astamaya
See also
astamayaḥ.
Benfey Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 66, col. 1.
astamaya astamaya, i. e. astam-i + a, m. Sun-set, Kir. 5, 35.
Cappeller Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 55.
astamayá m. °máyana n. setting (of the sun).
Macdonell Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 35, col. 2.
astamaya astam-aya, m. sunset; disappearance;
-ita, pp. having set, gone to rest, died:
lc. (sc. sūrye) after sunset.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 122, col. 2.
asta—m-ayá m. setting (of the sun),
ŚBr.;
ChUp. &c.
☞
p. 122, col. 2.
disappearance, vanishing, perishing,
KaṭhUp. (said of the senses),
Ragh.
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 1,
p. 560.
astamayá (von
astam + i) m. dass.
ŚAT. BR. 2, 3, 1, 7. 8. 3, 2, 2, 1. 26. 9, 2, 7. 4, 5, 3, 11.
KĀTY. ŚR. 7, 4, 13.
CHĀND. UP. 2, 9, 8.
KAṬHOP. 6, 6.
KATHĀS. 18, 59. Uebertr.:
udayamastamayaṃ ca raghūdvahādubhayamānaśire vasudhādhipāḥ RAGH. 9, 9.
kurvanti sāmantaśikhāmaṇīnāṃ prabhāprarohāstamayaṃ rajāṃsi 6, 33.
☞
vol. 5,
p. 1081.
astamaya KIR. 5, 35.
heliakischer Untergang SŪRYAS. 9, 1.
VARĀH. BṚH. S. 6, 3. -
KAṬHOP. 6, 6 bildlich von den Sinnen:
indriyāṇāṃ pṛthagbhāvamudayāstamayau ca yat .
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 152, col. 1.
astamayá m.
— 1) dass.
— 2) Untergang in übertr. Bed. , Hingang , Schwund.
Cappeller Sanskrit Wörterbuch
☞
p. 37, col. 1.
astamayá der Untergang.
☞
p. 538, col. 2.
astamayá m. —aspṛṣṭa unberührt.
Vācaspatyam
☞
p. 565, col. 1.
astamaya pu0 astomīyate jñāyate yatra min—ac vā na
āt . 1 pralaye, 2 sūryyāderadarśane “karotyakālāstamayaṃ
vivasvataḥ” kirā0 . “udayaścanāma savitustannivāsināṃ
prāṇināṃ cakṣurgocarāpattistadatyayaścāstamayaḥ na paramārthata
udayo'stamayovā” tannivāsināñca prāṇināmabhāve tān prati
tenaiva mārgeṇa gacchannapi naivodetā nāstameteti cakṣurgocara-
tāpattestadatyayasya ca tatrābhāvāt” chā0 u0 bhāṣyam . tathā
ca bhūvṛttārddhāntarālasthānaevodayāstamayau bhavataḥ “laṅkāpure-
'rkasya yadodayaḥ syāt tadā dinārddhaṃ yamakoṭipuryyām .
aghastadā siddhapure'stakālaḥsyādromake rātridalaṃ tathaiva”
si0 śi0 . bhūvṛtta caturthāṃśe sthitānāṃ purāṃmadhye prathamapuryyā-
mudaye tṛtīye'statvoktestathātvam . śā0 bhāṣye tu yadā-
'marāvatyāṃ madhyāhnagataḥ savitā tadā sāṃyāminyāsudyan
dṛśyate tatra madhyāhnagocarovāruṇyāsudyan dṛśyate ityuktam”
grahāṇāṃ ca sūryyasyātipratyāsattyā prakāśābhāvo'statvam
tadviyoge codayaḥ . “raviṇāstamayogo viyogastūdayo
bhavet” ityukteḥ anyagrahāṇāṃ 3 raviyoge ca .