iṣṭakarman
See also
iṣṭakarmman.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 169, col. 2.
iṣṭa—karman n. (in
arithm.) rule of supposition, operation with an assumed number.
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 210, col. 1.
iṣṭakarman n.
eine mathem. Operation mit einer beliebig angenommenen Zahl LĪLĀV. 14. fg.
COLEBR. Alg. 23.
Vācaspatyam
☞
p. 991, col. 1.
iṣṭakarman na0 iṣṭaprasiddhyarthaṃ karma śāka0 ta0 . līlāvatyukte
gaṇitabhede tatprakāro yathā “atheṣṭakarmasu karaṇasūtraṃ
vṛttam “uddeśakālāpavadiṣṭarāśiḥ kṣuṇṇo hṛto'śairahito
yuto vā . iṣṭāhataṃ dṛṣṭamanena bhaktaṃ rāśirbhavet proktamitīṣṭa
karma . atroddeśakaḥ . pañcaghnaḥ svatribhāgonodaśabhaktaḥ sama-
nvitaḥ . rāśitryaṃśārddhapādaiḥ, syāt korāśirdyūnasaptatiḥ .
nyāsaḥ guṇaḥ 5 . svatribhāgaḥ (1/3) . haraḥ 10 . rāśyaṃśāḥ
(1/3) (1/2) (1/4) . dṛśyam . 68 . atra kila kalpita-
rāśiḥ 3 . pañcaghnaḥ . 15 . svatribhāgonaḥ . 10 . daśa-
bhaktaḥ . 1 . kalpita 3 rāśestryaṃśārddhapādaiḥ (3/3) (3/2)
3/4 samanvitoharojātaḥ 17/4 . atha dṛṣṭam 68
iṣṭena 3 guṇitam 204 . hareṇa 17/4 bhaktaṃ
jātorāśiḥ . 48 . evaṃ sarvatrodāharaṇe rāśiḥ kenaci-
dguṇitobhaktovā rāśyaṃśena rahitoyutobā dṛṣṭastatreṣṭaṃ rāśiṃ
prakalpya tasminnuddeśakālāpavatkarmaṇi kṛte yanniṣpadyate tena
bhajeddaṣṭamiṣṭaguṇaṃ phalaṃ rāśiḥ syāt . tatra dṛṣṭajātyu-
dāharaṇam . yūthārddhaṃ satribhāgaṃ vanavivaragataṃ kuñjarāṇāñca
dṛṣṭaṃ ṣaḍbhāgaścaiva nadyāṃ pibati ca salilaṃ saptamāṃśena
miśraḥ . padminyā cāṣṭamāṃśaḥ svanavamasahitaḥ krīḍate
sānurāgonāgendrohastinībhistisṛbhiranugataḥ kā bhavedyūtha-
saṃkhyā . nyāsaḥ
(1/2) (1/6) (1/8) dṛśyam 4 . eṣāṃ savarṇane
(1/3) (1/7) (1/9) dvābhyāmapavarttitaṃ (2/3) . (4/21) .
(5/36) . punareṣāṃ savarṇitānāmaikyaṃ navabhirapavarttitaṃ
(251/252) iṣṭonaṃ (1/252) anena 4 dṛṣṭe iṣṭaguṇite
bhakte jātā hastisaṃkhyā 1008 . aparodāharaṇam .
amalakamalarāśestryaṃśapañcāṃśaṣaṣṭhaistrinayanaharisūryāyena tu-
ryeṇa cāryā . gurupadamatha ṣaḍbhiḥ pūjitaṃ śeṣapadyai
sakalakamalasaṃkhyāṃ kṣipramākhyāhi tasya . nyāsaḥ 1 3
(1/5) (1/6) (1/4) dṛśyam . 6 . atreṣṭa rāśim 1
prakalpya prāgvajjātorāśiḥ . 120 . anyadudāharaṇam .
hārastārastaruṇyānidhuvanakalahe mauktikānāṃ viśīrṇobhū-
mau yātastribhāgaḥ śayanatalagataḥ pañcamāṃśo'sya dṛṣṭaḥ .
prāptaḥ ṣaṣṭhaḥ sukeśyā gaṇaka! daśamakaḥ saṃgṛhītaḥ priyeṇa
dṛṣṭaṃ ṣaṭkañca sūtre kathaya katipayairmauktikaireṣa hāraḥ .
nyāsaḥ (1/3) (1/5) (1/6) (1/10) dṛśyam . 6 . atreṣṭaṃ
rāśim 1 prakalpya prāgvajjātīrāśiḥ 30 . atha
śeṣajātyudāharaṇam . svārddhaṃ prādātprayāge navalavayugalaṃ
yo'vaśeṣācca kāśyāṃ śeṣāṅghriṃ śulkahetoḥ pathi daśamala-
vān ṣaṭ ca śeṣādgayāyām . śiṣṭā niṣkatriṣaṣṭirni-
jagṛhamanayā tīrthapānthaḥ prayātastasya dravyapramāṇaṃ vada
yadi bhavatā śeṣajātiḥ śrutāsti . nyāsaḥ .
(1/1) dṛśyam 63 . atra rūpam 1 rāśiṃ prakalpya
(1ṁ́2) bhāgān śeṣām śeṣādapāsya athavā bhāgā-
(2ṁ́9) pavāhavidhinā savarṇite jātam . (7/60)
(1ṁ́4) anena 1 iṣṭaguṇite 63 dṛṣṭe . bhakte jātaṃ
(6ṁ́10) dravyapramāṇam . 540 . idaṃ vilomasūtre-
ṇāpi sidhyati . atha viśleṣajātyudāharaṇam . “pañcāṃ-
śo'likulātkadambamagamattryaṃśaḥ śilīndhraṃ tayorviśleṣa-
striguṇomṛgākṣi! kuṭajaṃ dolāyamāno'paraḥ . kānte!
ketakamālatīparimalaprāptaikakālapriyādūtāhūtaitastatobhrama
ti khe bhṛṅgo'lisaṃkhyāṃ vada . nyāsaḥ (1/5) (1/3) (2/5)
dṛśyam . 1 . jātamalikulamānam . 15 . evam anyatrāpi” .