atīsāra
See also
atīsāraḥ.
Wilson Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 18.
atīsāra m. (-raḥ) Diarrhoea or dysentery. See atisāra.
Yates Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 15, col. 2.
atīsāra (raḥ) 1. m. Diarrhoea.
Goldstücker Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 41, col. 1.
atīsāra m. (-raḥ) Diarrhœa or dysentery. See atisāra.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 16, col. 1.
ati-sāra or atī-sāra, as, m. purging, dysentery.
☞
p. 16, col. 2.
atī-sāra b See and ati-√ sṛ.
Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 15, col. 2.
atīsāra m. (raḥ) Diarrhœa or dysentery. See atisāra.
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 1,
p. 107.
atīsāra m. =
atisāra P. 5, 2, 129. 3, 3, 17, Vārtt.
SUŚR. 1, 120, 7. 121, 4.
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 26, col. 1.
atīsāra m. Durchfall.
Vācaspatyam
☞
p. 106, col. 2.
atīsāra is an alternate of atisāra. ati(tī)sāra pu0 atisārayati malam dravīkṛtya ati +
sṛ—ṇic—ac vā ateḥ dīrghaḥ . rogabhede udārāmaye .
tasya nidānādi suśrute uktaṃ yathā “gurvatisnigdharūkṣo-
ṣṇadravasthūlātiśītalaiḥ . viruddhādhyaśanājīrṇairviṣamaiścāpi
bhojanaiḥ . snehādyairatiyuktaiśca mithyāyuktairviṣairbhayaiḥ .
śokādduṣṭāmbumadyātipānaiḥ sātnyarttuparyyayaiḥ . jalābhirama-
ṇairvegavighātaiḥ kṛmidoṣataḥ . nṛṇāṃ bhavatyatīsāro lakṣaṇaṃ
tasya vakṣyate . (tasya saṃprāptiḥ) “saṃśāmyāpāṃ dhāturagniṃ
pravṛddhaḥ śakṛnmiśro vāyunādhaḥ praṇunnaḥ . saratyatīvātisāraṃ
tamāhurvyādhiṃ ghoraṃ ṣaḍvidhaṃ taṃ vadanti . ekaikaśaḥ, 3
sarvaśaścāpi 4 doṣaiḥ śokenānyaḥ 5 ṣaṣṭha āmena 6 coktaḥ ..
(tasya pūrvvarūpam) hṛnnābhipāyūdarakukṣitoda—gātrāvasādā-
nilasannirodhāḥ . viṭsaṅga ādhmānamathā'vipāko bhaviṣyata-
stasya puraḥsarāṇi . (vāyujaḥ) śūlāviṣṭaḥ saktamūtro'ntra-
kūjī srastāpānaḥ sannakaṭyūrujaṅghaḥ . varcomuñcatyalpamalpaṃ
saphenaṃ rūkṣaṃ śyāvaṃ sānilaṃ mārutena . (pittajaḥ) durgandhyuṣṇaṃ
vegavanmāṃsatoyaprakhyaṃ bhinnaṃ svinnadeho'titīkṣṇam . pittā-
tpītaṃ nīlamālohitaṃ vā tṛṣṇā mūrcchā dāhapākajva-
rārttyoḥ (kaphajaḥ) tandrānidrāgauravotkleśasādī vegāśaṅkī
sṛṣṭaviṭko'pi bhūyaḥ . śuklaṃ sāndraṃ śleṣmaṇā śleṣmayuktaṃ
bhaktadveṣī nisvanaṃ sṛṣṭaromā .. (tridoṣajaḥ) tandrāyukte
mohamādāsyaśoṣī varcaḥ kuryyānnaikavarṇaṃ tṛṣārttaḥ . sarvvodbhūtaḥ
sarvaliṅgopapattiḥ kṛcchraścāyaṃ bālavṛddheṣvasādhyaḥ .. (śokajaḥ)
taistairbhāvaiḥ śocato'lpāśanasya bāṣpo vegaḥ paktimāvidhya-
jantoḥ . koṣṭhaṃ gatvā kṣobhayan yasya raktaṃ taccādha-
stātkākanantīprakāśam .. varccomiśraṃ niḥ purīṣaṃ sagandhaṃ
nirgandhaṃ vā sāryyate tena koṣṭhāt . śokotpanno duści-
kitsyo'timātraṃ rogo vaidyaiḥ kaṣṭa eṣa pradiṣṭaḥ ..
(āmajaḥ) āmājīrṇaiḥ pradrutāḥ kṣobhayantaḥ koṣṭhaṃ doṣāḥ
sampraduṣṭāḥ sabhaktam . nānāvarṇaṃ naikaśaḥ sārayanti
kṛcchrājjantoḥ ṣaṣṭhamenaṃ vadanti ..