• Home
  • Sanskrit
  • About
  • atīsāra

    See also atīsāraḥ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    p. 18.
    atīsāra m. (-raḥ) Diarrhoea or dysentery. See atisāra.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    p. 15, col. 2.
    atīsāra (raḥ) 1. m. Diarrhoea.

    Goldstücker Sanskrit-English Dictionary

    p. 41, col. 1.
    atīsāra m. (-raḥ) Diarrhœa or dysentery. See atisāra.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    p. 16, col. 1.
    ati-sāra or atī-sāra, as, m. purging, dysentery.
    p. 16, col. 2.
    atī-sāra b See and ati-√ sṛ.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    p. 15, col. 2.
    atīsāra

    m. (raḥ) Diarrhœa or dysentery. See atisāra.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    vol. 1, p. 107.
    atīsāra m. = atisāra P. 5, 2, 129. 3, 3, 17, Vārtt. SUŚR. 1, 120, 7. 121, 4.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    vol. 1, p. 26, col. 1.
    atīsāra m. Durchfall.

    Vācaspatyam

    p. 106, col. 2.
    atīsāra is an alternate of atisāra. ati(tī)sāra pu0 atisārayati malam dravīkṛtya ati +
    sṛṇicac vā ateḥ dīrghaḥ . rogabhede udārāmaye .
    tasya nidānādi suśrute uktaṃ yathā gurvatisnigdharūkṣo-
    ṣṇadravasthūlātiśītalaiḥ . viruddhādhyaśanājīrṇairviṣamaiścāpi
    bhojanaiḥ . snehādyairatiyuktaiśca mithyāyuktairviṣairbhayaiḥ .
    śokādduṣṭāmbumadyātipānaiḥ sātnyarttuparyyayaiḥ . jalābhirama-
    ṇairvegavighātaiḥ kṛmidoṣataḥ . nṛṇāṃ bhavatyatīsāro lakṣaṇaṃ
    tasya vakṣyate . (tasya saṃprāptiḥ) saṃśāmyāpāṃ dhāturagniṃ
    pravṛddhaḥ śakṛnmiśro vāyunādhaḥ praṇunnaḥ . saratyatīvātisāraṃ
    tamāhurvyādhiṃ ghoraṃ ṣaḍvidhaṃ taṃ vadanti . ekaikaśaḥ, 3
    sarvaśaścāpi 4 doṣaiḥ śokenānyaḥ 5 ṣaṣṭha āmena 6 coktaḥ ..
    (tasya pūrvvarūpam) hṛnnābhipāyūdarakukṣitodagātrāvasādā-
    nilasannirodhāḥ . viṭsaṅga ādhmānamathā'vipāko bhaviṣyata-
    stasya puraḥsarāṇi . (vāyujaḥ) śūlāviṣṭaḥ saktamūtro'ntra-
    kūjī srastāpānaḥ sannakaṭyūrujaṅghaḥ . varcomuñcatyalpamalpaṃ
    saphenaṃ rūkṣaṃ śyāvaṃ sānilaṃ mārutena . (pittajaḥ) durgandhyuṣṇaṃ
    vegavanmāṃsatoyaprakhyaṃ bhinnaṃ svinnadeho'titīkṣṇam . pittā-
    tpītaṃ nīlamālohitaṃ vā tṛṣṇā mūrcchā dāhapākajva-
    rārttyoḥ (kaphajaḥ) tandrānidrāgauravotkleśasādī vegāśaṅkī
    sṛṣṭaviṭko'pi bhūyaḥ . śuklaṃ sāndraṃ śleṣmaṇā śleṣmayuktaṃ
    bhaktadveṣī nisvanaṃ sṛṣṭaromā .. (tridoṣajaḥ) tandrāyukte
    mohamādāsyaśoṣī varcaḥ kuryyānnaikavarṇaṃ tṛṣārttaḥ . sarvvodbhūtaḥ
    sarvaliṅgopapattiḥ kṛcchraścāyaṃ bālavṛddheṣvasādhyaḥ .. (śokajaḥ)
    taistairbhāvaiḥ śocato'lpāśanasya bāṣpo vegaḥ paktimāvidhya-
    jantoḥ . koṣṭhaṃ gatvā kṣobhayan yasya raktaṃ taccādha-
    stātkākanantīprakāśam .. varccomiśraṃ niḥ purīṣaṃ sagandhaṃ
    nirgandhaṃ vā sāryyate tena koṣṭhāt . śokotpanno duści-
    kitsyo'timātraṃ rogo vaidyaiḥ kaṣṭa eṣa pradiṣṭaḥ ..
    (āmajaḥ) āmājīrṇaiḥ pradrutāḥ kṣobhayantaḥ koṣṭhaṃ doṣāḥ
    sampraduṣṭāḥ sabhaktam . nānāvarṇaṃ naikaśaḥ sārayanti
    kṛcchrājjantoḥ ṣaṣṭhamenaṃ vadanti ..