Home
Sanskrit
About
atīndriya
See also
atīṃdriya .
Sanskrit-English
Sanskrit-French
Sanskrit-German
Sanskrit-Sanskrit
Specialized Dictionaries
Wilson Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 18 .
atīndriya mfn. (
-yaḥ-yā-yaṃ ) Imperceptible, unattainable by the senses.
E. ati beyond, and indriya an organ of sense.
Yates Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 15, col. 1 .
atī-ndriya (yaḥ-yā-yaṃ) a. Impercepti- ble, unattainable by the senses.
Goldstücker Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 41, col. 1 .
atīndriya Tatpur. I. m. f. n. (
-yaḥ-yā-yam ) Going beyond
the senses, unattainable by the senses, imperceptible.
II. m. (-yaḥ ) (In the Sāṅkhya philosophy.) The same as
Purusha or soul.
III. n. (-yam ) 1 (In the Vedānta philosophy.) The same
as Manas q. v. 2 (In the Sāṅkhya.) The same as Pradhāna
or nature. E. ati (sc. krānta ) and indriya (in the sense of
the accusative).
Benfey Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 12, col. 1 .
atīndriya atīndriya, i. e. ati-indriya. I. adj. Surpassing the senses, trans-
cendental, Bhāṣāp. 57. II. n. Mind,
Man. 1, 7.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)
☞
p. 16, col. 1 .
atīndriya atīndriya (ati-in°), as, ā, am, be-
yond the congnisance of (
indriya ) the senses; (
as ), m.
in the Sānkhya phil. the soul or
puruṣa; (am), n.
in the Sānkhya phil. nature or
pradhāna; in the
Vedānta phil. the mind or
manas.
Lanman’s Sanskrit Reader Vocabulary
☞
p. 113, col. 2 .
atīndriya, a. transcending the senses;
as n. soul, spirit. [
ati + indriya, 1310a.]
Cappeller Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 10 .
atīndriya a. going beyond or unattainable by the senses;
n. mind, soul.
Macdonell Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 8, col. 1 .
atīndriya ati_indriya, a. supersensuous, transcendental; n. spirit, soul.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 16, col. 2 .
atī ndriya mfn. beyond the (cognizance of the) senses
☞
p. 16, col. 2 .
atīndriya m. (in Sāṅkhya
phil. ) the soul
☞
p. 16, col. 2 .
atīndriya n.
N. of Pradhāna
☞
p. 16, col. 2 .
the mind.
Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 15, col. 1 .
atīndriya mfn. (-yaḥ-yā-yaṃ ) Imperceptible, unattainable by the senses.
E. ati beyond, and indriya an organ of sense.
Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary
☞
vol. 1,
p. 49 .
atīndriya a. [atikrānta indriyam ] Beyond the cognizance (reach) of the senses; atīndriyeṣvapyupapannadarśanaḥ R.3.41; yattatsūkṣmamatīndriyaṃ jñānaṃ yannirvikalpākhyaṃ tadatīndriyamucyate ; ˚jñānanidhiḥ Śi.1.11 -yaḥ The soul or Puruṣa, (in Sāṅkhya Phil.); the Supreme Soul. -yam 1 Pradhāna or Nature (in Sāṅkhya Phil.). -2 The mind (in Vedānta) yo'sāvatīndriyagrāhyaḥ sūkṣmo'vyaktaḥ sanātanaḥ Ms.1.7 (Kull. indriyamatītya vartate iti ˚yaṃ manaḥ ).
Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français
☞
p. 15, col. 1 .
atīndriya atīndriya a. (indriya) qui dépasse la portée des sens.
Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français
☞
p. 17, col. 2 .
atīndriya- a. au-dessus des sens, suprasensible ;
nt. esprit, âme.
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 1,
p. 107 .
atīndriya (
ati + indriya )
1) adj. übersinnlich AK. 3, 2, 28. R. 5, 85, 13. SĀṂKHYAK. 6. RAGH. 3, 41.
— 2) n. Geist : yo 'sāvatīndriyagrāhyaḥ (svayaṃbhūḥ) M. 1, 7.
☞
vol. 5,
p. 965 .
atīndriya 1) KAP. 2, 23. Spr. 3413. jñāna BHĀṢĀP. 57. kṣaṇenātīndriyāṇyeṣāṃ cakṣūṃsyāsan so v. a. Uebersinnliches schauend MBH. 3, 16478. Davon nom. abstr. °tva n. TATTVAS. 17.
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 25, col. 3 .
atīndriya — 1) Adj.
— a) übersinnlich 98,8.
— b) Uebersinnliches schauend.
— 2) n. Geist , Seele.
Cappeller Sanskrit Wörterbuch
☞
p. 7, col. 1 .
atīndriya übersinnlich; n. Geist, Seele.
Vācaspatyam
☞
p. 107, col. 2 .
atīndriya tri0 atikrāntamindriyaṃ tadaviṣayatvāt atyā0 sa0 . indriyāyogye apratyakṣe, “netraśrotranāsikārasanā- tvakcetāṃsīndriyāṇi tairjñātumaśakye viṣaye . “jñānaṃ yanni- rvikalpākhyaṃ tadatīndriyamiṣyate ” bhāṣā0 “yattat sūkṣmamatī- ndriyamiti ” gītā . īśvare ca tasya tathātvam bāhye- ndriyāyogyatvenaiva anyathā “manasaivānudraṣṭavya ” iti śrutau jñānaviṣayatvamuktaṃ virudhyeta . “yanmanasā na manute ” ityādikaṃ tu aśuddhamanaso'viṣayatvaparam . ata eva “viśuddhacetasā gamyamiti ” vākyāntaram . kiñca vedā- ntimate jñānaṃ dvividhaṃ vṛttirūpaṃ tadavacchinnamanovṛtti- pratibimbitacaitanyarūpañca tatra vāhyendriyāṇāṃ rūpādiṣveva grāhakatvamīśvarasya rūpāderabhāvena vāhyendriyayogyatvābhāve'pi manovṛttiviṣayatvamastyeva atisūkṣmatvācca nāśuddhamanoviṣaya- tvamityeva bhedaḥ . kintu manovṛttiviṣayatve'pi tadavacchinna- caitanyāviṣayatvāttasya mānasāviṣayatvam ataevoktamabhiyuktaiḥ “phalavyāpyatvamevāsya śāstrakṛdbhirnirākṛtam . brahmaṇyajñāna- nāśāya vṛttivyāptirapekṣiteti ” . anyathā viṣayagatājñāna- nivṛttiṃ prati svaviṣayakamanovṛtteḥ kāraṇatayā tadabhāve kathaṃkāraṃ? tadgatājñānanivṛttiḥ syāt etatpakṣe'pyatīndriyatvaṃ tajjanyavṛttyavacchinnacaitanyāviṣayatvena draṣṭavyam .
Index to the Names in the Mahābhārata
☞
p. 99, col. 2 .
Atīndriya = Viṣṇu (1000 names).