviśa-
rartu (6522) saṃkhyāni yojanāni . vidhostu khanāgā
mbudhi (480) mitānīti” . prami0 . bimbameva golasya
vyāsaśabdenābhidhīyate “vyāsāravīndakṣitigolakānāṃ krameṇa
tejojalamṛṇmayānām . syuryojananyākṛtivāṇaṣaḍbhi (65
22) rvyomāṣṭavedaiḥ (480) kugajeṣucandraiḥ . (1581)
iti śrīpatinā vimbasthāne vyāsaśbdaprayogāt . tasyaiva viṣ-
kambha iti saṃjñā . “viṣkambhamānaṃ kila yatra sapta” iti
līlā0 vyāsasthāne viṣkambhaśabda prayogāt ataevāryyabhaṭṭena
grāsanirūpaṇe . “śaśibiṣkambhavivarjitamityuktam . “vyāse
bhanandāgni (1927) hate vibhakte khabāṇasūryyaiḥ (1250
paridhiḥ sa sūkṣmaḥ” iti līlā0 uktadiśā ravicandra-
yoruktavyāsamānena paridhirāneyaḥ . sa ca raveḥ kiñcidūna
(20499) yojanamitaḥ, candrasya kiñcinnyūna (1508)
yojanamitaḥ . tathā ca maṇḍalaśabdasya vyāsaparatve (480)
yojanāni paridhiparatve kiñcinnyūna (1508)
yojanāni indormaṇḍalasya mānamityavadheyam .