atyantābhāva
Wilson Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 18.
atyantābhāva m. (
-vaḥ) (In logic) absolute negation or non-existence.
E. atyanta much, abhāba not being.
Goldstücker Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 42, col. 2.
atyantābhāva Karmadh. m. (
-vaḥ) (In the Vaiśeṣika philosophy.)
Absolute negation or non-existence, one of the four kinds
of abhāva q. v. E. atyanta and abhāva.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 17, col. 1.
atyantābhāva m. absolute non-existence.
Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 15, col. 2.
atyantābhāva m. (-vaḥ) (In logic) absolute negation or non-existence.
E.
atyanta much, abhāva not being.
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 1,
p. 110.
atyantābhāva (
atyanta + abhāva) m.
vollkommenes Nichtsein Z. d. d. m. G. VI, 14. 15.
☞
vol. 5,
p. 966.
atyantābhāva TARKAS. 4, 57.
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 26, col. 3.
atyantābhāva m. vollkommenes Nichtsein , — Negation.
Vācaspatyam
☞
p. 109, col. 1.
atyantābhāva pu0 atyantaḥ antamatikrāntaḥ nityaḥ abhāvaḥ
karmma0 . nāstīti vākyābhilapyamāne nāśaprāgabhāvabhinne
saṃsargābhāve . yathā nyāyamate bhūtale ghaṭābhāvaḥ pratīyate
sa ca bhūtale ghaṭonāsti iti vākyena abhilapyate
so'yamabhāvaḥ, na nāśaḥ, nāpi prāgabhāvaḥ tayoḥ samavāyi
deśavṛttitvaniyamāt bhūtalādeśca tadabhāvāt . nāśaprāga-
bhāvayostu na atyantatā pratiyogikāle tayorasattvāt .
nāpi tayornityatā prāgabhāvasya prayogināśyatvāt dhvaṃsasya
ca pratiyogijanyatvāt . bhedasya nityatve'pi saṃsargābhāva-
tvābhāvāt na tathātvam . atyantābhāvasya nityatve'pi
pratiyogisattvakāle na tatpratītiḥ abhāvapratyakṣe yogyānu-
palabdherhetutayā yogyasya ghaṭādirūpapratiyogina upalabdhau
tadanupalabdherabhāvāt . nāpi ekasmin bhāvābhāvayoḥ sattvaṃ
viruddham ekasminnapi vṛkṣe kapisaṃyogatadbhāvayoravaccheda-
bhedena sattvadarśanāt tathā ca ekasminnapi bhūtale'vaccheda-
bhedena tayoḥ sattvaṃ na virudhyate . dravyādau guṇatadabhāvayoḥ
kālarūpāvacchedabhedena sthitirapi na viruddhā . tathā ca
pratiyogisattvakāle dravye guṇātyantābhāvabuddhiḥ pratibandhaka-
sadbhāvena paraṃ nodeti ityeva virodhamātram . adhikamabhāva-
śabde vakṣyate . “prāgabhāvastathādhvaṃso'pyatyantābhāva eva
ceti” bhāṣā0 .