Blog
Sanskrit
About
iṣumātra
Sanskrit-English
Sanskrit-German
Sanskrit-Sanskrit
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 169, col. 1 .
iṣu—mātrá n. the length of an arrow,
Āp. i, 15, 19
☞
p. 169, col. 1 .
iṣu—mātrá mfn. having the length of an arrow (about three feet),
ŚBr. ;
KātyŚr.
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 1,
p. 829 .
iṣumātrá (
i° + mā° ) adj. f.
ī die Länge eines Pfeils habend d. h. fünf kleine Spannen (s. u.
iṣu 1.), etwa drei Fuss,
ŚAT. BR. 6, 5, 2, 10.
KĀTY. ŚR. 16, 3, 25. — adv.
°tram um Pfeilschussweite (nach den Commentt.)
ŚAT. BR. 1, 6, 3, 11.
TS. 2, 4, 12, 2.
ŚĀṄKH. BR. in
Ind. St. 2, 301.
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 209, col. 3 .
1.
iṣumātra — 1) n. die Länge eines Pfeils ĀPAST. 1,15,19.
— 2) °trám so weit ein Pfeilschuss reicht.
☞
vol. 1,
p. 209, col. 3 .
2. iṣumātrá Adj. (f. ī́ ) die Länge eines Pfeils (etwa drei Fuss) habend.
Vācaspatyam
☞
p. 990, col. 1 .
iṣumātra na0 iṣuprabhāṇamasya iṣu + mātrac . 1 śarapramāṇe ṛg- vedināṃ 2 kuṇḍekuṇḍaśabde vivṛtiḥ . 3 iṣupramāṇamātre tri0 striyāṃ ṅīp . “yadyekaḥ paśuḥ syāt ekaprādeśāṃ kuryyāt atha yadi pañca paśavaḥ syuḥ pañcaprādeśāṃ kuryyādiṣumātrīṃ vā vīryyaṃ vā iṣurvīryyasammitaiva tadbhavati . pañcaprādeśā hasma tveva pureṣurbhavati ” śata0 brā0 6, 5, 2, 10 . idamukhā- madhikṛtya pravṛttam . ukhāṃ karotītyupakramya “pañcaprādeśā giṣumātrī vā tiryyak pañcapaśau ” kātyā0 16, 3, 35, ukteḥ . iṣumānaṃ ca aṅgulyavadhibāhumūlaparyyantamānaṃ tacca prādeśatrayam yājñikasampradāyaprasiddham . 4 śaragatiparyya- ntamāne ca . “atha yadabravīt varddhasveti . tasmādu ha smeṣu- mātrameva tiryyak varddhate iṣumātraṃ prāṅkso'vaivāvaraṃ samu- dram daghāvava ” śata0 brā0 1, 6, 3, 11 vṛttāsuravarddhana prakāraḥ . “iṣumātraṃ dhanuṣaḥ sakāśāt balāt prayukteṣu- ryāvaddūraṃ gacchati tāvanmātraṃ pratikṣaṇaṃ tiryyak ubhaya pārśvataḥ avarddhvata ” bhā0 . śaravikṣepapramāṇañca . iṣu- vikṣepaśabde dṛśyam .