• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • avadhiḥ

    See also avadhi.


    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 182, col. 1.
    avadhiḥ [ava-dhā-ki]

    1 Application, attention.

    2 Boundary, limit exclusive or inclusive, (in time or space); conclusion, determination; ekaikasya jagattrayapramathanatrāṇāvadhiryogyatā Mv. 1. 46; ravitejasāmavadhinādhiveṣṭitam Ki. 12. 22.

    3 Furthest limit; dṛṣṭa āhlādanīyānāmavadhiḥ K. 124; smaraśāpāvadhidāṃ sarasvatīṃ Ku. 4. 43; conclusion; oft. at the end of comp., in the sense of ‘ending with,’ ‘as far as’, ‘till’; eṣa te jīvitāvadhiḥ pravādaḥ U. 1; tatpratyāgamanakālāvadhayopi tāvat dhriyaṃtāṃ prāṇāḥ K. 171; vyāḍī rakṣatu me dehaṃ tataḥ pratyāgamāvadhi Ks. 4. 100; skaṃdhaḥ syānmūlācchākhāvadhistaroḥ Ak.

    4 Period of time, time; sarve nidāghāvadhinā pramṛṣṭāḥ R. 16. 52; śeṣān māsān virahadivasasthāpitasyāvadhervā Me. 87; api samāptaḥ vanavāsasyāvadhiḥ Mv. 7, 2. 48; vivāhaṃ māsāvadhikamakalpayat Dk. 54, 174; K. 328; Ki. 12. 17; yadavadhi-tavadhi from or ever since, till, Bv. 2. 79; atha cedavadhiḥ pratīkṣyate Ki. 2. 16.

    5 An engagement, appointment; ramaṇīyovadhirvidhinā visaṃvāditaḥ Ś. 6.

    6 A division, district, department; janapadatadavadhyośca P. IV. 2. 124.

    7 A hole, pit. °tā, °tvaṃ limit, limitation.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ vol. 1, p. 246.
    avadhiḥ [ava-dhā-ki] 1 Application, attention. -2 Boundary, limit exclusive or inclusive, (in time or space); conclusion, determination; ekaikasya jagattrayapramathanatrāṇāva- dhiryogyatā Mv.1.46; ravitejasāmavadhinādhiveṣṭitam Ki.12.22. -3 Furthest limit; dṛṣṭa āhlādanīyānāmavadhiḥ K.124; smaraśāpāva- dhidāṃ sarasvatīm Ku.4.43; conclusion; oft. at the end of comp., in the sense of 'ending with', 'as far as', 'till'; eṣa te jīvitāvadhiḥ pravādaḥ U.1. tatpratyāgamanakālāvadhayo'pi tāvat dhriyantāṃ prāṇāḥ K.171; vyāḍī rakṣatu me dehaṃ tataḥ pratyāgamāvadhi Ks.4.100; skandhaḥ syānmūlācchākhāvadhistaroḥ Ak. -4 Period of time, time; sarve nidāghāvadhinā pramṛṣṭāḥ R.16.52; śeṣān māsān virahadivasasthāpitasyāvadhervā Me.89; api samāptaḥ vanavāsasyāvadhiḥ Mv.7,2.48; vivāhaṃ māsāvadhikamakalpayat Dk.54,174; K. 328; Ki.12.17; yadavadhi-tadavadhi from or ever since, till Bv.2.79; atha cedavadhiḥ pratīkṣyate Ki.2.16. -5 An engage ment, appointment; ramaṇīyo'vadhirvidhinā visaṃvāditaḥ Ś.6. -6 A division, district, department; janapadatadavadhyośca P.IV.2.124. -7 A hole, pit. -8 Authority, standard (pramāṇa); vayaṃ tu bharatādeśāvadhiṃ kṛtvā harīśvara Rām.4.18.25. ˚tā, ˚tvam limit, limitation. -Comp. -jñānam The faculty of perceiving ever what is not within the reach of the senses; N. of the third degree of knowledge; (matijñāna, śrutijñāna, avadhijñāna, manaḥparyāyajñāna, kevalajñāna Jaina).

    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 125.
    avadhiḥ , puṃ, (ava + dhā + ki .) avadhānaṃ . sīmā .
    kālaḥ . (“atha cedavadhiḥ pratīkṣyate” iti bhā-
    raviḥ .) vilaṃ . iti viśvamedinyau ..