aviśuddhi
See also
aviśuddhiḥ.
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 131, col. 3.
aviśuddhi f. Unreinheit.
Vācaspatyam
☞
p. 462, col. 2.
aviśuddhi strī virodhe na0 ta0 . śuddhiviparīte doṣe “sahya-
viśuddhikṣayātiśayayaktaḥ” sāṃ0 kā0 . aviśuddhirhiṃsā-
doṣasādhanatā yathoktam “aviśuddhiḥ somādiyāgasya paśuvī-
jādibadhasādhanatā yathāha sma bhagavān pañcaśikhācāryyaḥ
“svalpasaṅkaraḥ saparihāraḥ sapratyavamarṣa” iti . svalpasaṅkaraḥ
jyotiṣṭomādijanmanaḥ prādhānāpūrvasya svalpena paśuhiṃsā-
dijanmanānathehetunā apūrveṇa saṅkaraḥ . saparihāraḥ kiyatāpi
prāyaścittena pariharttuṃ śakyaḥ . atha pramādataḥ prāyaścitta-
mapi nācaritaṃ pradhānakarmmavipākasamaye ca pacyate tathāpi
yāvadasāvanarthaṃ sūte tāvat sapratyavamarṣaḥ pratyavamarṣeṇa sahi-
ṣṇutayā saha varttata iti . mṛṣyante hi puṇyasambhāropanītasva-
rgasudhāmahāhradāvagāhinaḥ kuśalāḥ pāpamātropapāditāṃ
duḥkhavahnikaṇikām . na ca “mā hiṃsyāt sarvvābhūtānīti
sāmānyaśāstraṃ viśeṣaśāstreṇa “agnīṣomīyaṃ paśumālabhete-
tyanena” bādhyata iti yuktaṃ virodhābhāvāt virodhe hi
balīyasā durbalaṃ bādhyate . na cehāsti kaścit virodhaḥ
bhinnavidhayatvāṃt . tathā hi “mā hiṃsyāditi” niṣedhena
hiṃsāyā anarthahetubhāvo jñāpyate na tvakratvarthatvamapi “a-
gnīṣomīyaṃ paśumālabheta” ityanena tu paśuhiṃsāyāḥ kratvarthatva-
mucyate na tvanarthahetutvābhāvastathā sati vākyabhedaprasaṅgāt na
cānarthahetutvakratūpakārakatvayoḥ kaścidasti virodhaḥ . hiṃsā
hi puruṣasya doṣamāvakṣyati kratoścoparikariṣyati” sā0 kau0 .
iti sāṃkhyā manyante mīmāṃsakā vedāntinaśca vaidhahiṃsāyā
anarthahetutvaṃ nirācakruḥ tacca śā0 sūtre tadbhāṣye ca prapañce-
noktam tattu 443 pṛṣṭhe udāhṛtam .