• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • iṣṭakarman

    See also iṣṭakarmman.


    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 169, col. 2.
    iṣṭa—karman n. (in arithm.) rule of supposition, operation with an assumed number.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 210, col. 1.
    iṣṭakarman n. eine mathem. Operation mit einer beliebig angenommenen Zahl LĪLĀV. 14. fg. COLEBR. Alg. 23.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 991, col. 1.
    iṣṭakarman na0 iṣṭaprasiddhyarthaṃ karma śāka0 ta0 . līlāvatyukte
    gaṇitabhede tatprakāro yathā “atheṣṭakarmasu karaṇasūtraṃ
    vṛttam “uddeśakālāpavadiṣṭarāśiḥ kṣuṇṇo hṛto'śairahito
    yuto vā . iṣṭāhataṃ dṛṣṭamanena bhaktaṃ rāśirbhavet proktamitīṣṭa
    karma . atroddeśakaḥ . pañcaghnaḥ svatribhāgonodaśabhaktaḥ sama-
    nvitaḥ . rāśitryaṃśārddhapādaiḥ, syāt korāśirdyūnasaptatiḥ .
    nyāsaḥ guṇaḥ 5 . svatribhāgaḥ (1/3) . haraḥ 10 . rāśyaṃśāḥ
    (1/3) (1/2) (1/4) . dṛśyam . 68 . atra kila kalpita-
    rāśiḥ 3 . pañcaghnaḥ . 15 . svatribhāgonaḥ . 10 . daśa-
    bhaktaḥ . 1 . kalpita 3 rāśestryaṃśārddhapādaiḥ (3/3) (3/2)
    3/4 samanvitoharojātaḥ 17/4 . atha dṛṣṭam 68
    iṣṭena 3 guṇitam 204 . hareṇa 17/4 bhaktaṃ
    jātorāśiḥ . 48 . evaṃ sarvatrodāharaṇe rāśiḥ kenaci-
    dguṇitobhaktovā rāśyaṃśena rahitoyutobā dṛṣṭastatreṣṭaṃ rāśiṃ
    prakalpya tasminnuddeśakālāpavatkarmaṇi kṛte yanniṣpadyate tena
    bhajeddaṣṭamiṣṭaguṇaṃ phalaṃ rāśiḥ syāt . tatra dṛṣṭajātyu-
    dāharaṇam . yūthārddhaṃ satribhāgaṃ vanavivaragataṃ kuñjarāṇāñca
    dṛṣṭaṃ ṣaḍbhāgaścaiva nadyāṃ pibati ca salilaṃ saptamāṃśena
    miśraḥ . padminyā cāṣṭamāṃśaḥ svanavamasahitaḥ krīḍate
    sānurāgonāgendrohastinībhistisṛbhiranugataḥ kā bhavedyūtha-
    saṃkhyā . nyāsaḥ
    (1/2) (1/6) (1/8) dṛśyam 4 . eṣāṃ savarṇane
    (1/3) (1/7) (1/9) dvābhyāmapavarttitaṃ (2/3) . (4/21) .
    (5/36) . punareṣāṃ savarṇitānāmaikyaṃ navabhirapavarttitaṃ
    (251/252) iṣṭonaṃ (1/252) anena 4 dṛṣṭe iṣṭaguṇite
    bhakte jātā hastisaṃkhyā 1008 . aparodāharaṇam .
    amalakamalarāśestryaṃśapañcāṃśaṣaṣṭhaistrinayanaharisūryāyena tu-
    ryeṇa cāryā . gurupadamatha ṣaḍbhiḥ pūjitaṃ śeṣapadyai
    sakalakamalasaṃkhyāṃ kṣipramākhyāhi tasya . nyāsaḥ 1 3
    (1/5) (1/6) (1/4) dṛśyam . 6 . atreṣṭa rāśim 1
    prakalpya prāgvajjātorāśiḥ . 120 . anyadudāharaṇam .
    hārastārastaruṇyānidhuvanakalahe mauktikānāṃ viśīrṇobhū-
    mau yātastribhāgaḥ śayanatalagataḥ pañcamāṃśo'sya dṛṣṭaḥ .
    prāptaḥ ṣaṣṭhaḥ sukeśyā gaṇaka! daśamakaḥ saṃgṛhītaḥ priyeṇa
    dṛṣṭaṃ ṣaṭkañca sūtre kathaya katipayairmauktikaireṣa hāraḥ .
    nyāsaḥ (1/3) (1/5) (1/6) (1/10) dṛśyam . 6 . atreṣṭaṃ
    rāśim 1 prakalpya prāgvajjātīrāśiḥ 30 . atha
    śeṣajātyudāharaṇam . svārddhaṃ prādātprayāge navalavayugalaṃ
    yo'vaśeṣācca kāśyāṃ śeṣāṅghriṃ śulkahetoḥ pathi daśamala-
    vān ṣaṭ ca śeṣādgayāyām . śiṣṭā niṣkatriṣaṣṭirni-
    jagṛhamanayā tīrthapānthaḥ prayātastasya dravyapramāṇaṃ vada
    yadi bhavatā śeṣajātiḥ śrutāsti . nyāsaḥ .
    (1/1) dṛśyam 63 . atra rūpam 1 rāśiṃ prakalpya
    (1ṁ́2) bhāgān śeṣām śeṣādapāsya athavā bhāgā-
    (2ṁ́9) pavāhavidhinā savarṇite jātam . (7/60)
    (1ṁ́4) anena 1 iṣṭaguṇite 63 dṛṣṭe . bhakte jātaṃ
    (6ṁ́10) dravyapramāṇam . 540 . idaṃ vilomasūtre-
    ṇāpi sidhyati . atha viśleṣajātyudāharaṇam . “pañcāṃ-
    śo'likulātkadambamagamattryaṃśaḥ śilīndhraṃ tayorviśleṣa-
    striguṇomṛgākṣi! kuṭajaṃ dolāyamāno'paraḥ . kānte!
    ketakamālatīparimalaprāptaikakālapriyādūtāhūtaitastatobhrama
    ti khe bhṛṅgo'lisaṃkhyāṃ vada . nyāsaḥ (1/5) (1/3) (2/5)
    dṛśyam . 1 . jātamalikulamānam . 15 . evam anyatrāpi” .