• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • avama

    See also avamaḥ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 79.
    avama mfn. (-maḥ-mā-maṃ) Low, vile, inferior, base. n. (-maṃ) A lunar day, exactly coinciding with a solar one.

    E. ava to preserve, &c. ama Uṇādi aff.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 62, col. 1.
    avama (maḥ-mā-maṃ) a. Low. n. Lunar days.

    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 57, col. 2.
    avama ava + ma, adj., f., mā, Low. —

    Comp. An-, adj. high, illustrious, Draup.

    5, 11.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 92, col. 1.
    avama avama, as, ā, am (fr. 2. ava), under-

    most, inferior, lowest, base; next, intimate; last,

    youngest; growing less, decreasing; (am), n. a lunar

    day exactly coinciding with a solar one.

    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 185, col. 1.
    avama a. [ava-amac Uṇ. 5. 54.]

    1 Sinful, wicked.

    2 Contemptible, mean, undermost, lowest.

    3 Base, low, inferior (opp. parama); analakānalakānavamāṃ purīṃ R. 9. 14; see anavama; yā ta uktiravamā yā paramā Rv. 6. 25. 1.

    4 Next, intimate.

    5 Last, youngest.

    6 decreasing.

    — maḥ

    1 A protector.

    2 A class of Manes; trividhāḥ pitaraḥ avamā ūrvāḥ kāvyāśca.

    — maṃ

    1 Sin.

    2 A lunar day exactly coinciding with a solar one; the difference between a Cāndra (29 days, 31 Ghaṭikās and 50 Palas) and a solar month (30 days); tithyaṃtadvaṃyameko dinavāraḥ spṛśati yatra tadbhavatyavamadinaṃ Jyotiṣa.

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 46.
    avamá a. lowest, vilest; nearest, next; latest last.

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 30, col. 1.
    avama ava-má, spv. lowest; next; last;
    youngest; -mantavya, fp. to be despised;
    -mantṛ, m. scorner (of, ac.); -manya-ka, a.
    despising, disdaining; -mard-a, m. distress;
    N. of an owl, -ana, a. crushing, harassing; n.
    rubbing; destroying, -in, a. crushing; -marśa,
    m. contact; reflexion; -mān-a, n. disrespect,
    contempt; disgrace, -ana, n., ā, f. contempt;
    insult, -in, a. disdaining; undervaluing, -ya,
    fp. to be despised.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 101, col. 3.
    avamá mf(ā́)n. undermost, inferior, lowest base, RV. &c.
    ☞ p. 101, col. 3.
    next, intimate, RV.
    ☞ p. 101, col. 3.
    last, youngest, RV. vi, 21, 5, (ifc. with numerals) less by, RPrāt.
    ☞ p. 101, col. 3.
    avamá (am), n. (scil. dina) or (āni) pl. the difference (expressed in days of twenty-four hours) existing between the lunar months and the corresponding solar ones, VarBṛS. &c.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 65, col. 2.
    avama

    mfn. (-maḥ-mā-maṃ) Low, vile, inferior, base.

    n. (-naṃ) A lunar day, exactly
    coinciding with a solar one.

    E. ava to preserve, &c. ama Unādi aff.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ vol. 1, p. 251.
    avama a. [av-amac Uṇ.5.54.] 1 Sinful, wicked. -2 Contemptible, mean, undermost, lowest. -3 Base, low, inferior (opp. parama); analakānalakānavamāṃ purīm R.9.14; see anavama; yā ta uktiravamā yā paramā Rv.6.25.1. -4 Next, intimate. -5 Last, youngest; utāvamasya puruhūta bodhi Rv.6. 21.5. pradyumna iti vikhyātaḥ sarvato'navamaḥ pituḥ Bhāg.10.55.2. -6 decreasing. -maḥ 1 A protector. -2 A class of Manes; trividhāḥ pitaraḥ avamā ūrvāḥ kāvyāśca. -mam 1 Sin. -2 A lunar day exactly coinciding with a solar one; the difference between a Chāndra (29 days, 31 Ghaṭikās and 50 palas) and a solar month (30 days); tithyantadvayameko dinavāraḥ spṛśati yatra tadbhavatyavamadinam Jyotiṣa.

    Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 54, col. 1.
    avama avama a. (sup. de ava) très-bas, le plus bas.

    Bas, abject, vil.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 88, col. 2.
    avama- a. le plus bas; inférieur, bas.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 482.
    avamá (von 1. ava) Uṇ. 5, 54 (aváma). KĀŚ. zu P. 4, 3, 8.

    1) adj. f. ā .

    a) der unterste, auch in übertr. Bed. (Gegens. parama) AK. 3, 2, 3. H. 1442. pàràme sàdhasthè yadvā̂vàme (= antikanāman NAIGH. 2, 16) vṛ̀janê ṚV. 1, 101, 8. 108, 9. 10. 7, 32, 16. agnirvai devānāmamavamo viṣṇuḥ paramaḥ AIT. BR. 1, 1. avamā mātrā yadaṅgulayaḥ ŚAT. BR. 10, 2, 1, 2. alakānavamāṃ (nicht schlechter als A.) purīm RAGH. 9, 14. Nach einem nom. act. (behält seinen Ton) im comp. P. 6, 2, 25. gamanāvamam Sch. Vgl. anavama .

    — b) der nächste: bàhū̀nāmâvàmāyà sakhyê ṚV. 2, 35, 12. sa tvaṃ nô agne 'vàmo bhâvòtī nedîṣṭho àsyā ùṣasò vyûṣṭau 4, 1, 5. yā tâ ū̀tirâvàmā yā pâràmā yā mâdhyàmā 6, 25, 1. ā vā̀ṃ rathâmavàmasyā̀ṃ vyûṣṭau sumnā̀yavò vṛṣâṇo vartayantu 7, 71, 3. 1, 105, 4. 3, 30, 16.

    — c) der letzte, jüngste: ye mâdhyàmāsâ ùta nūtânāsa ùtāvàmasyâ puruhūta bodhi ṚV. 6, 21, 5.

    — d) abnehmend, um - weniger: ekāvamānyasurāṇāṃ (chandāṃsi) tataḥ pañcadaśākṣarāt ṚV. PRĀT. 16, 3.

    — e) pitara avamāḥ AGNISV. in Ind. St. 2, 90, N. ; s. ūma .

    — 2) n. tithyantadvayaspṛṣṭaikadinavāraḥ JYOT. im ŚKDR. a lunar day, exactly coinciding with a solar one WILS.

    ☞ vol. 5, p. 1061.
    avama

    2) n. (sc. dina), gew. pl. der Unterschied zwischen einem Cāndra- (= 29 Tage, 31 Ghaṭikā und 50 Pala) und einem Sāvana-Monat (= 30 Tage); insbes. der zu 60 Ghaṭikā (= 24 Stunden) angewachsene Unterschied, welcher bei der Ausgleichung abgezogen wird (daher auch kṣayāha benannt), SIDDHĀNTAŚIR. (GOLĀDHY). 4, 12. VARĀH. BṚH. S. 2, Abs. 4. °rātra dass. UTPALA ebend. Vgl. avamadinakṣayayoḥ paribhāṣā Verz. d. Oxf. H. 86,b,2.

    Grassmann Wörterbuch zum Rig Veda

    ☞ p. 126.
    avamá, a. [von ava mit superlativischem ma], der unterste, Gegensatz der oberste, paramá oder uttamá (der mittelste, madhyamá), nur an einer Stelle ({288,5}) tritt dieser Gegensatz nicht ausdrücklich hervor; 2) nächst bevorstehend, nächst künftig, Gegensatz frühest, früher: paramá, pū́rvia, pratná, jüngst, jetzig: nū́tana, auch madhyamá oder beides; 3) nächst, örtlich, oft aber aufs geistige Gebiet hinüberspielend; parallel nédiṣṭha ({297,5}).

    -ás 3) agnís {297,5}.

    -ám [m.] 2) yajñám {105,4}.

    -ám [n.] 1) vásu {548,16}.

    -ā́ya 3) sákhye {226,12}.

    -ásya 2) (sákhyus) {462,5}.

    -é [L.] 1) vṛjáne {101,8}; diví {414,6}.

    -ā́ [p. n.] 1) sádāṃsi {288,5}; dhā́māni {907,5}.

    -aís 3) {264,16} amítrais.

    -ā́ [f.] 2) ūtís {466,1}.

    -ásyām 1) pṛthivyā́m {108,9. 10}. — 2) víuṣṭau {587,3}.

    -ā́bhis 1) niyúdbhis {503,11}.

    -é [d. f.] 1) {185,11}.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 123, col. 3.
    avamá

    — 1) Adj. (f. ā)

    — a) der unterste (örtlich und im Range). avamatama der allerniedrigste MAITR. S. 4,7,6.

    — b) der nächste (zeitlich und dem Verhältnisse nach).

    — c) der letzte , jüngste.

    — d) nach einem Zahlwort um — weniger.

    — 2) m. Pl. Bez. best. Manen. TĀṆḌYA-BR. 1,5,9. LĀṬY. 2,5,14.

    — 3) n. ein bei der Zeitausgleichung auszuscheidender Tag Comm. zu GOLĀDHY. 4,12. gew. Pl. der Unterschied zwischen einem Mond- und einem Sāvana-Monat ; insbes. der zu 24 Stunden angewachsene Unterschied , welcher bei der Ausgleichung abgezogen wird. °divasa m. Comm. zu ĀRYABH. 3,6. und °rātra m. Ind. St. 10,309 dass.

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    ☞ p. 31, col. 1.
    avama der unterste, nächste, letzte, jüngste.

    Schmidt Nachträge zum Sanskrit-Wörterbuch

    ☞ p. 72, col. 3.
    avamá m. n. und °vāsara m. ein mit drei lunaren Tagen zusammenstoßender Wochentag, Hemādri 1, 77, 15. 19. 21.

    Bopp Glossarium Sanscritum

    ☞ p. 21, col. 1.
    avama (ab ava s. ma) humilis, trop. vilis, abjectus. DR. 5. 11.

    Abhidhānaratnamālā of Halāyudha

    ☞ p. 40.
    avama;
    arvāṇamaṇakamapasadamavamamavadyaṃ nikṛṣṭamapakṛṣṭam .
    adhamaṃ celaṃ kāṇḍaṃ kheṭaṃ pāpaṃ ca rephasaṃ prāhuḥ .. 337 ..
    2.1.1.337

    Vācaspatyam

    ☞ p. 431, col. 1.
    avama tri0 ava + amaca . 1 rakṣake 2 pitṛgaṇabhede pu0 “ava-
    maista ūrvveḥ kāvyaiste pitṛbhibhakṣitasya madhumatonārāśaṃsasya”
    tā0 brā0 “trividhāḥ pitaraḥ avabhāḥ ūrvvāḥ kāvyāśceti
    anusavanaṃ nārāṃśaṃsadevatāḥ . he soma! avamaiḥ rakṣakaiḥ
    etatsaṃjñakaiḥ pitṛbhiḥ” bhā0 . apādāne'mac . 3 pāpe
    4 tadvati 5 kutsite ca tri0 . avobhavaḥ avastādbhavaḥ “avo'-
    dhasorlopaśceti” maḥ antyalopaḥ . 6 adhame tri0 “anala-
    kānalakānamavamāṃ purīm” raghuḥ . “yā ta ūktiravamā yā
    paramā” ṛ0 6, 25, 1, “utāvamasya puruhūta bodhi” ṛ0 6,
    21, 5 “prakṛtānāṃ sāvanānāñcāndrāṇāñcāntaramavamānīcyate
    sāvanadinebhyaścāndrāhā yāvadbhiradhikāste dinakṣasyāhā”
    iti ca pramitākṣarokte 7 dinakṣaye na0 . tadānayanaprakāraśca
    si0 śi0 “śaśāṅkamāsonitasābanena0, 28, 10 triṃśaddhatāḥ
    labdhadinaistu cāndreḥ . rudrāṃśakonābdhirasaiḥ 63, 54, 33
    kṣayāhaḥ, syāt sāvano'taśca yuge'nupātāt” . yuge cāndrāṇāṃ
    sāvanānāṃ ca yadantaraṃ tānyavamāni . tatra ekasmin māse
    cāndrasāvanāntaraṃ kudinātmakaṃ gṛhītam . tatra divasaḥ
    śūnyam aṣṭāviṃśatirghaṭikāḥ daśa pānīyapalāni
    0, 28, 10 idamekasmin cāndramāse triṃśattithyātmake
    kudinātmakamavasakhaṇḍam . yadyanena0, 28, 10, triṃśa-
    ddināni cāndrāṇi labhyante tadā sapūrṇainaikenāvamena
    kiyantīti trairāśikena labdhaiḥ rudrāṃśakonābdhirasaiḥ
    63, 54, 33 ekaḥ kṣayāho bhavati sa ca sāvanaḥ evaṃ
    kalpe'pi anupātāt . “sāvanānyavamāni syuścāndrebhyaḥ
    sādhitāni cet . sāvanebhyastu cāndrāṇi taccheṣaṃ tadvaśā-
    ttathā” iti si0 śi0 . kalpe'vamapramāṇañca darśitaṃ tatraiva .
    “dinakṣayāstatra sahasranighnāḥ khavāṇavāṇāśvyahikheṣudasrāḥ”
    25082550000 . antaraṃ taraṇicandracakrajaṃ yadbhavet sa
    vidhumāsasaṃcayaḥ . candravakradivasaikyamūnitaṃ candramāsabhadinai
    rdinakṣayāḥ” “atha candracakradinaikye candramāsabhadinaikyena
    varjjite kṣayāhāḥ syuḥ . atra vāsanā . candrabhagaṇā
    ravibhagaṇairūnāścāndramāsāḥ syuḥ ato viparyyayāccāndramāsonā-
    ścandrabhagaṇā ravibhagaṇā bhavanti tairūnā bhabhramāḥ sāvanā
    divasā bhavanti . cāndrāhāḥ kṣayāhā bhavanti” pramitā0 .
    “tithyantadvayameko dinavāraḥ spṛśati yatra tadbhavatyamava-
    dinam” jyoti0 ta0

    Bergaigne Études sur le lexique du Ṛgveda

    ☞ p. 207.