See also asuḥ.
1 Reflexion, thought, or the heart as the seat of it.
2 Affliction.
E. asa to be, &c. and u Uṇādi aff.
The five vital breaths, or airs of the
body (cf. Vedāntas. in Chr. 207, 9). 2.
Life, Daśak. in Chr. 189, 6. — Comp.
Gata- (vb. gam), adj. lifeless,
Böhtl. Ind. Spr. 266. A-gata-, adj. living, ib.
n.
(-su)
1. Reflexion, thought, or the heart as the seat of it.
2. Afflic-
tion.
E. asa to be, &c. and u Unādi aff.
°tṛp- °tṛpa- a. voué aux joies du monde.
°tyāga- a. qui renonce à la vie; m. fait de renoncer à la vie.
°bhṛt- m. être vivant.
°sū- m. flèche.
asuṃ-bhara- a. qui ne s'occupe que de sa vie.
1) m.
a) Lebenshauch, Leben (als Kraft und als Zustand); pl. (in der klass. Sprache nur dieser in Gebrauch) Lebensgeister NIR. 3, 8. 11,18. Uṇ. 1, 10. AK. 2, 8, 2, 88. TRIK. 3, 5, 6. H. 1367. SIDDH. K. 249 , b, 12. asùṃ parâṃ jànayâṃ jī̀vamastṛ̂tam ṚV. 1, 140, 8. 113, 16. bhūmyā̀ asùrasṛ̂gā̀tmā kvâ svit 164, 4. yaddèvasyà śavâsā̀ prārîṇā̀ asûṃ rìṇannàpaḥ 2, 22, 4. atî kramiṣṭaṃ jùratâṃ pàṇerasûm 1, 182, 3. punârdātā̀masûmàdyeha bhàdram 10, 14, 12. 12, 1. 59, 7. 121, 7. asùṃ vāgapî gacchatu AV. 2, 12, 8. 5, 1, 7. 29, 5. 30, 1. 6, 53, 2. 7, 2, 1. 8, 1, 1. 3. 15. u.s.w. VS. 8, 58. 18, 2. 22, 30. ŚAT. BR. 2, 4, 2, 21. 6, 6, 2, 6. 14, 5, 1, 11 = BṚH. ĀR. UP. 2, 1, 10. 3, 9, 15. AIT. UP. 5, 2. pl.: asùnāsū̀ntsamâcchidan AV. 6, 104, 1. mā tê hāsiṣùrasâvàḥ śarī̂ram 8, 2, 26. 12, 2, 55. trirāyamya śanairasūn M. 3, 217. vigatairasubhiḥ R. 3, 26, 33. yo hi rakṣatyasūnnaraḥ PAÑCAT. II, 111. adya yāntyetasya (schwinden) hi nāsavaḥ KATHĀS. 25, 143. asūnapi saṃtyajanti BHARTṚ. 2, 100. śarīrebhyo 'marārīṇāmasūniva vicinvanti DEV. 2, 67. asuvyayena PRAB. 64, 12. punarasú adj. wieder auflebend ŚAT. BR. 1, 5, 3, 14. Vgl. adabdhāsu, amṛtāsu, gatāsu, parāsu, vyasu .
— b) das unkörperliche Leben, Geisterleben: (pitaraḥ) asùṃ ya ī̀yuḥ ṚV. 10, 15, 1. — Ein prajñānāma NAIGH. 3, 9.
— 2) n.
a) Trauer.
— b) Geist (citta) UṆĀDIK. im ŚKDR.
1)
c) respiration = 4 seconds of sidereal time, or 1 minute of are SŪRYAS. 2, 59. 61. 3, 38. 46. 9, 5. 10, 2. fgg.
-us 1) {164,4}. — 2) {113,16} (jīvás); {947,7}.
-um 2) {140,8} (jīvám); {182,3} (paṇés); {213,4}; {838,1}; {840,12}; {885,7}. — 3) {841,1}.
— 1) m.
— a) Lebenshauch , Leben. Pl. (nur dieses in der späteren Sprache) Lebensgeister ,
— b) Geisterleben.
— c) 1/360 Muhūrta GAṆIT. 1,17.
— d) * = prajñā.
— 2) *n.
— a) Trauer.
— b) der Geist.
spiritus. DEV. 2. 67. V. gatāsu et vyasu. 2) n. conside-
ratio, cogitatio, aut cor tanquam ejus sedes. 3) n. affe-
ctus, affectio.
‘asate'sati gatyādau, bhuvyasti, kṣepaṇe'syati .’ (184) iti devaḥ .
āsakaḥ-sikā, āsakaḥ-sikā, asisiṣakaḥ-ṣikā;
asitā-trī, āsayitā-trī, asisiṣitā-trī;
3 asyan-ntī, āsayan-ntī, asisiṣan-ntī;
nirasyan, āsayan-ntī, asisiṣan-ntī;
asiṣyan-ntī-tī, āsayiṣyan-ntī-tī, asisiṣiṣyan-ntī-tī; 4 nirasyamānaḥ, nirasyan, āsayamānaḥ, āsayiṣyamāṇaḥ;
aḥ-asau-asaḥ; — --
5 nirastam- A stavān,
B asitamanena, āsitaḥ, asisiṣitaḥ-tavān;
asaḥ, sannyāsī C, āsaḥ, asisiṣuḥ, āsisayiṣuḥ;
asitavyam, āsayitavyam, asisiṣitavyam;
asanīyam, āsanīyam, asisiṣaṇīyam;
āsyam, samasyā 1, āsyam, asisiṣyam;
īṣadasaḥ, durasaḥ, svasaḥ; — -- A asyamānaḥ, āsyamānaḥ, asisiṣyamāṇaḥ;
nirāsaḥ, vyāsaḥ, B prāsaḥ 2 iṣvāsaḥ 2A, āsaḥ, asisiṣaḥ;
asitum, āsayitum, asisiṣitum;
astiḥ, upāstiḥ, āsanā, asisiṣā, āsisayiṣā;
nirasanam, nirāsanam, asisiṣaṇam; 3 asitvā, astvā, āsayitvā, asisiṣitvā;
paryasya-nyasya C -nirasya, nirāsya, nirasisiṣya;
āsam 2 asitvā 2 astvā 2, 4 dvyahātyāsaṃ gāḥpāyayati, āsam 2, āsayitvā 2, asisiṣam 2; asiṣitvā 2; 5 asuraḥ, asiḥ 6 ḥ.
[Footnote]3. ‘divādibhyaḥ śyan’ (3-1-69) iti
śyan .
[Footnote]4. ‘upasargādasyatyūhyorvāvacanam’ (vā.
1-3-29) iti śānajapi .
[Footnote]5. dhātorudittvāt ‘yasya vibhāṣā’
(7-2-15) itīṇṇa .
[Footnote]A. ‘rākṣasān baṭuyajñeṣu piṇḍīśūrān
nirastavān .’ bha. kā. (5-85.)
[Footnote]B. ‘saunāgā asyaterbhāve niṣṭhāyāṃ vika-
lpena iṭamicchanti’ iti kāśikā
(7-2-17.) . tena idamapi rūpaṃ
sādhu .
[Footnote]C. ‘uvāca mārutirvṛddhe sannyāsinyatra
vānarān’ bha. kā. (7-76.)
[Footnote]1. bāhulakāt saṃjñāyāṃ kyapi samasyā
iti rūpaṃ sādhu .
[Footnote]A. ‘dīvyamānaṃ śitān bāṇān asya-
mānaṃ mahāgadāḥ .’ bha. kā. (5-81.)
[Footnote]B. ‘nāḍāyano bādarikaśca tasmai vyā-
saśca kānīnamunirgarīyān .’ vā. vi.
1-64.
[Footnote]2. prāsyate iti prāsaḥ . ‘akartari ca
kārake saṃjñāyām’ (3-3-19) iti
bhāve ghañ .
[Footnote]2A. iṣavo'syante anena iti iṣvāsaḥ .
‘halaśca’ (3-3-121.) iti karaṇe
ghañ . ‘iṣvāso dhanvadhanvinoḥ’
iti haimaḥ .’ iti amarasudhā .
[Footnote]3. ‘udito vā’ (7-2-56) itīḍ vā .
[Footnote]C. ‘bhrātari nyasya yāto māṃ mṛgāvit
mṛgayāmasau’ bha. kā. (5. 82.)
[Footnote]4. ‘asyatitṛṣoḥ kriyāntare kāleṣu
(3-4-57) iti ṇamul .
[Footnote]5. ‘aseruran’ (da. u. 8-24.) iti
uran .
[Footnote]6. asyatīti = asiḥ . iḥ pratyayaḥ .
(da. u. 1. 68.)