• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • idandra

    See also idaṃdra.


    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ vol. 1, p. 383.
    idandra a. One who sees this. tasmādidandro nāmedandro ha vai Ait. Up.3.14.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 203, col. 2.
    idandra m. zur Erklärung von indra erfunden.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 925, col. 2.
    idandra pu0 idaṃ paśyati dṛśa—bā0 ḍram 6 ta0 . paramātmani
    tasya niruktiraitareye darśitā yathā “sa etameva puruṣa brahma
    tatamamapaśyadidamadarśamiti tasmādidandronāma idandro-
    havai nāmainamevamidamindraṃ santamityācakṣate parokṣeṇa, parokṣa
    priyā hi devāḥ” aita0 u0 vivṛtañcaitadbhāṣye . “yasmādidami-
    tyeva yatsākṣādaparokṣādbrahṛ sarvvāntaramapraśyannaparokṣeṇa .
    tasmādidaṃ paśyatīti idandro nāma paramātmā . idandro-
    havai nāma prasiddho loka īśvaraḥ . tamevaṃ idandram .
    idamitiparokṣābhidhānenācakṣate brahmavidaḥ saṃvyavahārārthaṃ
    pūjyatamatvāt pratyakṣanāmagrahaṇabhayāt . tathā hi paro-
    kṣapriyāḥ parokṣanāmagrahaṇapriyā eva hyeva hi yasmāddevāḥ
    kimu sarvvadevānāmapi devo maheśvaraḥ” vivṛtametadānandagi-
    riṇā “tasyedandranāmaprasiddhyāpi tasya jñānasyā'parokṣatvamiti
    vaktu tasmādindraiti vākyam tadvyācaṣṭe . yasmāditi ..
    yasmāt sarvāntaraṃ brahma idamityaparokṣaṃ pratyagātmetyevā'paśya-
    dityanvayaḥ . kathamidandranāmatvamata āha . idandro ha vā
    iti . nanvindro māyābhirityādādindraprasiddherna tvidandra
    ityata āha . tamebamiti . idandrasyaiva svataḥ parokṣa-
    tvārtham akṣaralopenendra ityāhurityarthaḥ . parokṣokteḥ
    prayojanamāha . pūjyeti . pūjyānāṃ parokṣatayaiva nāma
    vaktavyamityatra pramāṇamāha . tathā hīti . devā iti
    pūjyā ityarthaḥ . ata evācāryyā upādhyāyā ityuktāveva
    prītiṃ kurvvanti loke, na tu viṣṇumitrādināmagrahaṇa
    iti bhāvaḥ . nāmnaḥ parokṣatvaṃ nāma yathārthanāmno rūpā-
    ntarakaraṇena svarūpācchādanamiti jñeyam” .