indriyagocara
Wilson Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 132.
indriyagocara mfn. (
-raḥ-rā-raṃ) Perceptible, capable of being ascertained by the senses.
E. indriya and gocara perceptible.
Yates Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 108, col. 1.
indriya-gocara (raḥ-rā-raṃ) a. Percepti-
ble to the senses.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 167, col. 2.
indriya—gocara mfn. being within the range of the senses, perceptible, capable of being ascertained by the senses.
Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 109, col. 1.
indriyagocara mfn. (-raḥ-rā-raṃ) Perceptible, capable of being ascertained by
the senses.
E. indriya and gocara perceptible.
Vācaspatyam
☞
p. 956, col. 1.
indriyagocara pu0 indriyasya gocaraḥ viṣayaḥ . śabdādiṣu
viṣayeṣu te hi pratiniyatamekaikasyendriyasya grāhyā yathā
śrotrasya grāhyaḥ śabdaḥ, tvagindriyasya sparśastadviśiṣṭadravyañca,
cakṣuṣorūpaṃ tadāśrayadravyañca, rasanāyāḥ rasaḥ, ghrāṇasya gandha
ityādi . evamanyānyapi nyāyādimate tattadindriyagrāhyā
ṇyuktāni yathā “ghrāṇasya ṇocarogandho gandhatvādirapi
smṛtaḥ . tathā rasorasajñāyāstathā śabdo'pi ca śruteḥ” .
ādipadāt surabhidu gandhatvayorgrahaṇam . tathā rasatvamā-
dhuryyādisahitaḥ . evaṃ śabdatvatāratvamandatvādisahitaḥ
“udbhūtarūpaṃ nayanasya gocarodravyāṇi tadvanti pṛthaktva
saṃkhye . vibhāgasaṃyīgaparāparatvasnehadravyatvaṃ parimāṇayukta-
m . kriyāṃ jātiṃ yogyavṛttiṃ samavāyaṃ ca tādṛśam . gṛ-
hṇāti cakṣuḥ sambandhādālokodbhūtarūpayoḥ . udbhūtasparśa-
vaddravyaṃ gocaraḥ so'pi ca tvacaḥ . rūpānyaccakṣuṣo yogyaṃ
rūpamatrāpi kāraṇam” bhāṣā0 so'pi udbhūtasparśo-
'pi cakārāt tadvṛttisparśatvamṛdutvakaṭhinatvādi grāhyam .
ete ca bāhyendriyāṇāṃ viṣayāḥ . teṣāṃ mate manasa
indriyatvāt tadgrāhyāstatraivoktā yathā “manogrāhyaṃ sukhaṃ
duḥkhamicchā dveṣomatiḥ kṛtiḥ” evaṃ sukhatvaduḥkhatvādikamapi