avāraṇīya
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)
☞
p. 95, col. 2.
1.
avāraṇīya, as, ā, am, treating of incurable
sicknesses.
☞
p. 95, col. 2.
2. a-vāraṇīya, as, ā, am, not to be warded off.
Apte Practical Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 193, col. 3.
avāraṇīya a. 1 Unable to be warded off (as enemies).
2 Treating of incurable diseases.
Cappeller Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 47.
avāraṇīya a. not to be stopped.
Macdonell Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 30, col. 3.
avāraṇīya a-vāraṇīya, fp. irresistible.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 107, col. 2.
a-vāraṇīya mfn. (√
1. vṛ), not to be stopped or kept back, not to be warded off, unrestrainable, (as water),
MBh. i, 693
☞
p. 107, col. 2.
(as a weapon),
MBh. iv, 2112 and v, 1888;
Kathās.
☞
p. 107, col. 2.
‘not to be remedied, incurable’
i.e. treating of incurable sicknesses,
Suśr.
Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary
☞
vol. 1,
p. 263.
avāraṇīya a. 1 Unable to be warded off (as enemies). -2 Treating of incurable diseases.
Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français
☞
p. 91, col. 2.
a-vāraṇīya- a. v. irréfrénable; irrépressible ;
°vārya- id.
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 128, col. 1.
avāraṇīya Adj.
— 1) unaufhaltsam , unwiderstehlich.
— 2) von unheilbaren Krankheiten handelnd.
Cappeller Sanskrit Wörterbuch
☞
p. 32, col. 2.
avāraṇīya unaufhaltsam.
Vācaspatyam
☞
p. 449, col. 2.
avāraṇīya tri0 na vāraṇīyaḥ vārayitumaśakyaḥ . vārayi-
tumaśakye 1 ripuprabhṛtau 2 rogādau ca . avāraṇīyāśca
rogāḥ suśrute darśitā yathā “athāto'vāraṇīyamadhyāyaṃ
vyāṃkhyāsyāmaḥ . upadravaistu ye juṣṭā vyādhayo yāntyavā-
ryyatām . rasāyanādvinā vatsa! tān śṛṇvekamanā
mama .. vātavyādhiḥ pramehaśca kuṣṭhamarśobhagandaraḥ . aśmarī
mūḍhagarbhaśca tathaivodaramaṣṭamam .. aṣṭāvete prakṛtyaiva duści-
kitsyā mahāgadāḥ .. prāṇamāṃsakṣayaśvāsatṛṣṇāśoṣavami-
jvaraiḥ .. mūrcchātisārahikkāmiḥ punaścaitairupadrutāḥ .
varjjanīyā viśeṣeṇa bhiṣajā siddhimicchatā .. śūlaṃ suptatvacaṃ
bhagnaṃ kampādhmānanipīḍitam . naraṃ rujārttimantañca vātavyā-
dhirvvināśayet .. yathoktopadravāviṣṭamatiprasrutameva vā .
piḍakāpīḍitaṃ gāḍhaṃ prameho hanti mānavam .. prabhinnaṃ pra-
srutāṅgañca raktanetraṃ hatasvaram . pañcakarmaguṇātītaṃ kuṣṭhaṃ ha-
ntīha kuṣṭhinam .. tṛṣṇārocakaśūlārttamatiprasrutaśoṇitam .
śophātisārasaṃyuktamarśovyādhirvvināśayet .. vātamūtrapurī-
ṣāṇi krimayaḥ śukrameva ca . bhagandarāt prasravanti yasya taṃ
parivarjjayet .. praśūnanābhivṛṣaṇaṃ ruddhamūtraṃ ruganvitam .
aśmarī kṣapayatyāśu sikatāśarkarānvitā .. garbhakoṣa-
parāsaṅgo makkallo yonisaṃvṛtiḥ . hanyāt striyaṃ mūḍha-
garbheyathoktāścāpyupadrabāḥ .. pārśvabhaṅgānnavidveṣaśophātisāra-
pīḍitam . viriktaṃ pūryyamāṇañca varjjayedudarārditam .
yastāmyati visaṃjñaśca śete nipatito'pi vā . śītārdito'-
ntaruṣṇaśca jvareṇa mriyate naraḥ .. yo hṛṣṭaromā rūkṣākṣo
hṛdi saṃghātaśūlavān . nityaṃ vaktreṇa cocchasyet taṃ jvaro
hanti mānavam .. hikkāśvāsapipāsārttaṃ mūḍhaṃ vibhrāntaloca-
nam . santatocchvāsinaṃ kṣīṇaṃ naraṃ kṣapayati jvaraḥ ..
āvilākṣaṃ pratāmyantaṃ nidrāyuktamatīva ca . kṣīṇaśoṇita-
māṃsañca naraṃ kṣapayati jvaraḥ .. śvāsaśūlapipāsārttaṃ
kṣīṇaṃ jvaranipīḍitam . viśeṣeṇa naraṃ vṛddhamatīsāro
vināśayet .. śuklākṣamannadveṣṭāramūrddhvaśvāsanipīḍitam .
kṛcchreṇa bahu mehantaṃ yakṣmā hantīha mānavam .. śvāsaśūla-
pipāsānnavidveṣagranthimūḍhatāḥ . bhavanti durbalatvañca gulmi-
nomṛtyumeṣyataḥ .. ādhmānaṃ baddhaniṣyandaṃ chardihikkātṛḍa-
nvitam . rujāśvāsasamāviṣṭaṃ vidradhirn*āśayennaram .. pāṇḍu-
dantanakho yaśca pāṇḍunetraśca mānavaḥ . pāṇḍusaṅghātadarśī
ca pāṇḍurogī vinaśyati .. lohitaṃ chardayedyaśca bahuśo-
lohitekṣaṇaḥ . raktānāñca diśāṃ draṣṭā raktapittī vinaśyati ..
avāṅmukhastūnmukho vā kṣīṇamāṃsabalo naraḥ . jāgariṣṇu-
rasandehamunmādena vinaśyati .. bahuśo'pasmarantantu prakṣīṇaṃ
calitabhruvam . netrābhyāñcavikurvvāṇamapasmāro vināśayet” ..