• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • indumaṇḍala


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 131.
    indumaṇḍala n. (-laṃ) The orb or disc of the moon.

    E. indu and maṇḍala sphere.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 106, col. 2.
    indu-maṇḍala (laṃ) 1. m. Moon's disk.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 166, col. 1.
    indu—maṇḍala n. the orb or disc of the moon.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 108, col. 1.
    indumaṇḍala

    n. (-laṃ) The orb or disc of the moon.

    E. indu and maṇḍala sphere.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 935, col. 2.
    indumaṇḍala tri0 6 ta0 . candrasya vimbe maṇḍalākāre
    padārthe “hutvā stutvā namaskṛtya visṛjedindamaṇḍale”
    tantrasā0 . tanmaṇḍalamānañca si0 śi0 darśitaṃ yathā .
    “vimbaṃ raverdvidviśarartu (6522) saṃkhyānīndoḥ khanāgā
    mbudhi (480) yojanāni . bhūvyāsahīnaṃ ravibimbami-
    ndukarṇāhataṃ bhāskarakarṇabhaktam . bhūvistṛtirlabdhaphalena hīnā
    bhavet kubhāvistṛtirindumārge” “raveryojanātmakavimbaṃ madhyamaṃ
    dviyamabāṇaṣaṭkatulyāni (6522) yojanāni indostu
    śūnyavasuveda (480) mitāni . atha rāhorucyate . ravi-
    bimbaṃ bhūvyāsena (1581) hīnaṃ (151) kṛtvendukarṇena sphu-
    ṭena yojanātmakena saṃguṇya ravikarṇena sphuṭena bhajet phalena
    bhūvyāsato varjjitaścandrakakṣāyaṃ bhūbhāvyāso bhavati .
    phalāni yojanavimbāni . atropapattiḥ yasmin dine
    arkasya madhyatulyaiva sphuṭā gatiḥ syāt tasmin dine
    udayakāle cakrakalāvyāsārdhamitena yaṣṭidvitayena bhūla-
    militena tatrasthadṛṣṭyā tadagrābhyāṃ bimbaprāntau vidhyet .
    yā yaṣṭhyagrayorantakalāstā ravibimbakalā bhavanti madhyamāḥ .
    tāśca dvātriṃśat kiñcidadhikaikatriṃśadvikalādhikāḥ 32
    31 . 33 . evaṃ vidhorapi paurṇamāsyāṃ yadā madhyaiva
    gatiḥ spaṣṭā tadā vidhyet tasyaivaṃ dvātriṃśat kalāḥ
    32 . 0 . 9 . utpadyante . bimbakalānāṃ yojanīkaraṇā-
    yānupātaḥ . yadi trijyāvyāsārdha etāvatpramāṇaṃ vimbaṃ
    tadā paṭhitaśrutiyojanaiḥ kimityevamutpadyante dvidviśa-
    rartu (6522) saṃkhyāni yojanāni . vidhostu khanāgā
    mbudhi (480) mitānīti” . prami0 . bimbameva golasya
    vyāsaśabdenābhidhīyate “vyāsāravīndakṣitigolakānāṃ krameṇa
    tejojalamṛṇmayānām . syuryojananyākṛtivāṇaṣaḍbhi (65
    22) rvyomāṣṭavedaiḥ (480) kugajeṣucandraiḥ . (1581)
    iti śrīpatinā vimbasthāne vyāsaśbdaprayogāt . tasyaiva viṣ-
    kambha iti saṃjñā . “viṣkambhamānaṃ kila yatra sapta” iti
    līlā0 vyāsasthāne viṣkambhaśabda prayogāt ataevāryyabhaṭṭena
    grāsanirūpaṇe . “śaśibiṣkambhavivarjitamityuktam . “vyāse
    bhanandāgni (1927) hate vibhakte khabāṇasūryyaiḥ (1250
    paridhiḥ sa sūkṣmaḥ” iti līlā0 uktadiśā ravicandra-
    yoruktavyāsamānena paridhirāneyaḥ . sa ca raveḥ kiñcidūna
    (20499) yojanamitaḥ, candrasya kiñcinnyūna (1508)
    yojanamitaḥ . tathā ca maṇḍalaśabdasya vyāsaparatve (480)
    yojanāni paridhiparatve kiñcinnyūna (1508)
    yojanāni indormaṇḍalasya mānamityavadheyam .