• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • asu

    See also asuḥ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 96.
    asu m. pl. always, (asavaḥ) The five vital breaths or airs of the body. n. (-su)

    1 Reflexion, thought, or the heart as the seat of it.

    2 Affliction.

    E. asa to be, &c. and u Uṇādi aff.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 76, col. 1.
    asu plu. (asavaḥ) 2. m. Life, five vital
    airs. n. Reflection; affliction.

    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 65, col. 1.
    asu asu, i. e. 1. as + u, m. plur. 1.

    The five vital breaths, or airs of the

    body (cf. Vedāntas. in Chr. 207, 9). 2.

    Life, Daśak. in Chr. 189, 6. — Comp.

    Gata- (vb. gam), adj. lifeless,

    Böhtl. Ind. Spr. 266. A-gata-, adj. living, ib.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 106, col. 1.
    asu asu, us, m. (fr. rt. 1. as, to be), breath,

    life, spiritual life; life of the spiritual world or departed

    spirits; water ?; [cf. ἀάζω, ἄσθμα]; (asavas),

    nom. pl. the five vital breaths or airs of the body;

    animal life; (u), n. reflection, thought or the heart as

    the seat of it; grief. —Asu-dhāraṇa, am, n. life,

    existence. —Asu-nīta, am, n., Ved. the world of

    spirits, or (as), m. the lord of the spirits. —Asu-nīti,

    is, f., Ved. the life or the world of spirits; that life

    personified as a female deity invoked for the preserva-

    tion of life, or as Yama, lord of the dead. —Asu-

    bhaṅga, as, m. breaking of life; fear about life;

    danger of life. —Asu-bhṛt, t, m. breathing, living, a

    creature. —Asu-mat, ān, atī, at, living, breathing;

    (mān), m. life, the principle of vitality, the portion of

    spirit connected with the attributes of existence. —Asu-

    sama, as, ā, am, dearly loved, as dear as life; (as),

    m. a husband, a lover.

    Lanman’s Sanskrit Reader Vocabulary

    ☞ p. 123, col. 1.
    ásu, m. vital spirit; vigorous life. [√1as.]

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 55.
    ásu m. (later always pl.) vital spirit, breath, life.

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 35, col. 1.
    asu ás-u, m. breath, life, vitality; spirit-world;
    vital spirits (pl. C.).

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 121, col. 1.
    ásu m. (√ 1. as), Ved. breath, life, RV.; AV. &c.
    ☞ p. 121, col. 1.
    life of the spiritual world or departed spirits, RV. x, 15, 1
    ☞ p. 121, col. 1.
    (in astron.) ‘respiration’, = four seconds of sidereal time or one minute of arc, Sūryas.
    ☞ p. 121, col. 1.
    = prajñā, Naigh.
    ☞ p. 121, col. 1.
    (in later language only ásavas) the vital breaths or airs of the body, animal life, AV.; Mn. iii, 217, &c.
    ☞ p. 121, col. 1.
    asu n. grief, L.
    ☞ p. 121, col. 1.
    (= citta) the spirit, L.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 79, col. 2.
    asu m. pl. always, (asavaḥ) The five vital breaths or airs of the body.

    n.
    (-su)

    1. Reflexion, thought, or the heart as the seat of it.

    2. Afflic-
    tion.

    E. asa to be, &c. and u Unādi aff.

    Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 63, col. 2.
    asu asu m. pl. Cf asavas. Les cinq principes de la vie, les cinq formes du souffle vital.
    ☞ p. 63, col. 2.
    asu asu n. le cœur comme siége des affections; réflexion, méditation, pensée.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 103, col. 2.
    asu- m. souffle vital, vie; -mant- être vivant.

    °tṛp- °tṛpa- a. voué aux joies du monde.

    °tyāga- a. qui renonce à la vie; m. fait de renoncer à la vie.

    °bhṛt- m. être vivant.

    °sū- m. flèche.

    asuṃ-bhara- a. qui ne s'occupe que de sa vie.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 553.
    ásu

    1) m.

    a) Lebenshauch, Leben (als Kraft und als Zustand); pl. (in der klass. Sprache nur dieser in Gebrauch) Lebensgeister NIR. 3, 8. 11,18. Uṇ. 1, 10. AK. 2, 8, 2, 88. TRIK. 3, 5, 6. H. 1367. SIDDH. K. 249 , b, 12. asùṃ parâṃ jànayâṃ jī̀vamastṛ̂tam ṚV. 1, 140, 8. 113, 16. bhūmyā̀ asùrasṛ̂gā̀tmā kvâ svit 164, 4. yaddèvasyà śavâsā̀ prārîṇā̀ asûṃ rìṇannàpaḥ 2, 22, 4. atî kramiṣṭaṃ jùratâṃ pàṇerasûm 1, 182, 3. punârdātā̀masûmàdyeha bhàdram 10, 14, 12. 12, 1. 59, 7. 121, 7. asùṃ vāgapî gacchatu AV. 2, 12, 8. 5, 1, 7. 29, 5. 30, 1. 6, 53, 2. 7, 2, 1. 8, 1, 1. 3. 15. u.s.w. VS. 8, 58. 18, 2. 22, 30. ŚAT. BR. 2, 4, 2, 21. 6, 6, 2, 6. 14, 5, 1, 11 = BṚH. ĀR. UP. 2, 1, 10. 3, 9, 15. AIT. UP. 5, 2. pl.: asùnāsū̀ntsamâcchidan AV. 6, 104, 1. mā tê hāsiṣùrasâvàḥ śarī̂ram 8, 2, 26. 12, 2, 55. trirāyamya śanairasūn M. 3, 217. vigatairasubhiḥ R. 3, 26, 33. yo hi rakṣatyasūnnaraḥ PAÑCAT. II, 111. adya yāntyetasya (schwinden) hi nāsavaḥ KATHĀS. 25, 143. asūnapi saṃtyajanti BHARTṚ. 2, 100. śarīrebhyo 'marārīṇāmasūniva vicinvanti DEV. 2, 67. asuvyayena PRAB. 64, 12. punarasú adj. wieder auflebend ŚAT. BR. 1, 5, 3, 14. Vgl. adabdhāsu, amṛtāsu, gatāsu, parāsu, vyasu .

    — b) das unkörperliche Leben, Geisterleben: (pitaraḥ) asùṃ ya ī̀yuḥ ṚV. 10, 15, 1. — Ein prajñānāma NAIGH. 3, 9.

    — 2) n.

    a) Trauer.

    — b) Geist (citta) UṆĀDIK. im ŚKDR.

    ☞ vol. 7, p. 1706.
    asu

    1)

    c) respiration = 4 seconds of sidereal time, or 1 minute of are SŪRYAS. 2, 59. 61. 3, 38. 46. 9, 5. 10, 2. fgg.

    Grassmann Wörterbuch zum Rig Veda

    ☞ p. 155.
    ásu, m., Das Leben, besonders in seiner Regsamkeit und Frische, oder als Seelenleben, Geistesleben aufgefasst, von 1. as, dessen Grundbedeutung „leben, sich regen” hieraus wie aus ásura sich ergiebt. Also 1) Leben {164,4}; Wo doch ist der Erde Leben, ihr Blut und Athem? 2) Lebensfrische, Lebenskraft; 3) das Geisterleben, in das die Gestorbenen übergehen.

    -us 1) {164,4}. — 2) {113,16} (jīvás); {947,7}.

    -um 2) {140,8} (jīvám); {182,3} (paṇés); {213,4}; {838,1}; {840,12}; {885,7}. — 3) {841,1}.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 150, col. 2.
    ásu

    — 1) m.

    — a) Lebenshauch , Leben. Pl. (nur dieses in der späteren Sprache) Lebensgeister ,

    — b) Geisterleben.

    — c) 1/360 Muhūrta GAṆIT. 1,17.

    — d) * = prajñā.

    — 2) *n.

    — a) Trauer.

    — b) der Geist.

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    ☞ p. 37, col. 1.
    ásu m. (sp. mir Pl) Leben.

    Bopp Glossarium Sanscritum

    ☞ p. 25, col. 1.
    asu (r. as esse s. u) 1) m. pl. num. (asavas) halitus,

    spiritus. DEV. 2. 67. V. gatāsu et vyasu. 2) n. conside-

    ratio, cogitatio, aut cor tanquam ejus sedes. 3) n. affe-

    ctus, affectio.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 555, col. 2.
    asu pu0 asyate kṣipyate asa—un . 1 citte . karttari un .
    2 tāpe . karaṇe un . 3 pañcavṛttiṣu vāyubhedeṣu pu0 ba0 va0 . “śeṣe
    jāto bhavedvyamuḥ jyoti0 . “ācamyodak parāvṛtya trirācamya
    śanairasūn” manuḥ . “śarīrebhyo'marārīṇāmasūtiva vici-
    nvati” devīmā0 “tyajantyasūn śarmmaca mānino varaṃ tyajanti
    natvekamayācitavratam” naiṣadham . prāṇavṛttīnāṃ bhedavivakṣāyāmeva
    bahutvam ekatvavivakṣāyāṃ tu ekavacanāntatāmicchanti ataeva-
    “prāṇāpānau samaukṛtvā” gītā “prāṇoha pitā prāṇoha māte-
    tyādau prāṇaśabdavat asuśabdopyekavacanaḥ” nānadadasuṃ ṛ0
    1, 140, 8 . “udīrghvaṃ jīvo asurna āgādapa”
    ṛ0 1, 113, 16, 4 daśagurvvakṣaroccāraṇakāle palaṣaṣṭha-
    bhāge ca “gurvvakṣaraiḥ khendumitairasustaiḥ ṣadbhiḥ palaṃ tairgha-
    ṭikā khaṣaḍbhiḥ” si0 śi0 5 prajñāyām niro .
    ☞ p. 556, col. 1.
    asu upatāpe kaṇṭvā0 yak . asūyati āsūyīt
    asūyāmāsa . asūyā . asūña ityeke asūyati te .

    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 154.
    asu , klī, (asyate'nena . as + u .) cittaṃ .
    upatāpaḥ . ityuṇādikoṣaḥ ..

    Kṛdantarūpamālā

    ☞ p. 51.
    (53) “asu kṣepaṇe” (IV-divādiḥ-1209. saka. se. para.)

    ‘asate'sati gatyādau, bhuvyasti, kṣepaṇe'syati .’ (184) iti devaḥ .

    āsakaḥ-sikā, āsakaḥ-sikā, asisiṣakaḥ-ṣikā;

    asitā-trī, āsayitā-trī, asisiṣitā-trī;

    3 asyan-ntī, āsayan-ntī, asisiṣan-ntī;

    nirasyan, āsayan-ntī, asisiṣan-ntī;

    asiṣyan-ntī-tī, āsayiṣyan-ntī-tī, asisiṣiṣyan-ntī-tī; 4 nirasyamānaḥ, nirasyan, āsayamānaḥ, āsayiṣyamāṇaḥ;

    aḥ-asau-asaḥ; — --

    5 nirastam- A stavān,

    B asitamanena, āsitaḥ, asisiṣitaḥ-tavān;

    asaḥ, sannyāsī C, āsaḥ, asisiṣuḥ, āsisayiṣuḥ;

    asitavyam, āsayitavyam, asisiṣitavyam;

    asanīyam, āsanīyam, asisiṣaṇīyam;

    āsyam, samasyā 1, āsyam, asisiṣyam;

    īṣadasaḥ, durasaḥ, svasaḥ; — -- A asyamānaḥ, āsyamānaḥ, asisiṣyamāṇaḥ;

    nirāsaḥ, vyāsaḥ, B prāsaḥ 2 iṣvāsaḥ 2A, āsaḥ, asisiṣaḥ;

    asitum, āsayitum, asisiṣitum;

    astiḥ, upāstiḥ, āsanā, asisiṣā, āsisayiṣā;

    nirasanam, nirāsanam, asisiṣaṇam; 3 asitvā, astvā, āsayitvā, asisiṣitvā;

    paryasya-nyasya C -nirasya, nirāsya, nirasisiṣya;

    āsam 2 asitvā 2 astvā 2, 4 dvyahātyāsaṃ gāḥpāyayati, āsam 2, āsayitvā 2, asisiṣam 2; asiṣitvā 2; 5 asuraḥ, asiḥ 6 ḥ.

    [Footnote]3. ‘divādibhyaḥ śyan’ (3-1-69) iti

    śyan .

    [Footnote]4. ‘upasargādasyatyūhyorvāvacanam’ (vā.

    1-3-29) iti śānajapi .

    [Footnote]5. dhātorudittvāt ‘yasya vibhāṣā’

    (7-2-15) itīṇṇa .

    [Footnote]A. ‘rākṣasān baṭuyajñeṣu piṇḍīśūrān

    nirastavān .’ bha. kā. (5-85.)

    [Footnote]B. ‘saunāgā asyaterbhāve niṣṭhāyāṃ vika-

    lpena iṭamicchanti’ iti kāśikā

    (7-2-17.) . tena idamapi rūpaṃ

    sādhu .

    [Footnote]C. ‘uvāca mārutirvṛddhe sannyāsinyatra

    vānarān’ bha. kā. (7-76.)

    [Footnote]1. bāhulakāt saṃjñāyāṃ kyapi samasyā

    iti rūpaṃ sādhu .

    [Footnote]A. ‘dīvyamānaṃ śitān bāṇān asya-

    mānaṃ mahāgadāḥ .’ bha. kā. (5-81.)

    [Footnote]B. ‘nāḍāyano bādarikaśca tasmai vyā-

    saśca kānīnamunirgarīyān .’ vā. vi.

    1-64.

    [Footnote]2. prāsyate iti prāsaḥ . ‘akartari ca

    kārake saṃjñāyām’ (3-3-19) iti

    bhāve ghañ .

    [Footnote]2A. iṣavo'syante anena iti iṣvāsaḥ .

    ‘halaśca’ (3-3-121.) iti karaṇe

    ghañ . ‘iṣvāso dhanvadhanvinoḥ’

    iti haimaḥ .’ iti amarasudhā .

    [Footnote]3. ‘udito vā’ (7-2-56) itīḍ vā .

    [Footnote]C. ‘bhrātari nyasya yāto māṃ mṛgāvit

    mṛgayāmasau’ bha. kā. (5. 82.)

    [Footnote]4. ‘asyatitṛṣoḥ kriyāntare kāleṣu

    (3-4-57) iti ṇamul .

    [Footnote]5. ‘aseruran’ (da. u. 8-24.) iti

    uran .

    [Footnote]6. asyatīti = asiḥ . iḥ pratyayaḥ .

    (da. u. 1. 68.)