• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • avayava

    See also avayavaḥ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 80.
    avayava m. (-vaḥ)

    1 A limb, a member.

    2 A part, a portion.

    3 Division of a logical argument or syllogism.

    E. ava, yu to join, ac aff.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 62, col. 1.
    avayava (baḥ) 1. m. A limb or member;
    a part or portion; a syllogism.

    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 58, col. 1.
    avayava avayava, i. e. ava-yu + a, m.

    1. A limb, Daśak. in Chr. 190, 16. 2.

    A part, Man. 1, 16.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 92, col. 2.
    avayava ava-yava, as, m. (fr. rt. 1. yu with

    ava), a limb, a member; a part, a portion; a mem-

    ber or component part of a logical argument or

    syllogism. —Avayava-śas, ind. part by part, seve-

    rally. —Avayavārtha (°va-ar°), as, m. the meaning

    of the component parts of a word.

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 46.
    avayava m. limb, member; p. °vin.

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 30, col. 1.
    avayava ava-yava, m. member, limb; part:
    -dharma, m. use of part of for whole (rh.), -rū-
    paka, n. kind of simile; -yav-in, a. consisting
    of parts; N. whole: (-i) -rūpaka, n. kind of
    simile; ī-bhū, become a part.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 102, col. 2.
    ava-yava a &c. See ava-√ yu.
    ☞ p. 102, col. 2.
    ava-yava b m. (ifc. f(ā). ) a limb, member, part, portion, Pāṇ. &c.
    ☞ p. 102, col. 2.
    a member or component part of a logical argument or syllogism, Nyāyad. &c.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 66, col. 1.
    avayava

    m. (-vaḥ)

    1. A limb, a member.

    2. A part, a portion.

    3. Division
    of a logical argument or syllogism.

    E. ava, yu to join, ac aff.

    Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 54, col. 2.
    avayava avayava m. (yu) membre [articulé].

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 88, col. 2.
    ava-yava- m. membre; portion; -śas membre à membre.

    Renou Terminologie grammaticale du Sanskrit

    ☞ vol. 1, p. 66. ☞ vol. 3, p. 380.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 483.
    avayava m. Glied, Theil AK. 2, 6, 2, 21. 3, 4, 118. H. 566. ŚVETĀŚV. UP. 4, 10. M. 1, 16-18. SUŚR. 2, 132, 20. HIT. III, 83. RAGH. 12, 43. AMAR. 40. 46. P. 1, 1, 46, Sch. 2, 2, 1, Sch. SĀH. D. 13, 14. śarīrāva° P. 5, 1, 6. sālvāva° 4, 1, 173. Am Ende eines adj. comp. f. ā PAÑCAT. 46, 2. RAGH. 3, 7. Die avayavāḥ Schlussglieder bilden den 7ten padārtha in der Logik des Nyāya-Systems NYĀYA-S. 1, 1. 32. MADHUS. in Ind. St. 1, 18, 24. Z. d. d. m. G. 6, 4. Verz. d. B. H. No. 663. 668. 671.
    ☞ vol. 7, p. 1704.
    avayava von 3. yu mit ava .

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 124, col. 1.
    avayava m. (adj. Comp. f. ā) Glied , Theil.

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    ☞ p. 31, col. 1.
    avayava m. Glied, Teil.

    Schmidt Nachträge zum Sanskrit-Wörterbuch

    ☞ p. 73, col. 1.
    Avayava m., °kroḍa, °grantha m., °ṭippaṇī f. und °śiromaṇi m. Titel von Werken, Opp. Cat. 1.

    Bopp Glossarium Sanscritum

    ☞ p. 21, col. 1.
    avayava m. (r. yu ligare s. a) membrum. HIT. 96. 4.

    Abhidhānaratnamālā of Halāyudha

    ☞ p. 85.
    avayava;
    āhuḥ pratīkamavayavamapaghanamaṅgaṃ tathaikadeśaṃ ca .
    4.1.1.744

    Vācaspatyam

    ☞ p. 432, col. 1.
    avayava pu0 avayūyate kāryyadravyeṇa saṃbadhyate ava + yu—karmaṇi
    apa . 1 dravyārambhakedravye “yathā paramāṇuḥ dvyaṇukaṃ dvyaṇu-
    kastrasareṇumārabhate ityādikrameṇa antyāvayaviparyyantāni sa-
    rvvāṇi dravyāṣṇi svāśritatayā avayavidravyāntaramārabhante
    “dravyāṇi dravyāntaramārabhante guṇāśca guṇāntaram” vai0 sū0
    ukteḥ . antyāvayavivibhudravyāṇi vihāya dravyāṇāṃ sajātī-
    yadravyāntarārambhakatvaṃ tadarthaḥ antyāvayavī nityadravya ca na
    kasyacidārambhakam . ārambhakadravye ca dravyāntarasya samavāye-
    nā'vasthityā'vayaratvam . ārambhakadravyañca upādā-
    nakāraṇatayā samavāyikāraṇatayā ca vyavahriyate
    adhikamavayaviśabde bakṣyate “anityā ca tadanyā syāt
    saivāvayavayoginī” bhāṣā0 . avacchinnaparimāṇavattvam ava-
    yavatvamiti kecit pratipedire tanna samyaka, ghaṭādau avacchinna
    parimāṇavattvena tatrātivyāpteḥ kintu dravyārambhakadravyatva-
    mevāvayavatvam . yu amiśraṇe ap . 2 dehe tasyāntyāvayavi-
    tayā dravyāntarānārambhakatvena itaradravyasamavāyaśūnyatvāt
    tathātvam 3 hastādiṣu dehāvayavatvātteṣāntathātvam . te ca
    prādhānyena pañca suśrute darśitāḥ 72 pṛṣṭhe aṅgaśabde
    uktāḥ . aṅgapratyaṅgāni ca sūkṣmarūpeṇa garbhe eva utpadyante
    kramaśo vivarddhamānāni dṛśyante yathoktaṃ suśrute “sarvvāṅgapratya-
    ṅgāni yugavat sambhavantītyāha dhanvantariḥ garbhasya sūkṣma-
    tvānnopalabhyante vaśāṅkuravaccūtaphalavacca tadyathā cūtaphale
    paripakve keśaramāsāṃsthimajjānaḥ pratyak dṛśyante kālapraka-
    rṣāt, tānyeva taruṇe nopalabhyante sūkṣmatvāt . teṣāṃ
    sūkṣmāṇāṃ keśarādīnāṃ kālaḥ pravyaktatāṃ karoti etenaiva
    vaṃśāṅkuro'pi vyākhyātaḥ evaṃ garbhasya tāruṇye sarvveṣva-
    ṅgeṣu satsvapi saukṣmyāttadanupalabdhiḥ . tānyeva kāla
    prakarṣāt pravyaktāni bhavanti” . adhikaṃ garbhaśabde vakṣyate .
    “tṛtīye tu māsyaṅgairindriyaiśca saṃyukto bhavatītyādduktistu
    vyaktāṅgatāparā . 4 samudāyasya ekadeśe “pade na varṇṇāvidyante
    varṇṇeṣvavayavā na ca” bharttṛhariḥ “ktenāhorātrāvayavāḥ” pā0 .
    “kriyāhi nāmeyamatyantāparidṛṣṭā pūrvvāparībhūtāvayavā na
    śakyate piṇḍībhūtā nidarśayitum” pha0 bhā0 “guṇabhūtairava-
    yavaiḥ samūhaḥ kramajanmanām . buddhyā prakalpitābhedaḥ kriyeti
    vyavadiśyate” vākyapa0 . ekadeśābhiprāyeṇaiva nāstikā-
    dīnāṃ mate paramāṇvādau avayavavyavahāraḥ taiḥ paramāṇu
    puñjasyaiva ghaṭādirūpatāsvīkārāt . nyāyādimatasiddhaparā
    rthānumānasādhaneṣu 5 vākyeṣu ca . te cāyavavāḥ pañca
    iti bahavaḥ traya ityanye . yathā pratijñāhetūdāharaṇopa-
    nayanigamarūpāḥ pañca, pratijñāhetūdāharaṇarūpāḥ hetūdāharaṇo
    panayarūpā vā matabhedena trayaḥ . yathā parvvato vahnimāt, dhūmāt,
    yoyodhūmavān sa vahnimān yathā mahānasam, vahnivyāpyodhūmo
    dhūmavāṃścāyam tasmādvahnimān . pratijñādīnāṃ lakṣaṇāni ca
    tattacchabdevakṣyante upacārāt tatpratipratipādake cintāmaṇi-
    kṛte anumānakhaṇḍāntargate 6 gragthe . 7 upakaraṇamātre ca .

    Aufrecht’s Catalogus Catalogorum

    ☞ vol. 1, p. 33, col. 2.
    avayava ny. by Bhavānanda. BP. 307.
    ☞ vol. 2, p. 7, col. 1.
    avayava ny. by Goloka. Stein 144 (inc.).
    ☞ vol. 3, p. 8, col. 1.
    avayava ny. Hz. 1351.

    --Avayavaṭippanī on Gaṅgeśa's chapter Avayava (Bibl.
    Ind. p. 686) by Kaṇāda Tarkavāgīśabhaṭṭācārya. CS 3,
    335 (inc.). 582. Hpr. 1, 14.

    --C. by Gadādhara. CS 3, 243 (inc.). 246 (inc.). 260.
    286 (inc.). 305 (fr.). 322 (inc.). 519 (inc.). Hz. 826.
    928. 1248. 1372. IO. No. 1894.

    CC. by Kṛṣṇambhaṭṭa. Hz. 996. 1238.

    --C. by Jagadīśa. CS 3, 253. 259 (inc.). 323.