• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • iṣumātra


    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 169, col. 1.
    iṣu—mātrá n. the length of an arrow, Āp. i, 15, 19
    ☞ p. 169, col. 1.
    iṣu—mātrá mfn. having the length of an arrow (about three feet), ŚBr.; KātyŚr.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 829.
    iṣumātrá (i° + mā°) adj. f. ī die Länge eines Pfeils habend d. h. fünf kleine Spannen (s. u. iṣu 1.), etwa drei Fuss, ŚAT. BR. 6, 5, 2, 10. KĀTY. ŚR. 16, 3, 25. — adv. °tram um Pfeilschussweite (nach den Commentt.) ŚAT. BR. 1, 6, 3, 11. TS. 2, 4, 12, 2. ŚĀṄKH. BR. in Ind. St. 2, 301.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 209, col. 3.
    1. iṣumātra

    — 1) n. die Länge eines Pfeils ĀPAST. 1,15,19.

    — 2) °trám so weit ein Pfeilschuss reicht.

    ☞ vol. 1, p. 209, col. 3.
    2. iṣumātrá Adj. (f. ī́) die Länge eines Pfeils (etwa drei Fuss) habend.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 990, col. 1.
    iṣumātra na0 iṣuprabhāṇamasya iṣu + mātrac . 1 śarapramāṇe ṛg-
    vedināṃ 2 kuṇḍekuṇḍaśabde vivṛtiḥ . 3 iṣupramāṇamātre tri0
    striyāṃ ṅīp . “yadyekaḥ paśuḥ syāt ekaprādeśāṃ kuryyāt
    atha yadi pañca paśavaḥ syuḥ pañcaprādeśāṃ kuryyādiṣumātrīṃ
    vā vīryyaṃ vā iṣurvīryyasammitaiva tadbhavati . pañcaprādeśā hasma
    tveva pureṣurbhavati” śata0 brā0 6, 5, 2, 10 . idamukhā-
    madhikṛtya pravṛttam . ukhāṃ karotītyupakramya “pañcaprādeśā
    giṣumātrī vā tiryyak pañcapaśau” kātyā0 16, 3, 35,
    ukteḥ . iṣumānaṃ ca aṅgulyavadhibāhumūlaparyyantamānaṃ
    tacca prādeśatrayam yājñikasampradāyaprasiddham . 4 śaragatiparyya-
    ntamāne ca . “atha yadabravīt varddhasveti . tasmādu ha smeṣu-
    mātrameva tiryyak varddhate iṣumātraṃ prāṅkso'vaivāvaraṃ samu-
    dram daghāvava” śata0 brā0 1, 6, 3, 11 vṛttāsuravarddhana
    prakāraḥ . “iṣumātraṃ dhanuṣaḥ sakāśāt balāt prayukteṣu-
    ryāvaddūraṃ gacchati tāvanmātraṃ pratikṣaṇaṃ tiryyak ubhaya
    pārśvataḥ avarddhvata” bhā0 . śaravikṣepapramāṇañca . iṣu-
    vikṣepaśabde dṛśyam .