• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • indriyagocara


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 132.
    indriyagocara mfn. (-raḥ-rā-raṃ) Perceptible, capable of being ascertained by the senses.

    E. indriya and gocara perceptible.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 108, col. 1.
    indriya-gocara (raḥ-rā-raṃ) a. Percepti-
    ble to the senses.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 167, col. 2.
    indriya—gocara mfn. being within the range of the senses, perceptible, capable of being ascertained by the senses.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 109, col. 1.
    indriyagocara

    mfn. (-raḥ-rā-raṃ) Perceptible, capable of being ascertained by
    the senses.

    E. indriya and gocara perceptible.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 956, col. 1.
    indriyagocara pu0 indriyasya gocaraḥ viṣayaḥ . śabdādiṣu
    viṣayeṣu te hi pratiniyatamekaikasyendriyasya grāhyā yathā
    śrotrasya grāhyaḥ śabdaḥ, tvagindriyasya sparśastadviśiṣṭadravyañca,
    cakṣuṣorūpaṃ tadāśrayadravyañca, rasanāyāḥ rasaḥ, ghrāṇasya gandha
    ityādi . evamanyānyapi nyāyādimate tattadindriyagrāhyā
    ṇyuktāni yathā “ghrāṇasya ṇocarogandho gandhatvādirapi
    smṛtaḥ . tathā rasorasajñāyāstathā śabdo'pi ca śruteḥ” .
    ādipadāt surabhidu gandhatvayorgrahaṇam . tathā rasatvamā-
    dhuryyādisahitaḥ . evaṃ śabdatvatāratvamandatvādisahitaḥ
    “udbhūtarūpaṃ nayanasya gocarodravyāṇi tadvanti pṛthaktva
    saṃkhye . vibhāgasaṃyīgaparāparatvasnehadravyatvaṃ parimāṇayukta-
    m . kriyāṃ jātiṃ yogyavṛttiṃ samavāyaṃ ca tādṛśam . gṛ-
    hṇāti cakṣuḥ sambandhādālokodbhūtarūpayoḥ . udbhūtasparśa-
    vaddravyaṃ gocaraḥ so'pi ca tvacaḥ . rūpānyaccakṣuṣo yogyaṃ
    rūpamatrāpi kāraṇam” bhāṣā0 so'pi udbhūtasparśo-
    'pi cakārāt tadvṛttisparśatvamṛdutvakaṭhinatvādi grāhyam .
    ete ca bāhyendriyāṇāṃ viṣayāḥ . teṣāṃ mate manasa
    indriyatvāt tadgrāhyāstatraivoktā yathā “manogrāhyaṃ sukhaṃ
    duḥkhamicchā dveṣomatiḥ kṛtiḥ” evaṃ sukhatvaduḥkhatvādikamapi