• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • iṣu

    See also iṣuḥ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 134.
    iṣu mf. (-ṣuḥ)

    1 An arrow.

    2 A versed sine.

    E. iṣa to go, and u Uṇādi aff.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 109, col. 1.
    iṣu (ṣuḥ) 2. m. f. An arrow.

    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 102, col. 1.
    iṣu 1. iṣ + u, m. and f. An arrow.

    — Comp. Kusuma-, m. the god of love.

    Pañceṣu, i. e. pañcan-, m. the god

    of love. Puṣpa-, m. the god of love

    Cf.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 142, col. 2.
    Iṣu, us, m. f. an arrow; (in mathematics) a

    versed sine; N. of a Soma ceremony. —Iṣu-kāra,

    as, or iṣu-kṛt, t, m., Ved. an arrow-maker. —Iṣu-

    dhara, as, m. an archer. —Iṣu-dhi, see s. v. below.

    —Iṣu-pa, as, m., N. of an Asura, who appeared

    on earth as king Magna-jit. —Iṣu-patha, as, m.

    the range of an arrow. —Iṣu-puṣpā, f., N. of a

    plant. —Iṣu-bala, as, ā, am, Ved. powerful by

    arrows. —Iṣu-bhṛt, t, t, t, carrying arrows, an

    archer. —Iṣu-mat, ān, atī, at, Ved. possessed of

    arrows. —Iṣu-mātra, as, ī, am, having the length

    of an arrow, i. e. about five short spans or three

    feet; (am), ind. as far as the range of an arrow.

    —Iṣus-trikāṇḍā, f. the threefold arrow, N. of a

    constellation, perhaps the girdle of Orion. —Iṣu-

    hasta, as, ā, am, ‘arrow-handed,’ carrying arrows

    in the hand. —Iṣv-agra, am, n. the point of an

    arrow. —Iṣv-anīka, am, n. the point of an arrow.

    —Iṣvarga, as, m. (for iṣu-varga), Ved. one who

    averts arrows, a shield-bearer. —Iṣv-asana or

    iṣv-astra, am, n. a bow (‘arrow-thrower’). —Iṣv-

    āyudha, am, n., Ved. arrow and weapons. —Iṣv-

    āsa, as, ā, am, throwing arrows; (as), m. a bow;

    an archer, a warrior.
    ☞ p. 143, col. 1.
    iṣu iṣu, iṣu-dhi, &c. See 1. iṣ last page.

    Lanman’s Sanskrit Reader Vocabulary

    ☞ p. 130, col. 1.
    íṣu, m. f. arrow. [√2iṣ, ‘send’: cf. ἰός, *ἰσός, ‘arrow.’]

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 76.
    íṣu m. f. arrow; poss. íṣumant (iṣumánt).

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 46, col. 3.
    iṣu íṣ-u, m. f. arrow.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 168, col. 3.
    íṣu a mf. an arrow, RV.; AV.; VS.; MBh.; Ragh.; Śak. &c.
    ☞ p. 168, col. 3.
    (in mathematics) a versed sine
    ☞ p. 168, col. 3.
    N. of a Soma ceremony, KātyŚr.
    ☞ p. 168, col. 3.
    the number five, Sāh.
    ☞ p. 168, col. 3.
    N. of a particular constellation, VarBṛ. xii, 7.
    ☞ p. 168, col. 3.
    iṣu [According to Dayānanda iṣu may mean ‘ray of light’; cf. Gk. ἰός; Zd. ishu.]
    ☞ p. 1321, col. 1.
    iṣu m. du. (also) N. of two Viṣṭutis, ŚrS.
    ☞ p. 169, col. 3.
    iṣu b iṣu-dhi, &c. See 1. iṣ.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 110, col. 1.
    iṣu

    mf. (-ṣuḥ-ṣuḥ)

    1. An arrow.

    2. A versed sine.

    E. iṣ to go, and u Unādi
    aff.

    Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 91, col. 1.
    iṣu iṣu m. f. (iṣ 4) flèche.

    iṣudhi m. (dhā) carquois.

    iṣudhyāmi den. être archer; viser;

    au fig. rechercher, demander.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 132, col. 2.
    iṣu- m. f. flèche.

    °kāra- °kṛt- m. fabricant de flèches.

    °dhi- m. °nibandhana- nt. carquois.

    °patha- m. trajectoire de la flèche ; °pāta- id.

    °varṣa- m. pluie de flèches.

    iṣv-asana- °astra- nt. arc ; °āsa- m. id. ; archer.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 828.
    íṣu (von iṣ schleudern) m. f. Uṇ. 1, 13. SIDDH. K. 248,b,5. in der alten Sprache selten m.

    1) ἰός, Pfeil AK. 2, 8, 2, 55. 3, 4, 110. H. 778. tasyâ -sā̀dhvīriṣâvò yābhìrasyâti ṚV. 2, 24, 8. iṣvā̂ḥ pàrṇamìvā dâdhuḥ 10, 18, 14. 103, 11. 7, 75, 11. 8, 7, 4. VS. 16, 3. AV. 1, 13, 4. 5, 5, 4. 14, 12. 18, 15. 11, 9, 1. ŚAT. BR. 2, 3, 3, 10. 5, 3, 5, 29. pañcaprādeśā ha sma tveva pureṣurbhavati (als Maass) 6, 5, 2, 10. śàtabrâdhnà iṣùstavâ ṚV. 8, 66, 7. AV. 4, 6, 6. catuḥsaṃdhirhīṣuranīkaṃ śalyastejanaṃ parṇāni AIT. BR. 1, 25. iṣuvadhá Tod durch einen Pfeil ŚAT. BR. 5, 4, 2, 2. iṣuparṣín 12, 4, 2, 5. eṣa tamiṣuṃ saṃdadhe ŚĀK. 94, 10. iṣurmukto dhanuṣmatā PAÑCAT. I, 219. iṣukṣepa VYUTP. 127,a. naśyatīṣuryathāviddhaḥ khe viddhamanuvidhyataḥ M. 9, 43. iṣuprayoga RAGH. 2, 42. niṣaṅgādasamagramuddhṛtam - pratisaṃharanniṣum 3, 64. amoghā iṣavaśceme R. 3, 18, 38. yadiṣavaḥ sidhyanti lakṣye cale ŚĀK. 38. iṣuṇā DAŚ. 1, 25. Ein adj. comp. auf iṣu hat den Ton auf der Endsilbe des ersten Wortes P. 6, 2, 107. 108. Am Ende eines adj. comp. iṣuka, f. °kāḥ trīṣukaṃ dhanuḥ KĀTY. ŚR. 25, 4, 47. carmatūṇyaḥ seṣukāḥ 15, 3, 19. Die einzelnen Theile des Pfeils s. bei anīka, apāṣṭha, tejana, kulmala, parṇa, śalya .

    — 2) iṣustrikāṇḍā der dreitheilige Pfeil, N. eines Sternbildes (vielleicht der Gürtel des Orion) neben mṛga, mṛgavyādha und rohiṇī AIT. BR. 3, 33; vgl. iṣuṇā trikāṇḍena ŚAT. BR. 2, 1, 2, 9.

    — 3) bei den Mathematikern (wie alle Synonn. von Pfeil) der Sinus versus COLEBR. Alg. 89.

    — 4) N. einer vom Pfeil benannten Soma-Feier KĀTY. ŚR. 22, 5, 30. iṣuriṣṭiḥ 10, 23. iṣuvajrau sind sāmavedavihitau kratū P. 2, 4, 4, Sch.

    ☞ vol. 5, p. 1145.
    iṣu

    4) ṢAḌV. BR. 3, 2. 9.

    — 5) Bez. der Zahl fünf (wegen der 5 Pfeile des Liebesgottes) SĀH. D. 264.

    — 6) Bez. einer best. Constellation d. i. wenn alle Planeten in den Häusern 4, 5, 6 und 7 stehen, VARĀH. BṚH. 12, 7; vgl. śara .

    ☞ vol. 7, p. 1714.
    iṣu

    5) (Nachträge) SŪRYAS. 1, 30. 42. 8, 8.

    Grassmann Wörterbuch zum Rig Veda

    ☞ p. 227.
    íṣu, f., der Pfeil [von iṣ, schleudern]. Cu. 616.

    -us {686,7}; {781,1}; {921,3}.

    -um {39,10}; {64,10}.

    -vai devyaí {516,15}.

    -vās [G.] {844,14} parṇám.

    -avas {215,8}; {516,11}; {929,11}.

    -ūs [A. p.] {913,4}.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 209, col. 3.
    íṣu m. f.

    — 1) Pfeil.

    — 2) íṣustríkāṇḍaḥ und °kāṇḍā ein best. Sternbild.

    — 3) Sinus versus.

    — 4) eine best. Soma-Feier.

    — 5) Bez. der Zahl fünf.

    — 6) eine best. Constellation.

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    ☞ p. 51, col. 1.
    íṣu m. Pfeil.

    Bopp Glossarium Sanscritum

    ☞ p. 41, col. 2.
    iṣu m. f. (r. iṣ ire s. u) sagitta (cf. gr. quo scr.

    iṣa exspectaveris).

    Abhidhānaratnamālā of Halāyudha

    ☞ p. 54.
    iṣu;
    kaṅkapattraśaramārgaṇabāṇāścitrapuṅkhaviśikheṣukalambāḥ .
    sāyakapradarakāṇḍapṛṣatkāḥ pattriṇaḥ khagaśilīmukharopāḥ .. 466 ..
    2.1.1.466

    Vācaspatyam

    ☞ p. 987, col. 1.
    iṣu puṃstrī īṣyate hiṃsyate'nena īṣa—u hrasvaśca . 1 vāṇe
    “patisaṃharanniṣum” raghuḥ . “iṣumatiraghusiṃhe daṃdaśūkān
    jiṣāṃmau” bhaṭṭiḥ . “iṣubhiḥ pratiyotsyāmi” gītā
    strītva “tasya sādhvīriṣavo yābhirasyati” ṛ0 2, 21, 4, 8 .
    “yāmiṣuṃ giriśanta! bibharṣyastave” yaju0 16, 3 .
    tatta lyasaṃkhye 2 pañcasaṃkhyānvite ca . pañcaśaraśabde vakṣyamā-
    ṇasya kāmaśarasya pañcasaṃkhyākatvasyānusāreṇa śaraśabdena hi
    pañcasaṃkhyā bodhyate . “pañcapañcāṣṭasapteṣu jñeyamojaḥ
    su rāśiṣu” jyoti0 . 3 vṛttakṣetrāntargate jīvāvadhipa-
    ridhiparyyantakṛtasaralarekhāyāñca tadānayanaprakāraḥ sodā-
    haraṇaḥ līlā0 darśito yathā
    “jyāvyāsayogāntaraghātamūlaṃ vyāsastadūnodalitaḥ śaraḥ syāt .
    vyāsāccharonāccharasaṅguṇācca mūlaṃ dvinighnaṃ bhavatīha jīvā .
    jīvārddhamakte śarabhaktayukte vyāsapramāṇaṃ pravadanti vṛtte” udā0
    daśavistṛtivṛttāntaryatra jyā ṣaṇmitā bhavet . tatreṣuṃ
    vada vāṇājjyāṃ jyāvāṇābhyāñca vistṛtim” nyāsaḥ .
    vyāsaḥ 10, jyā 6, anayoryogaḥ 16, antaraṃ 4 tayo-
    rghāto 64, tasya mūlaṃ 8, tenonovyāsaḥ 2, dalitaḥ śaraḥ 1 .
    tena 10 hastavyāsake vṛttakṣetre yadi jīvamitiḥ 6 tadā śara
    mānam 1 ekahasta iti jñeyam . jñātaśaravyāsake vṛtta-
    kṣetre jīvānayanaṃ yathā vyāsaḥ 10 hastaḥ, śaraḥ 1 hastaḥ
    tenonitaḥ vyāsaḥ 9, tasya mūlam 3 . dvābhyāṃ guṇitam
    6, jīvāmānam . jñātābhyāṃ jyāvāṇābhyāṃ vyāsānaya-
    nam . yathā jīvā 6 tasyārddhaṃ 3, tasya vargaḥ 9 . śara-
    saṃkhyayā 1 bhakte 9 . śarasaṃkhyayā 1 yoge vyāsamānam
    10 . evamanyasaṃkhyakajīvādau anayā diśā śarādyā-
    nayanam . grahāṇāṃ krāntivṛtta kṣetrasya śarānayanaṃ saṃkṣepeṇa
    darśitam si0 śi0
    “satrirāśigrahadyujyānighnastrijyoddhṛtaḥ śaraḥ . sphuṭo'sau
    krāntisaṃskāre dṛkkarmaṇyakṣaje tathā” mū0 . “ayaṃ saṃkṣipto
    gauṇaprakāraḥ . mukhyastu pūrvaṃ vyākhyāta eva . tathāpīha
    yuktimātramucyate . viṣuvadvṛttāt krāntirdhruvābhimukhī .
    krāntyagrāccharaḥ kadambābhimukhaḥ . kathaṃ tena tiryyaksthena sā
    saṃskāryā . ataḥ krāntyagre yaddyujyāvṛtta tasya śarāgrasya
    ca yadantaramṛju tena saṃskṛtā satī sphuṭā bhavati . tajjyā-
    ntaraṃ koṭirūpam . śaraḥ karṇarūpaḥ . tadvargāntarapadaṃ dyujyā
    vṛtte bhujaḥ . etat tryasraṃ digvalanajatryasrasaṃbhavam . tatra
    satrirāśigrahakrāntiḥ kadambadhruvasūtrayorantaram . tajjyā
    bhujaḥ . taddyujyā koṭistrijyā karṇaḥ . yadi trijya-
    yeyaṃ koṭistadā śareṇa ketyupapannam . koṭirūpasyaiva śarasya
    dhruvonprukhasyākṣajyayā'kṣajaṃ dṛkkarmma karttuṃ yujyate” prami0
    vistarastatraiva “vikṣepaliptāḥ kṣitijādikānāṃ kheśā 110
    dvivāṇendumitā 152 rasāśvāḥ 76 . ṣaṭtrīndavaḥ
    136, khāgnibhuvaḥ 130 sitajñapātau sphuṭau staścala-
    kendrayuktau” mū0 “kṣitijasya kharudramitā 110 madhyamā
    vikṣepaliptāḥ . budhasya dvivāṇendumitāḥ 152 . guroḥ
    ṣaṭsaptatiḥ 76 . śukrasya ṣaḍviśva 136 tulyāḥ .
    śaneḥ khatrīndu 130 mitā veditavyāḥ . tathā budha-
    śukrayoryau gaṇitāgatau pātau tau svasvaśīghrakendreṇa
    yuktau kāryau . evaṃ sphuṭau staḥ . atropapattiḥ . madhya-
    magativāsanāyāṃ vedhaprakāreṇa vedhavalaye grahavikṣepopapa-
    ttirdarśitaiva . kiṃtvantyaphalajyārdhadhanuṣā satrigṛheṇa tulyaṃ
    yadā śīghrakendraṃ bhavati tadā trijyātulyaḥ śīghrakarṇo bhavati
    tasmin dine vedhavalaye yāvān paramo vikṣepa upalabhyate
    tāvān grahasya paramo madhyamavikṣepaḥ . evamete bhaumā-
    dīnāmupalabdhāḥ paṭhitāḥ . atha jñaśukrayoḥ pātasya sphu-
    ṭatvamucyate . bhagaṇādhyāye ye budhaśukrayoḥ pātabhagaṇāḥ pa-
    ṭhitāste svaśīghrakendrabhagaṇairadhikāḥ santo vāstavā bhavanti .
    ye paṭhitāste svalpāḥ karmalāghavena sukhārtham . ataḥ paṭhi-
    tacakrabhavau svaśīghrakendrayutau vāstavabhagaṇaniṣpannau sphuṭau
    bhavataḥ . tathā coktaṃ gole . “ye cātra pātabhagaṇāḥ paṭhi-
    tā jñabhṛgvoste śīghrakendramagaṇairityādi” . idānīṃ graha-
    vikṣepānayanamāha” prami0 . “mandasphuṭāt khecarataḥ svapāta
    yuktādbhujajyā paṭhiteṣunighnī . svaśīghrakarṇena hṛtā śaraḥ syāt
    sapātamandasphuṭagoladikkaḥ” sū0 . “mandasphuṭādgrahāt
    svapātayuktādbhujajyā sādhyā . sā grahasya paṭhitena śareṇa
    guṇyā svaśīghrakarṇena bhājyā phalaṃ sphuṭavikṣepaḥ syāt . sapāto
    mandasphuṭo graho yadi rāśiṣaṭkādūnastadottaro vikṣe-
    po'nyathā dakṣiṇaḥ . atropapattiḥ . mandasphuṭo grahaḥ
    svaśīghrapratimaṇḍale bhramati . tatra ca tasya pāto'pi .
    pāto nāma pratimaṇḍalavimaṇḍalayoḥ saṃpātaḥ . tasmādā-
    rabhya vikṣepapravṛttiḥ . iha susaralabaṃśaśalākayā kakṣāma-
    ṇḍalaṃ tatpratimaṇḍalaṃ ca chedyakoktavidhinā viracayya tatra
    śīghrapratimaṇḍale meṣādeḥ pratilomaṃ pātasthānaṃ ca cihna-
    yitvā tatra vimaṇḍalaṃ niveśyam . pātacihnādrāśiṣaṭ-
    kāntare vimaṇḍalapratimaṇḍalayoranyaṃ sampātaṃ kṛtvā
    pātāt pūrvvatastribhe'ntare patitavikṣepapramāṇena prati-
    maṇḍalāduttarato vimaṇḍalaṃ kenacidādhāre sthiraṃ kṛtvā
    meṣāderanulomaṃ mandasphuṭaṃ grahaṃ pratimaṇḍale vimaṇḍale
    ca dattvā vikṣepopapattiṃ darśayet . tatra tayorgrahayo-
    ryāvān viprakarṣastāvām̐statra pradeśe vikṣepaḥ . atha tasyā-
    nayanam . pātasthāne hi vikṣepābhāvaḥ . tatastribhe'ntare
    paramo vikṣepaḥ . antare'nupātena . ataḥ pātagraha-
    cihnayorantaraṃ tāvajjñeyam . tacca tayoryoge kṛte
    bhavati . yato bheṣāderanulomaṃ graho dattaḥ . pātastu
    pratilomam . atastayoryogaḥ śarārthaṃ kila kendram . tasya
    dorjyā sādhyā . yadi trijyātulyayā dorjyayā paṭhita-
    vikṣepatulyaṃ pratimaṇḍalavimaṇḍalayorantaraṃ labhyate tadā'-
    bhīṣṭayā grahasthānabhavayā dorjyayā kimiti phalaṃ śīghra-
    karṇāgre vikṣepaḥ . atha dvitīyo'nupātaḥ . yadi śīghraka-
    rṇāgre etāvān vikṣestadā trijyāgre ka iti . atra gu-
    ṇabhājakayostrijyātulyayostulyatvānnāśe kṛte sati dorjyā-
    yāḥ paṭhitavikṣepo guṇaḥ śīghrakarṇo haraḥ . phalaṃ kakṣāpra-
    deśe vikṣepo jyārūpastasya cāpaṃ sphuṭavikṣepa ityarthaḥ . bhū-
    cihne sūtrasyaikamagraṃ baddhvā dvitīyamagraṃ vimaṇḍale grahasthāne
    nibadvaṃ sūtraṃ karṇaḥ . sūtrakakṣamaṇḍalayorantaraṃ sphuṭaḥ śara
    ityādi sarvaṃ chātrāya darśanīyam . idānīṃ vikṣepasya
    krāntisaṃskārayogyatālakṣaṇamanyat sphuṭīkaraṇamāha” .
    prami0 “cijyāvargādayanavalanajyākṛtiṃ prohya mūlaṃ yaṣṭi-
    ryaṣṭyā dyucaraviśikhastāḍitastrijyayāptaḥ . yadvā rāśi-
    trayayutakhagadyujyakāghnastrimaurvyā bhaktaḥ spaṣṭībhavati niyataṃ
    krāntisaṃskārayogyaḥ” mū0 . grahasya “yutāyanāṃśoḍupa-
    koṭiśiñjinītyādināyanaṃ valanaṃ sādhyam . atra valana-
    śabdena valanajyā grāhyā na dhanuḥ . tathā itaḥ prabhṛti
    vṛhajjyābhiḥ karma kartavyam . yato vṛhajjyābhiḥ śarajyā
    śarakalātulyaiva bhavati . tasyānayanam . valanasya vargaṃ
    trijyāvargādapāsya yanmūlaṃ labhyate tadyaṣṭisaṃjñaṃ jñeyam .
    tayā yaṣṭyā grahavikṣepo guṇitastrijyayā bhaktaḥ sphuṭaḥ
    krāntisaṃskṛrayogyo bhavati . athānukalpa ucyate . yadvā
    rāśitrayayutakhagadyujyakāghna iti rāśitrayayutasya grahasya
    yāvatī dyujyā tayā vā guṇyastrijyayā bhaktaḥ sphuṭo
    bhavati . atra bhājakasyaikaptvādguṇakasyānyatvāt phalaṃ
    svalpāntaramityato'nukalpenoktam . atropapattiḥ . krā-
    ntyagrāt kila śaro bhavati . śarāgre grahaḥ krāntiḥ
    śareṇa saṃskṛtā sphuṭā bhavati . atra gaṇitāgatenaiva śareṇa
    krāntiḥ sphuṭā kriyate tadayuktam . yataḥ krānti
    rviṣuvanmaṇḍalāt tiryagdhruvābhimukhī . vikṣepastu krānti-
    maṇḍalāt tiryagrūpaḥ kadambābhimukhaḥ yathoktaṃ gole .
    “sarvataḥ krāntisūtrāṇāṃ dhruve yogo bhavedyataḥ . viṣuvanma-
    ṇḍalaprācyā dhruve yāmyā tathottarā” . sarvataḥ kṣepa-
    sūtrāṇāṃ dhruvājjinalavāntare . yogaḥ kadambasaṃjño'yaṃ jñeyo
    valanabodhakṛt . tatrāpamaṇḍalaprācyā yāmyā saumyā ca dik
    sadā . kadambabhrabhavṛttaṃ ceti” . ato vikṣepaḥ kadambābhi-
    mukho bhavati . dhruvābhimukhyā krāntyā saha kathaṃ tasya minna-
    dikkasya yogaviyogāvucitau . tayoryadbhinnadiktvaṃ tadāyana-
    valanavaśāt . atha tadgolopari pradarśyate . yathoditaṃ golaṃ
    viracayya krāntivṛtte yadgrahacihnaṃ tasmāt parito navati-
    bhāgāntare'nyat trijyāvṛttaṃ niveśyam . atha grahaci-
    hnāddhruvoparigāmi sūtraṃ tasmin vṛtte yatra lagati tatka-
    dambayorantarasya jyā trijyā sa karṇaḥ . tayorvargāntarapadaṃ
    koṭiḥ . sā ca yaṣṭisaṃjñā . krāntyagrādvikṣepaḥ kadambā-
    bhimukhaḥ karṇarūpaḥ . tasya koṭirūpakaraṇāyānupātaḥ .
    yadi trijyākarṇe yaṣṭiḥ koṭistadā śarakarṇekā . phalaṃ
    krāntisaṃskārayogyo vikṣepo mavati . tena saṃskṛtā
    krāntiḥ sphuṭā . vikṣepāgrasthasya grahasya viṣuvanmaṇḍalasya
    ca yadyāmyottaramantaraṃ sā sphuṭā krāntirucyate athānu-
    kalpe'pīyameva vāsanā . atra satrirāśigrahakrāntijyā
    bhujasthāne kalpitā sa bhujaḥ . taddyujyā yaṣṭisthāne
    kalpitā sā koṭiḥ . tatrāpi trijyā karṇa iti sarva-
    mupapannam” prami0 . tatraiva sthānāre'pyuktam .
    “nāḍikāmaṇḍalāt tiryyagatrāpamaḥ krāntivṛttāvadhiḥ
    krāntivṛttāccharaḥ . kṣepavṛttāvadhistiryyagevaṃ sphuṭo nāḍi-
    kāvṛttakheṭāntarāle'pamaḥ” mū0 . “krāntivṛtte yat sphuṭagra-
    hasthānaṃ tasya nāḍikāvṛttāt tiryyagantaraṃ sā krāntiḥ atha
    vimaṇḍale ca yat grahasthānaṃ tasya krāntivṛttādyat tiryya-
    gantaraṃ sa vikṣepaḥ . atha vimaṇḍalasthagrahastha nāḍīvṛttā-
    dyat tiryyagantaraṃ sā sphuṭā krāntiḥ” prami0 .
    3 sāmavedavihite yajñabhede . “iṣuvajrau sāmavede vihitau”
    si0 kau0 . iṣuprakāraḥ sthūlā0 kan . iṣukaḥśaraprakāre

    The Vedic Index of Names and Subjects

    ☞ vol. 1, p. 81.
    Iṣu is the usual name for ‘arrow’ from the Rigveda1

    onwards. Other names are Śarya, Śārī, and Bāṇa. In the

    hymn of the Rigveda,2 which gives a catalogue of armour,

    two kinds of arrows are distinctly referred to: the one is

    poisoned (ālāktā), and has a head of horn (ruru-śīrṣṇī); the

    other is copper-, bronze-, or iron-headed (ayo-mukham). Poisoned

    (digdhā) arrows are also referred to in the Atharvaveda.3 The

    arrows were feathered.4 The parts of an arrow are enumerated

    in the Atharvaveda5 as the shaft (śalya), the feather-socket

    (parṇa-dhi), the point (śṛṅga), the neck of the point in which

    the shaft is fixed (kulmala), and the Apaskambha and Apāṣṭha,

    which are of more doubtful significance. In the Aitareya

    Brāhmaṇa6 the parts of an arrow are given as the point (anīka),

    the śalya, tejana, and the feathers (parṇāni), where śalya and

    tejana must apparently mean the upper and lower parts of the

    shaft, since it is reasonable to suppose that the arrow is

    described as a whole consecutively. So in the Atharvaveda7

    the arrow of Kāma is described as having feathers, a shaft

    (śalya), and a firm fastening (kulmala).8 The arrow was shot

    from the ear, and so is described in the Rigveda9 as ‘having

    the ear for its place of birth.’

    As a measure of length, the Iṣu was five spans, say three feet.10

    A regular profession of arrow-making existed (iṣu-kṛt,11 iṣu-kāra).12 [Footnote] 1) ii. 24, 8; viii. 7, 4, etc.; Av. i. 13,

    4, etc.; Vājasaneyi Saṃhitā, xvi. 3,

    etc.; Nirukta, ix. 18. [Footnote] 2) vi. 75, 15. [Footnote] 3) iv. 6, 7; v. 18, 8. 15; 31, 4. [Footnote] 4) Rv. x. 18, 14; vi. 75, 11; Av.

    v. 25, 1. [Footnote] 5) iv. 6. [Footnote] 6) i. 25. [Footnote] 7) Av. iii. 25, 2. [Footnote] 8) See also Maitrāyaṇī Saṃhitā, iii. 8,

    1. 2; Kāṭhaka Saṃhitā, xxv. 1. [Footnote] 9) Rv. vi. 75, 3; ii. 24, 8 (karṇa-

    yoni). [Footnote] 10) Satapatha Brāhmaṇa, vi. 5, 2, 10. [Footnote] 11) Vājasaneyi Saṃhitā, xvi. 46, Cf.

    Rv. i. 184, 3. [Footnote] 12) Ibid., xxx. 7; Taittirīya Brāhmaṇa,

    iii. 4, 3, 1.

    Cf. Zimmer, Altindisches Leben, 300;

    Weber, Indische Studien, 18, 29, 286;

    Hopkins, Journal of the American Oriental

    Society, 13, 275 et seq.; 25, 337.

    Edgerton Buddhist Hybrid Sanskrit Dictionary

    ☞ p. 115, col. 2.
    iṣu , nt. (in Skt. only m., f.), arrow: Mv ii.82.4 and

    5 iṣu kṣiptaṃ (n. sg.).

    Indian Epigraphical Glossary

    ☞ p. 131.
    iṣu (IE 7-1-2), ‘five’.