• Home
  • Sanskrit
  • About
  • atyantābhāva


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    p. 18.
    atyantābhāva m. (-vaḥ) (In logic) absolute negation or non-existence.

    E. atyanta much, abhāba not being.

    Goldstücker Sanskrit-English Dictionary

    p. 42, col. 2.
    atyantābhāva Karmadh. m. (-vaḥ) (In the Vaiśeṣika philosophy.)

    Absolute negation or non-existence, one of the four kinds

    of abhāva q. v. E. atyanta and abhāva.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    p. 17, col. 1.
    atyantābhāva m. absolute non-existence.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    p. 15, col. 2.
    atyantābhāva

    m. (-vaḥ) (In logic) absolute negation or non-existence.

    E.
    atyanta much, abhāva not being.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    vol. 1, p. 110.
    atyantābhāva (atyanta + abhāva) m. vollkommenes Nichtsein Z. d. d. m. G. VI, 14. 15.
    vol. 5, p. 966.
    atyantābhāva TARKAS. 4, 57.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    vol. 1, p. 26, col. 3.
    atyantābhāva m. vollkommenes Nichtsein , — Negation.

    Vācaspatyam

    p. 109, col. 1.
    atyantābhāva pu0 atyantaḥ antamatikrāntaḥ nityaḥ abhāvaḥ
    karmma0 . nāstīti vākyābhilapyamāne nāśaprāgabhāvabhinne
    saṃsargābhāve . yathā nyāyamate bhūtale ghaṭābhāvaḥ pratīyate
    sa ca bhūtale ghaṭonāsti iti vākyena abhilapyate
    so'yamabhāvaḥ, na nāśaḥ, nāpi prāgabhāvaḥ tayoḥ samavāyi
    deśavṛttitvaniyamāt bhūtalādeśca tadabhāvāt . nāśaprāga-
    bhāvayostu na atyantatā pratiyogikāle tayorasattvāt .
    nāpi tayornityatā prāgabhāvasya prayogināśyatvāt dhvaṃsasya
    ca pratiyogijanyatvāt . bhedasya nityatve'pi saṃsargābhāva-
    tvābhāvāt na tathātvam . atyantābhāvasya nityatve'pi
    pratiyogisattvakāle na tatpratītiḥ abhāvapratyakṣe yogyānu-
    palabdherhetutayā yogyasya ghaṭādirūpapratiyogina upalabdhau
    tadanupalabdherabhāvāt . nāpi ekasmin bhāvābhāvayoḥ sattvaṃ
    viruddham ekasminnapi vṛkṣe kapisaṃyogatadbhāvayoravaccheda-
    bhedena sattvadarśanāt tathā ca ekasminnapi bhūtale'vaccheda-
    bhedena tayoḥ sattvaṃ na virudhyate . dravyādau guṇatadabhāvayoḥ
    kālarūpāvacchedabhedena sthitirapi na viruddhā . tathā ca
    pratiyogisattvakāle dravye guṇātyantābhāvabuddhiḥ pratibandhaka-
    sadbhāvena paraṃ nodeti ityeva virodhamātram . adhikamabhāva-
    śabde vakṣyate . prāgabhāvastathādhvaṃso'pyatyantābhāva eva
    ceti bhāṣā0 .