• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • ilvala

    See also ilvalaḥ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 134.
    ilvala m. (-laḥ)

    1 The name of a demon.

    2 Of a fish. f. plu. (-lāḥ) Stars in Orion's head.

    E. ila to send or go, and vala Uṇādi affix; the last is also written ilvakā ut sup.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 109, col. 1.
    ilvala (laḥ) 1. m. The name of a
    demon and of a fish.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 142, col. 1.
    ilvala ilvala, as, m. a kind of fish; N. of

    a Daitya, the brother of Vātāpi; (ās), f. pl., N. of

    the five stars in Orion's head.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 168, col. 3.
    ilvala m. a kind of fish, L.
    ☞ p. 168, col. 3.
    N. of a Daitya (the brother of Vātāpi), MBh.; Hariv.; VP.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 110, col. 1.
    ilvala

    m. (-laḥ)

    1. The name of a demon.

    2. Of a fish. f. plu. (-lāḥ) Stars
    in Orin's head.

    E. il to send or go, and vala Unādi affix; the last
    is also written ilvakā.

    Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 90, col. 2.
    ilvala ilvala m. np. d'un rākṣasa.

    Esp. de poisson.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 132, col. 2.
    ilvala- m. n. d'un Asura ; d'hommes.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 818.
    ilvala

    1) m.

    a) ein best. Fisch H. an. 3, 625. MED. l. 61.

    — b) N. pr. eines Daitya, des Bruders von Vātāpi, Uṇ. 4, 109. H. an. MED. MBH. 3, 8543. HARIV. 215. R. 3, 16, 13. 14. VP. 148. 147, N. 1.

    — 2) f. °lā pl. N. von fünf Sternen im Haupte des Orion AK. 1, 1, 2, 25. H. 110. H. an. MED.

    ☞ vol. 5, p. 1145.
    ilvalá UṆĀDIS. 4, 107.

    1)

    b) BHĀG. 10, 78, 37.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 208, col. 2.
    ilvala

    — 1) m.

    — a) *ein best. Fisch.

    — b) N.pr. eines Daitya , eines Bruders des Vātāpi.

    — 2) *f. ā Pl. die fünf Sterne im Haupt des Orion. Vgl. invakā.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 985, col. 1.
    ilvala pu0 ila + svapne valac—ni0 guṇābhāvaḥ . 1 matsyabhede
    2 asurabhede ca medi0 sa ca siṃhikāputrabhedaḥ “siṃhikāyā
    yathotpannā vipracitteḥ sutāstathā . daityadānavasaṃyogā-
    jjātāstīvraparākramāḥ . saihikeyā iti khyātāstrayo-
    daśa mahāvalāḥ . vyaṃśaḥ śalyaśca balinau nabhaścaiva mahābalaḥ .
    vātāpirnamuciścaiva ilvalaḥ susṛmastathā . āñjikonaraka-
    ścaiva (kālanemi) kālanābhastathaiva ca . rāhurjyeṣṭhastu teṣāṃ
    vai sūryyacandrapramarddanaḥ” hari0 3 a0 . taccaritaṃ yathā

    “ilvalo nāma daiteya āsīt kauravanandana! .
    maṇimatyāṃ puri purā vātāpistasya cānujaḥ . sa brāhmaṇaṃ
    tapoyuktamuvāca ditinandanaḥ . putraṃ me bhagavānekamindratulyaṃ
    prayacchatu . tasnai sa brāhmaṇo nādāt putraṃ vāmavasanni-
    bham . cukrodha so'surastasya brāhmaṇasya tato bhṛśam .
    tadāprabhṛti rājendra! ilvalo brahmahā'suraḥ . manyumān
    bhrātaraṃ chāgaṃ māyāvī hyakarottataḥ . meṣarūpī ca vā-
    tāpiḥ kāmarūpo'bhavat kṣaṇāt . saṃskṛtya ca bhojayati
    tato vipraṃ jighāṃsati . sa cāhvayati yaṃ vācā gataṃ vaiva-
    svatakṣayam . sa punardehamāsthāya jīvan sma pratyadṛśyata .
    tato vātāpimasuraṃ chāgaṃ kṛtvā susaṃskṛtam . taṃ brāhmaṇaṃ
    bhojayitvā punareva samāhvayat . tāmilvalena mahatā
    khareṇa vācamīritām . śrutvā'timāyo balavān kṣipraṃ
    brāhmaṇakaṇṭakaḥ . tasya pārśvaṃ vinirbhidya brāhmaṇasya mahā-
    suraḥ . vātāpiḥ prahasanrājanniścakrāma vināśayan . evaṃ
    sa brāhmaṇānrājan! bhojayitvā punaḥ punaḥ . hisayāmāsa
    daiteya ilvalo duṣṭacetanaḥ” bhā0 va0 96 a0 .
    3 mṛgaśironakṣatraśiraḥsthāsu pañcasu tārāsu strība0 va0 .
    tatra invakā iti pāṭhāntarama . invanti prīṇayanti ivi-
    prīṇane kvun idittvāt num kṣipakādi0 na ata ittvam
    iti bhānudīkṣitaḥ . tena ilvakā iti lakāramadhyapāṭha-
    kalpanaṃ prāmādikameva .

    Index to the Names in the Mahābhārata

    ☞ p. 327, col. 2.
    Ilvala, an Asura, the brother of Vātāpi. § 382 (Agastyop.):

    III, 96, 8543 (Daiteyaḥ, dwelt in the city of Maṇimatī),

    8546 (brahmahā' suraḥ), 8550, 8552 (Daiteyaḥ, killed brahmans

    by offering them Vātāpi as food); 98, 8613 (Dānavaḥ), 8614;

    99, 8615, 8619, 8620, 8623, 8625, 8627 (did not succeed in

    killing Agastya, who had totally digested Vātāpi, and gave

    much wealth to Agastya, etc.).—§ 612 (Hradapraveśap.):

    IX, 31ζ, 1755 (C. has by error Illalaḥ, among other Asuras

    who had been slain by the aid of tricks). Cf. Asura, Daiteya,

    Daitya, Daityendra, Dānava.

    The Purāṇa Index

    ☞ vol. 1, p. 203.
    Ilvala (I) — A Samhikeya Asura: a son of Hrāda and

    Dhamani. Cooked Vātāpi for his guest Agastya. A fol-

    lower of Vṛtra in his battle with Indra.1 Got exhausted in

    amṛtamathana.2 Took part in Devāsura war between Bali

    and Indra and fought with the sons of Brahmā.3 Father of

    Balvala.4 [Footnote] 1) Br. III. 6. 19; Bhā. VI. 18. 15. [Footnote] 2) Ib. VII. 2. 4; VIII. 7. 14. [Footnote] 3) Ib. VIII. 10. 20 & 32. [Footnote] 4)Ib. X. 78. 38.
    ☞ vol. 1, p. 203.
    Ilvala (II) — a son of Vipracitti.

    Vi. I. 21. 11.
    ☞ vol. 1, p. 204.
    Ilvala (III) — a nephew of Hiraṇyakaśipu.

    M. 6. 27.

    Puranic Encyclopedia

    ☞ p. 318, col. 1.
    ILVALA . An Asura, who lived in the Maṇimatī city.

    Ilvala and his brother Vātāpi ate up a number of brah-

    mins and Agastya cursed them to death. (See Agastya).