• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • avāraṇīya


    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 95, col. 2.
    1. avāraṇīya, as, ā, am, treating of incurable

    sicknesses.
    ☞ p. 95, col. 2.
    2. a-vāraṇīya, as, ā, am, not to be warded off.

    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 193, col. 3.
    avāraṇīya a.

    1 Unable to be warded off (as enemies).

    2 Treating of incurable diseases.

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 47.
    avāraṇīya a. not to be stopped.

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 30, col. 3.
    avāraṇīya a-vāraṇīya, fp. irresistible.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 107, col. 2.
    a-vāraṇīya mfn. (√ 1. vṛ), not to be stopped or kept back, not to be warded off, unrestrainable, (as water), MBh. i, 693
    ☞ p. 107, col. 2.
    (as a weapon), MBh. iv, 2112 and v, 1888; Kathās.
    ☞ p. 107, col. 2.
    ‘not to be remedied, incurable’ i.e. treating of incurable sicknesses, Suśr.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ vol. 1, p. 263.
    avāraṇīya a. 1 Unable to be warded off (as enemies). -2 Treating of incurable diseases.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 91, col. 2.
    a-vāraṇīya- a. v. irréfrénable; irrépressible ; °vārya- id.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 128, col. 1.
    avāraṇīya Adj.

    — 1) unaufhaltsam , unwiderstehlich.

    — 2) von unheilbaren Krankheiten handelnd.

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    ☞ p. 32, col. 2.
    avāraṇīya unaufhaltsam.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 449, col. 2.
    avāraṇīya tri0 na vāraṇīyaḥ vārayitumaśakyaḥ . vārayi-
    tumaśakye 1 ripuprabhṛtau 2 rogādau ca . avāraṇīyāśca
    rogāḥ suśrute darśitā yathā “athāto'vāraṇīyamadhyāyaṃ
    vyāṃkhyāsyāmaḥ . upadravaistu ye juṣṭā vyādhayo yāntyavā-
    ryyatām . rasāyanādvinā vatsa! tān śṛṇvekamanā
    mama .. vātavyādhiḥ pramehaśca kuṣṭhamarśobhagandaraḥ . aśmarī
    mūḍhagarbhaśca tathaivodaramaṣṭamam .. aṣṭāvete prakṛtyaiva duści-
    kitsyā mahāgadāḥ .. prāṇamāṃsakṣayaśvāsatṛṣṇāśoṣavami-
    jvaraiḥ .. mūrcchātisārahikkāmiḥ punaścaitairupadrutāḥ .
    varjjanīyā viśeṣeṇa bhiṣajā siddhimicchatā .. śūlaṃ suptatvacaṃ
    bhagnaṃ kampādhmānanipīḍitam . naraṃ rujārttimantañca vātavyā-
    dhirvvināśayet .. yathoktopadravāviṣṭamatiprasrutameva vā .
    piḍakāpīḍitaṃ gāḍhaṃ prameho hanti mānavam .. prabhinnaṃ pra-
    srutāṅgañca raktanetraṃ hatasvaram . pañcakarmaguṇātītaṃ kuṣṭhaṃ ha-
    ntīha kuṣṭhinam .. tṛṣṇārocakaśūlārttamatiprasrutaśoṇitam .
    śophātisārasaṃyuktamarśovyādhirvvināśayet .. vātamūtrapurī-
    ṣāṇi krimayaḥ śukrameva ca . bhagandarāt prasravanti yasya taṃ
    parivarjjayet .. praśūnanābhivṛṣaṇaṃ ruddhamūtraṃ ruganvitam .
    aśmarī kṣapayatyāśu sikatāśarkarānvitā .. garbhakoṣa-
    parāsaṅgo makkallo yonisaṃvṛtiḥ . hanyāt striyaṃ mūḍha-
    garbheyathoktāścāpyupadrabāḥ .. pārśvabhaṅgānnavidveṣaśophātisāra-
    pīḍitam . viriktaṃ pūryyamāṇañca varjjayedudarārditam .
    yastāmyati visaṃjñaśca śete nipatito'pi vā . śītārdito'-
    ntaruṣṇaśca jvareṇa mriyate naraḥ .. yo hṛṣṭaromā rūkṣākṣo
    hṛdi saṃghātaśūlavān . nityaṃ vaktreṇa cocchasyet taṃ jvaro
    hanti mānavam .. hikkāśvāsapipāsārttaṃ mūḍhaṃ vibhrāntaloca-
    nam . santatocchvāsinaṃ kṣīṇaṃ naraṃ kṣapayati jvaraḥ ..
    āvilākṣaṃ pratāmyantaṃ nidrāyuktamatīva ca . kṣīṇaśoṇita-
    māṃsañca naraṃ kṣapayati jvaraḥ .. śvāsaśūlapipāsārttaṃ
    kṣīṇaṃ jvaranipīḍitam . viśeṣeṇa naraṃ vṛddhamatīsāro
    vināśayet .. śuklākṣamannadveṣṭāramūrddhvaśvāsanipīḍitam .
    kṛcchreṇa bahu mehantaṃ yakṣmā hantīha mānavam .. śvāsaśūla-
    pipāsānnavidveṣagranthimūḍhatāḥ . bhavanti durbalatvañca gulmi-
    nomṛtyumeṣyataḥ .. ādhmānaṃ baddhaniṣyandaṃ chardihikkātṛḍa-
    nvitam . rujāśvāsasamāviṣṭaṃ vidradhirn*āśayennaram .. pāṇḍu-
    dantanakho yaśca pāṇḍunetraśca mānavaḥ . pāṇḍusaṅghātadarśī
    ca pāṇḍurogī vinaśyati .. lohitaṃ chardayedyaśca bahuśo-
    lohitekṣaṇaḥ . raktānāñca diśāṃ draṣṭā raktapittī vinaśyati ..
    avāṅmukhastūnmukho vā kṣīṇamāṃsabalo naraḥ . jāgariṣṇu-
    rasandehamunmādena vinaśyati .. bahuśo'pasmarantantu prakṣīṇaṃ
    calitabhruvam . netrābhyāñcavikurvvāṇamapasmāro vināśayet” ..