• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • avagoraṇaṃ


    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 122.
    avagoraṇaṃ , klī, (ava + gura udyame + lyuṭ .)
    tāḍanārthadaṇḍādīnāmudyama iti brāhmaṇaṃ .. mā-
    rivāra nimitte ṭheṅgā uṭhāna iti bhāṣā . yathā
    prāyaścittaviveke . “daṇḍanipātaprāyaścittenaiva gu-
    ruṇā tannāntarīyakāvagoraṇaprāyaścittamapi sampa-
    dyataityuktaṃ . nanu daṇḍanipātaprāyaścittāt tadantaḥ-
    pātino'vagoraṇaprāyaścittasya kathaṃ siddhiḥ .
    tathāhi manuḥ .
    avagūryya caret kṛcchramatikṛcchraṃ nipātane . ava-
    gūryya brāhmaṇatāḍanārthaṃ daṇḍamudyamya śatayātanā-
    janakaṃ yat pāpamutpāditaṃ tatkṣayakāmaḥ kṛcchra-
    prājāpatyavrataṃ caret . taduktaṃ saṃyudhikaraṇe . śaṃyoḥ
    prajāpateḥ prārthanayā devairbrāhmaṇāvagoraṇaphalatvena
    śatayātanābhihitā . tathā ca śrutiḥ . śaṃyuḥ
    prajāpatiḥ prajāvinetā prajāhite rataśca devānāṃ
    havirvahan āśiṣo'yācata . devāstvavagoraṇe
    śatayātanāstvityāśiṣo'dadateti . śāstradīpi-
    kādau darśapaurṇamāsaprakaraṇe . devā vai śaṃyuṃ vārha-
    spatyamabruvan havyaṃ no baheti kiṃ me prajāyā iti
    te'bruvan yo brāhmaṇāyāvagurettaṃ śatena yātayet
    yo nihanyāt taṃ sahasreṇa yo lohitamakarot
    yāvataḥ pāṃśūn vyanakti tāvataḥ parivatsarān sa
    svargātpracyaveta . tasmāt brāhmaṇān nāvaguret na
    hanyāt na lohitaṃ kuryyāt iti” . itihāsā-
    tmakaṃ brāhmaṇañca . iti prāyaścittatattvaṃ ..