avagoraṇaṃ
Śabdakalpadruma
☞
vol. 1,
p. 122.
avagoraṇaṃ , klī, (ava + gura udyame + lyuṭ .)
tāḍanārthadaṇḍādīnāmudyama iti brāhmaṇaṃ .. mā-
rivāra nimitte ṭheṅgā uṭhāna iti bhāṣā . yathā
prāyaścittaviveke . “daṇḍanipātaprāyaścittenaiva gu-
ruṇā tannāntarīyakāvagoraṇaprāyaścittamapi sampa-
dyataityuktaṃ . nanu daṇḍanipātaprāyaścittāt tadantaḥ-
pātino'vagoraṇaprāyaścittasya kathaṃ siddhiḥ .
tathāhi manuḥ .
avagūryya caret kṛcchramatikṛcchraṃ nipātane . ava-
gūryya brāhmaṇatāḍanārthaṃ daṇḍamudyamya śatayātanā-
janakaṃ yat pāpamutpāditaṃ tatkṣayakāmaḥ kṛcchra-
prājāpatyavrataṃ caret . taduktaṃ saṃyudhikaraṇe . śaṃyoḥ
prajāpateḥ prārthanayā devairbrāhmaṇāvagoraṇaphalatvena
śatayātanābhihitā . tathā ca śrutiḥ . śaṃyuḥ
prajāpatiḥ prajāvinetā prajāhite rataśca devānāṃ
havirvahan āśiṣo'yācata . devāstvavagoraṇe
śatayātanāstvityāśiṣo'dadateti . śāstradīpi-
kādau darśapaurṇamāsaprakaraṇe . devā vai śaṃyuṃ vārha-
spatyamabruvan havyaṃ no baheti kiṃ me prajāyā iti
te'bruvan yo brāhmaṇāyāvagurettaṃ śatena yātayet
yo nihanyāt taṃ sahasreṇa yo lohitamakarot
yāvataḥ pāṃśūn vyanakti tāvataḥ parivatsarān sa
svargātpracyaveta . tasmāt brāhmaṇān nāvaguret na
hanyāt na lohitaṃ kuryyāt iti” . itihāsā-
tmakaṃ brāhmaṇañca . iti prāyaścittatattvaṃ ..