ikṣurasaḥ
See also
ikṣurasa.
Śabdakalpadruma
☞
vol. 1,
p. 203.
ikṣurasaḥ , puṃ, (ikṣoriva raso yasya .) kāśatṛṇaṃ .
iti bhāvaprakāśaḥ .. (ikṣuvṛkṣasya rasaḥ . asya guṇāḥ
krameṇa yathā; dantapīḍitekṣurasaguṇāḥ . jīvana-
hitakāritvaṃ, himatvaṃ, śukrakāritvaṃ, tṛptijanakatvaṃ,
vāyuraktapittanāśitvaṃ, svādutvaṃ, raktavarddhakatvaṃ dhātu-
varddhakatvañca yathā bhāvaprakāśaḥ .
“dantaddhiṣpīḍitasyekṣo rasaḥ pittāsranāśanaḥ .
śarkarāsamavīryyaḥ syādavivādī kaphapradaḥ” ..
yantraniṣpīḍitarasaguṇāḥ, raktaśukrakāritvam, śī-
talatvaṃ, sārakatvaṃ, dāhajanakatvaṃ, kiñcit pitta-
vāyunāśitvaṃ, kṣīraviṣṭambhadāhakāritvañca yathā,
bhāvaprakāśe, —
“mūlāgrajantugranthyādipīḍanāt malasaṃkarāt .
kiñcitkālaṃ vidhṛtyātha vikṛtiṃ yāti yāntrikaḥ ..
tasmāt vidāhī viṣṭambhī guruḥ syāt yāntriko
rasaḥ . paryyuṣitekṣurasaguṇāḥ . vāntiharatvaṃ, vātaja-
nakatvaṃ, jāḍyapratiśyāyarogadātṛtvaṃ, kaphavāyukāri-
tvañca . yathā bhāvaprakāśe .
“rasaḥ paryyusito neṣṭo hyamlo vātāpaho guruḥ .
kaphapittakaraḥ śoṣī bhedanaścātimūtralaḥ” .. * ..
pakvekṣurasaguṇāḥ . gurutvaṃ . sutīkṣṇatvaṃ . kapha-
vātanāśitvaṃ . snigdhatvaṃ . atipāke vidāhatvaṃ .
pittāsradoṣaśoṣakāritvañca . yathā bhāvaprakāśe .
“pakvo raso guruḥ snigdhaḥ sutīkṣṇaḥ kaphavātanut .
gulmānāhapraśamanaḥ kiñcit pittaharaḥ smṛtaḥ” .. * ..
ikṣurasavikāraguṇāḥ . yathā bhāvaprakāśe .
“ikṣorvikārāstṛḍdāhamūrcchāpittāsranāśanāḥ .
guravo madhurā balyāḥ snigdhāḥ vātaharāḥ sarāḥ .
vṛṣyā mohaharāḥ śītā vṛṃhaṇā viṣahāriṇaḥ” ..)