See also iṣṭiḥ.
1 Wish, desire.
2 A sacrifice, any sacrificial rite.
3 A compendious verse easily committed to memory.
E. iṣa to wish, or iṣa substituted for yaja, to sacrifice; affix ktin.
II. yaj + ti, 1. Sacrificing, Chr. 296, 1 =
Rigv. i. 112, 1. 2. Sacrifice. Man. 4,
10. — Comp. Jāta- (vb. jan), f. a sacrifice
on the birth of a child, Vedāntas. in
Chr. 202, 16.
f. (-ṣṭiḥ)
1. Wish, desire.
2. A sacrifice, any sacrificial rite.
3. A
compendious verse easily committed to memory.
E. iṣ to wish, or
iṣ substituted for yaj, to sacrifice; affix ktin.
iṣṭipaca m. (pac) rākṣasa qui dévore l'offrande.
iṣṭimuṣ m. (muṣ) rākṣasa ravisseur de l'offrande.
iṣṭī-kṛta- nt. n. d'un rite.
1) Antrieb, Beschleunigung, Eile; Aufforderung, Befehl, Sendung: indràsyāṅgîrasāṃ cèṣṭau vìdatsàramā̀ tanâyāya dhā̀sim ṚV. 1, 62, 3. 57, 2. tasmînsanti pràśiṣàstasmînnìṣṭayâḥ 145, 1. sa (rathaḥ) ìṣṭibhîrmàtibhī̀ raṃhyô bhūt 2, 18, 1. 28, 7. yāmânnìṣṭayê 1, 112, 1. 5, 44, 4. 1, 148, 3. tathā̂ kṛṇu . yathā̂ ta ùśmasī̀ṣṭayê 30, 12. 115, 4.
— 2) das Suchen, Aufsuchen, Nachgehen; häufig construirt nach Art eines infin.: ā̀bhògayâ ìṣṭayê rā̀ya û tvam ṚV. 1, 113, 5. ìṣṭayê tvàmarthâmiva tvamìtyai 6. matsî vā̀yumìṣṭayè rādhâse ca 9, 97, 42. jùṣethā̂ṃ yàjñamìṣṭayê 5, 78, 3. sùmnamìṣṭayê 6, 70, 4. 10, 36, 6. madhû cchàndo bhanâti rabha ìṣṭau 6, 11, 3. 10, 49, 2. 92, 13. āgnê vahà varûṇamìṣṭayê naḥ 70, 11. yadiṣṭibhiḥ praiṣamaicchan tadiṣṭīnāmiṣṭitvam (wo die Etymologie falsch ist, da es sich um 2. iṣṭi handelt) AIT. BR. 1, 2. In folgenden zwei Stellen ist das Wort vielleicht concret: der Suchende, Nachgehende d. h. Behütende zu verstehen; von Agni: (pāyubhiḥ) adâbdhebhìradṛ̂pitebhirìṣṭe 'nîmiṣadbhìḥ parî pāhi nò jāḥ ṚV. 1, 143, 8. adâbdhebhìstavâ gòpābhîriṣṭè 'smākâṃ pāhi triṣadhastha sū̀rīn 6, 8, 7.
— 3) Wunsch, Bitte, Verlangen AK. 3, 4, 41. H. an. 2, 80. MED. ṭ. 3. pra vā̂mìṣṭayo 'râmaśnuvantu ṚV. 6, 74, 1. 2, 1, 9. viśvêdasmai sùdinā̀ sāsâdìṣṭiḥ 4, 4, 7. 6, 7. ètā âgna āśuṣā̀ṇāsâ ìṣṭīryùvoḥ sacā̀bhyâśyāmà vājā̂n 7, 93, 8. sùta ìṣṭau mâghavanbòdhyābhâgaḥ 10, 44, 9. VS. 27, 33.
— 4) der Ausspruch einer Autorität: iti bhāṣyakāreṣṭyā gatārthatvāt P. 6, 3, 35, Vārtt. 4, Sch. KĀŚ. zu P. 1, 2, 6 in der ed. Calc. = saṃgrahaśloka H. an. 2, 81. MED. ṭ. 3. Vgl. iṣ, icchati 3. und 1. iṣṭa 1. c. — Am Ende eines comp. in aśvamiṣṭi, krandadiṣṭi, paśvaiṣṭi, bhandadiṣṭi, vasyaiṣṭi, sādhadiṣṭi, sviṣṭi .
2) Z. 5 lies rèbha st. ràbha .
-e [V.] 5) {143,8}; {449,7}.
-ís 7) {300,7}.
-áye oft im Sinne des Infinitivs: 1) (uśmási) {30,12}; {428,3}; (yā́man) {112,1}; {398,4}; (kárman) {112,2}. — 2) te (índrasya) {57,2}. — 3) {129,4}; {608,3}; {809,42}; {875,9}; {896,11}; {918,13}; {941,4}. — 4) juṣétām yajñám … {426,3}; {432,3}; {658,4}. — 6) infinitivisch {113,5. 6}; sumnám {511,4}; {862,6}.
-és 7) … putrám (sukṛ́tam) {125,3} (BR. íṣṭes).
-aú 2) índrasya {62,3}; te (váruṇasya) {219,7}. — 3) {148,3}. — 4) {870,9} (s. o.). — 7) {302,7}; {452,3}.
-áyas 2) {145,1} (parallel praśíṣas). — 7) {515,1}.
-ī́s [A. p.] 7) {609,8}.
-íbhis 1) sá … matíbhis ráṃhias bhūt {209,1} (oder zu 7). — 7) {192,9}.
-íṣu 3) mit háviāsu {973,2} (BR. lesen íṣṭiṣu).
-im abhí‿íṣṭim aśyām {166,14}.
-yā {995,2}, wo jedoch die Lesart verderbt zu sein scheint.
-es, -iṣu s. iṣṭí.
— 1) Beschleunigung , Antrieb , Anregung
— 2) Aufforderung , Geheiss.
— 3) Stärkung , Förderung.
— 4) Förderer , Helfer.
— 1) das Suchen. Aufsuchen , Nachgehen. Häufig nach Art eines Infin. construirt.
— 2) Wunsch , Bitte , Verlangen.
— 3) Ausspruch einer Autorität.
yaj s. ti) sacrificium. AM.
iti vacanāt adhike ete sāmighenyau bhavataḥ . pratha-
māyāṃ dvitīyasyāṃ tṛtīyasyāmiti vacanāt yasyāmiṣṭau
yat tantraṃ vihitaṃ tasyāmekadevatāyāmapi tat tantraṃ bhavati
na yathoktanānādevatāyāmeveti” vṛ0 . “dhyāyye ityukta ete
pratīyāt puṣṭimantāvagninā rayimaśnavadgayasphāno amīvaheti .
agnīṣomāvindrāgnī viṣṇuriti vaikalpikāni” 27 sū0 .
“trayāṇāmeko gṛhyate” vṛ0 . “aditiḥ” 28 sū0 .
aditiścānyā, asyāṃ dve devate” vṛ0 . “uta tvāmadite
suvratānāmṛtasya patnīmavase huvema tuvikṣatrāmajarantīmurūcīṃ
mahi mahīmūṣu mātaraṃ suśarmāṇamaditiṃ supraṇītim”
29 sū0 . “eṣā kalpajā” vṛ0 . “preddho agna
imo agna iti saṃyājye virājāvityukta ete pratīyā-
diti tisraḥ” 30 sū0 . “ityetāstisra iṣṭayo'nu-
krāntā ityarthaḥ . uktānukīrttanamuttarārtham . yadādyottame
vaiva syātāmādyā veti pakṣastadāpi tisṝṇāmiṣṭīnāṃ yāva-
tyo devatāstāḥ sarvā yaṣṭavyā ityevamathem . ādyottamapakṣe
madhyamāyāṃ ye devate te ādyāyāmeva prakṣeptavye . yadā puna-
rādyaiva tadā sarvā devatā ādyāyāmeva prakṣeptavyā ityeva-
martham” vṛ0 . “ādyottame vaiva syātām” 31 sū0 .
“iṣṭī iti śeṣaḥ . “ādyā vā” 32 sū0 . “ādyaiva-
veṣṭirbhavatotyarthaḥ” vṛ0 . “tathā sati tasyāmeva dhāyye
virājau” 33 sū0 . “yadyādyaiva bhavati tadā dvitīya-
tṛtīyayīrapi devatāstatra bhavantītyuktam . atastasyāmeva
dhāyye virājau bhavataḥ . dhāyyāvirājāmanupraveśasya
nimittaṃ tṛtīyasyā iṣṭerdevatānupraveśa ityevamarthaṃ tathā
satītyuktam” vṛ0 . “itimātre vikāre vairājatantreti pratī-
yāt” 34 sū0 . “paurṇamāsatantrāyāmiṣṭau dhāyyāvirāṇ-
mātre vikāre sati seṣṭirvairājatantreti veditavyā” vṛ0 .
“ādhānād dvādaśarātramajasrāḥ” 35 sū0 . “atrā-
dhānamiṣṭīścoktvā ādhānādūrddhvaṃ dvādaśarātramajasrā ityu-
ktam . tasyāyamabhiprāyaḥ, yāvatā karmasamudāyenāgnīnāṃ
siddhirbhavati tāvataḥ karmasamudāyasyādhānaśabdo vācaka iti
jñāpayitum . tenāgnyādheyaṃ punarādheyaṃ vetyatra seṣṭikasyā-
dhānasya grahaṇaṃ bhatatīti sidvam . ādhāneneṣṭibhiśca
siṅgāgnayo dvādaśāhorātrāṇi sarve svarūpeṇaiva dhāryante .
etadajasradhāraṇamagnihotrapūrva evādhāne bhavati, agni-
hotrasyaivānantaramucyamānatvāt . anuṣṭhānakrameṇaiva karmaṇāṃ
vyākhyānamityuktatvācca” vṛttiḥ . evamiṣṭisāmānyaṃ pradarśya
viśeṣeṣṭayastatra darśitāḥ tatrādau navaśaśyeṣṭiḥ sācāgrāyaṇa-
śabde darśitā tatra rājña evādhikāraḥ trayāṇāṃ varṇṇānāma-
viśeṣeṇetikalpadvaye prāpte rājño viśeṣa ucyate “iṣṭistu
rājñaḥ” “sarvveṣāṃ caike eke sarveṣāmiṣṭireveti manyante”
2, 9, 6, 7, . “śyāmākeṣṭhyāsaumyacaruḥ sa ca varṣattau tatra
yājyādikaṃ 2, 9, 8, 9, 10, sū0 uktam . anyanavānnabhoja-
ne japyamantrādikamuktam 12, 13 . etānityā iṣṭayaḥ atha-
kāmyāḥ iṣṭayaḥ 2, 10, 12, sūtrādau . tatra āyuṣkāme-
ṣṭistatra agniguṇabhedajīvātumaddevatā 2, 10, 2, 3, 4, sū0 .
svastyayaneṣṭiḥ rakṣitavaddevatākā tatra yājyādikam 5, 6, 7,
putrakāmeṣṭiḥ putrayadguṇakāgnidevatākā tatra yājyādi 8, 1,
10, vaimṛdheṣṭiḥ vimṛdguṇakendradevatākā tatra yājyādikaṃ
13, 14, 15, sū0 . āśeṣṭirāśāpāladevatākā tatra yājyā-
dikam 17, 18, sū0 . lokeṣṭiḥ pṛthivyantarihadevatākā
tatra yājyādikam 20, 21, 22, sū0 mitraprāpti-
kāmeṣṭiḥ agnisomavaruṇamitrendravṛhaspatisavitṛpūṣan
svarasvatādevatākā tatra yājyādi 11, 2, 3, 4, 3 . iyamiṣṭiḥ
mahāvairājīnāmā . abhicārakāmeṣṭiḥ snuṣāśvaśurīyanāmnī
sūraguṇakendradevatākā tatra yājyādi 11, 7, 8, 9 . vimata-
sammatikāmeṣṭiḥ saṃjñānī nāma vasurudrādiguṇakāgnisomādi
catuṣṭayadevatākā tatra yājyādi 10, 11 . bhedakāmeṣṭiḥ .
indrāmaruddevatākā tatra yājyādi 13, 14, 15, 16, sū0 .
sampattikāmeṣṭiḥ aindrāmārutī saṃjñānovat yājyādikam .
17, sū0 . śatrabhibhavanivṛttikāmeṣṭiḥ aindrāvāhespatyā
tatra yājyādi 1819 sū0 . pavitreṣṭiḥ . agnyādideva-
tākā tatra yājyādi 2, 12, 1 . “vaiśyānarīṃ vrātapatīṃ
pavitreṣṭiṃ tathaiva ca . ṛtāvṛtau prayuñjānaḥ punāti daśapau-
ruṣam” . vṛṣṭikāmeṣṭiḥ kārīrī nāma sā ca agnyādi-
nānādevatākā agnidevatākā vā tatra yājyādi 2, 12, 1, 3,
4, 5, 6, 7, 8, 9, sū0 . sarvāśca etā darśapaurṇamāsetikarta-
vyatākāḥ . paśruguṇake karmmaṇi paśorubhayato'nyatarato vā
paśukāmeṣṭiḥ sā ca āgneyī āgnāvaiṣṇavī vā āśva0
śrau0 sū0 3, 1, 2, 3, 4 sū0 . tasyāmitikarttavyatāyājyādi
taduttarasūtrajātairuktam . vidhyaparādhaprāyaścittīṣṭiḥ 3,
10, 1, sū0 vidhyaparādhasvarūpakāraṇapradarśanapūrbakaṃ tatkaraṇa-
prakārādi taduttarasūtrajaurdarśitam . vāruṇīṣṭiḥ tat-
prakārādi 3, 12, 5, prātaḥkālātipattau prātariṣṭiḥ tatra
devatādi 3, 12, 12, ārttyāśrupātre ca saiveṣṭiḥ 3, 12, 15
nimittabhederyya prāyaścittīṣṭau devatābhedādi 3, 12, 16,
āramya ādhyāyāt sūtrairuktam . ukhāsambharaṇīyeṣṭiḥ
taddevatādi 4, 1, 21 26 sū0 . dīkṣāprayojaneṣṭiḥ dīkṣa-
ṇīyā nāma tatradevatādi 4, 2, 1, 18, sū0 paryyantenoktam .
prāyaṇīyeṣṭiḥ tatra devatādi 4, 3, 1 sūtrādau . ātithyeṣṭiḥ
tatra devatādi 4, 5, 1 sūtrādau . udayanīyeṣṭiḥ taddevatādi
6, 14, 1, sūtrādau udavasanīyeṣṭiḥ taddevatādi 6, 14, 1,
23, sūtrādau . anyāḥ punarādheyeṣṭiprabhṛtayo'pi iṣṭayaḥ
vistarabhayānnoktāḥ ākareṣu dṛśyāḥ .
śata0 brā0 1, 6, 2, 12, iṣṭikaraṇaprakāraviśeṣo
darśitaḥyathā . “sa yadīṣṭiṃkuvvīṃta saptadaśa sāmidhenīranu-
brūyādupāṃśu devatā yajati taddhīṣṭirūpaṃ, mūrddhanyatau yājyānu-
vākye syātāṃ vārtaghnāvājyabhāgau, virājau saṃyājye” “agne-
riṣṭimabhidhāya atha pṛthak prayoktavyāyā āgneyeṣṭervaiśe-
ṣikamaṅgajātamāha . yadīṣṭiṃ darśapūrṇamāsābhyāṃ pṛthageva
kurvvīta pradhānadevatā upāṃśu yajeta tadupāṃśutvaṃ kāmyeṣṭi
rūpaṃ khalu . mūrddhvanvatyau “agnirmūrddhā” “bhuvoyajñasya” ityete .
(yaju0 13, 14, 15,) mūrddhan śabdavatyau pradhānasya yājye sviṣṭa-
kṛdyājyāpuro'nuvākye, virājau virāṭchandaske “preddho agne”
“imo agna” ityete (yaju0 17, 76, 77) bhavataḥ” bhā0
darśapaurṇamāsayāga kṛtvā prāyaścitteṣṭiḥ kāryyā tatprakāraḥ
śata0 brā0 11, 1, 3, 1, darśito yathā . “paurṇasāseneṣṭvā indrāya
vimṛdhe'nunirvapati tena yatheṣṭyaivaṃ yajataāmāvāsyeneṣṭvā-
adityai carumanunirvapati tena yatheṣṭyaivaṃ yajate 1 . sa
yatporṇamāseneṣṭvā indrāya vimṛdhe'nunirvapatīndro vai yajñasya
devatāthaitadagnīṣomīyaṃ paurṇamāsaṃ havirbhavati tatra nendrāya
tveti kiṃ cana kriyate etenī hāsyaitat sendraṃ havirbhavatye-
tena sendro yajño'tha yadvimṛdhe tveti sarvā u hi mṛdho
nāṣṭrāḥ paurṇamāsena hanti 2 . atha yadāmāvāsyeneṣṭvā
adityai carumanunirvapatyeṣa vai somo rājā devānāmannaṃ
yaccandramāḥ sa yatraiṣa etāṃ rātriṃ na parastānna paścāddadṛśe
tenaitadanaddheva havirbhavati tenāpratiṣṭhitamiyaṃ vai pṛthivya-
ditiḥ seyamaddhā seyaṃ pratiṣṭhitaitena hāsyaitadaddheva havirbhavatyetena
nāpratiṣṭhitametannu tadyasmādanunirvapatyatha tasmādanunirva
pet 4 . sa yatpaurṇamāseneṣṭvā indrāya vimṛdhe'nunirvapati
sendro me yajño'saditi sarvo vai yajña indrasyaiva sa yatsarvo
yajña indrasyaivaiteno hāsyaitat sendraṃ havirbhavatṛtena sendro
yajñaḥ 4 . atha yadāmāvāsyeneṣṭvā adityai carumanunirvapa-
tyāmāvāsya” vā anunirvāpyaṃ paurṇamāsena vā indro vṛtra-
mahaṃstasmā etadvṛtraṃ jaghnuṣe devā etaddhaviranuniravapan yadā-
māvāsyaṃ kimanunirvāpye'nunirvapediti tasmānnānunirva-
pet 5 . sa yat paurṇṇamāseneṣṭvā athānyaddhaviranunirapatyā-
māvāsyeneṣṭvāthānyaddhaviranunirvapati dviṣantaṃ ha sa bhrātṛvyaṃ
pratyucchrayate'tha yaḥ paurṇamāsenaiva paurṇamāsīṃ yajataāmā-
vāsyenāmāvāsyāmasapatnā haivāsyānupabādhā śrīrbhavati 6 .
paurṇamāsena vai devāḥ paurṇamāsīṃ yajamānā āmāvā-
syenāmāvāsyāṃ kṣipraeva pāpmānamapāghnata kṣipre prāyājanta
sa yo haivaṃ vidvān paurṇamāsenaiva paurṇamāsīṃ yajataā-
māvāsyenāmāvāsyāṃ kṣipraeva pāpmānamapahate kṣipre prajā-
yate sa yadyanunirvapeddadyāddakṣiṇāṃ nādakṣiṇaṃ haviḥ syāditi
hyāhurdarśapūrṇamāsayorhyevaiṣā dakṣiṇā yadanvāhārya iti
nvanunirvāpyasyāthābhyuditasya 7” 3 kaṇḍikā . “adyāmāvāsyeti
manyamāna upavasati . athaiṣa paścāddadṛśe sa haiṣa
divyaḥ śvā, sa yajamānasya paśūnabhyavekṣate tadapaśavyaṃ
syādaprāyaścittikṛta etasmādu haitadbhīṣāvacandramasāditi” 1 .
chāyāmupasarpanti . eteno haitadupatapadācakṣate śvalacita-
mityetamu haivaitadācakṣate 2 . śaśaścāndramasa iti . candramā
vai somo devānāmannaṃ taṃ paurṇamāsyāmabhiṣuṇvanti so'para-
pakṣe'pa oṣaghīḥ praviśati paśavo vā apa aupadhīradanti
tadenametāṃ rātriṃ paśubhyaḥ saṃnayati 3 . so'dyābhāvāsyeti
manyamāna upavasati . athaiṣa paścāddadṛśe tadyajamāno yajña-
pathādeti tadāhuḥ kathaṃ kuryāditvā yajñapathādyajetā 3
na yajetā 3 iti yajeta haiva na hyanyadapakramaṇaṃ bhavati śvaḥ—śvaḥ
evaiṣa jyāyānudeti sa āmāvāsyavidhenaiveṣṭvātheṣṭimanunirvapati
tadaharvaiva śvo vā 4 . tasya trīṇi harvīṃṣi mavanti . agnaye
pathikṛte'ṣṭākapālaṃ puroḍāśam, indrāya vṛtraghnaekādaśakapā-
lam, agnaye baiśvānarāya dvādaśakapālaṃ puroḍāśam 5 . sa yada-
gnaye pathikṛte nirvapati . agnirvai pathaḥ kartā sa yasmādevādo
yajamāno yajñapathādeti tamenamagniḥ panthānamāpādayati 6 .
atha yadindrāya vṛtraghne . pāpmā vai vṛtro yo bhūtervārayitvā
tiṣṭhati kalyāṇakarmaṇaḥ sādhostametadindreṇaiva vṛtraghnā pā-
pmānaṃ vṛtraṃ hanti tasmādindrāya vṛtraghne 7 . atha yadagnaye
vaiśvānarāya dvādaśakapālaṃ puroḍāśaṃ nirvapati yatra vā
indro vṛtramahaṃstamagninā vaiśvānareṇa samadahattadasya sarvaṃ
pāpmānaṃ samadahattathoevaiṣa etadindreṇaiva vṛtraghnā pāpmānaṃ
vṛtraṃ hatvā tamagninā vaiśvānareṇa saṃdahati tadasya sarva
pāpmānaṃ saṃdahati sa yo haivaṃ vidvānetayeṣṭyā yajate na
hāsyālpaścana pāpmā pariśiṣyate 8 . tasyai saptadaśa sāmidhe-
nyo bhavanti . upāṃśu devatā yajati yāḥ kāmayate tā yā-
jyānuvākyāḥ karotyevamājyabhāgāvevaṃ saṃyājye 9 . tisṛ-
dhanvaṃ dakṣiṇāṃ dadāti . dhanvanā vai śvānaṃ bādhante tadeta-
mevaitadbādhate yattisṛdhanvaṃ dakṣiṇāṃ dadāti 10 . daṇḍaṃ da-
kṣiṇāṃ dadāti . daṇḍenavaiśvānaṃ bādhante tadetamevaitadbādhate
yaddaṇḍaṃ dakṣiṇāṃ dadātyeṣā 'nvādiṣṭā dakṣiṇā dadyāttvevā-
syāmapyanyadyāitarā dakṣiṇāstāsāṃ yat samyadyeta sā
sā haiṣā paśavyeṣṭistayāpyanabhyuddṛṣṭo yajetaiva” 4 ka0 .
“darśayāge purastāccandradarśanaprāyaścitteṣṭiruktā atha paścā-
ttaddarśane naimittikīmiṣṭiṃ vidhitsurāha . athānantaraṃ
sāyaṃkāle eṣa candramāḥ paścāt pratīcyāṃ diśi dadṛśe
dṛśyate . abhyavekṣate abhyavahartuṃ paśyati yathā śālāvṛko
vane saṃcarato meṣādīn paśūnabhyavajihīrṣati . etasmādeva
svalu candrasambandhisvarūpeṇa pūrvoktavat akāraḥ samā-
sāntaḥ tasmāccandrāditi bhīṣā uktarūpayā bhītyā, chāyā-
mupagacchanti gavādyāḥ paśavaḥ tirohitā yajamānasya bhava-
ntītyarthaḥ paśūnāmupatāpakāri yadetaccandradarśanaṃ tat śvalu-
citaṃ śunā rikrīkṛtamityācakṣate 2 . etameva candragataṃ doṣa-
mevamācakṣate, candramasaḥ sambandhī tanmaṇḍalamadhyavarttī śaśa
iti ata eya tasya śaśāṅka iti prasiddhiḥ . upavasathakāṣṭhāṃ
gataṃ devānnarūpaṃ candramasaṃ paurṇamāsīkāle dravīkurvanti . paśava
oṣaghīrjagdhvā apaśca pītvātmani taṃ cāndramasaṃ kṛtsnaṃ rasa-
mamāvāsyāyāṃ dhārayanti tata enaṃ rasamamāvāsyāsambandhinyāṃ
rātrau paśubhyaḥ sakāśāt saṃnayati samyakpāpayati . tat-
sanayana pratipaccandradarśane sati nopapadyate . 6 darśayāga-
syātikrāntakālatve doṣamupanyasya tantrānuṣṭhānaprakāramāha .
prakṛto darśayāgaḥ śīghraṃ samāpanīyaḥ anantaramevaivetaddoṣapa-
rihārāya prāyaścitteṣṭiḥ karttavyā . sa āmāvāsyavidhenai-
veti yaścoditakāle'nuṣṭhito'māvāsyāyāgastatprakāreṇaiva
pratipadi prakrāntāṃ darśeṣṭiṃ samāpya 4 . athāsyāmiṣṭau prakṛ-
tivadvikṛtiḥ karttavyeti nodakaprāpteṣvaṅgeṣu viśeṣaṃ vidhatte .
prakṛtī pañcadaśa atra nodakaprāptāstāḥ pṛthuvājavatyau
dhāyye dveiti saptadaśa (sāmidhānyaḥ) bhavanti . prakṛtau pra-
dhānayāge uccaiṣṭvagharmaḥ . prakṛtadevatāliṅgayuktāścatuḥṣaṣṭyāṃ
dāśatayyāṃ samāmnātā yā ṛcatāḥ kāmayate . ājyabhāgayoḥ
sviṣṭakṛdyāge ca yāthākāmyam 9 . tisṛbhiriṣubhiryuktaṃ dhanuḥ
tisṛdhanvam pūrvavadakāraḥ samāsāntaḥ . etaṃ candrātmakaṃ
divyaṃ śvānam 10 . adṛśyamānacandre','pi” 11 bhā0
“iṣṭīḥ pārvāyaṇāntīyāḥ kevalānirvapet sadā” manuḥ “prājā-
patyāṃ nirūpyeṣṭim” . “hemante navaśasyeṣṭyā” manuḥ “ā-
rebhire jitātmānaḥ putrīyāmiṣṭimṛtvijaḥ” raghuḥ . 2 “yāga-
mātre ca “kartumiṣṭimabhivāñchatā mayā” māghaḥ rājasūyayā-
gābhiprāyamidam . iṣa—ktin . 3 icchāyām . iṣṭaprayoga-
nirvāhāya pātañjalabhāṣyakṛtaḥ icchābodhake 4 ślokādyātmaka
vākyabhede ca . yathā . “dviparyyantānāmeveṣṭiḥ” sarvanāmnovṛ-
ttimātre puṃvadbhāva” ityādi . etayeṣṭyā “ṭhakchaśośca” vārtti0
“ekataddhite ceti” sūtrañca gatārtham' si0 kau0 . “anut-
sūtrapadanyāseti” māghavyākhyām anutsṛṣṭasūtrākṣarā
iṣṭyupasaṃkhyānanairapekṣyeṇa sūtrākṣaraireva” iti malli0 .