• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • asta

    See also astam, astaḥ, astaṃ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 97.
    asta Sautra root. 10th cl. (astayati) To obscure or eclipse.
    ☞ p. 97.
    asta mfn. (-staḥ-stā-staṃ)

    1 Thrown, cast.

    2 Sent, dispatched.

    3 Set, obscured.

    4 Removed, set aside. m. (-staḥ)

    1 The western mountain, behind which the sun is supposed to set.

    2 Sun-set. n. (-staṃ) Death, end.

    E. asta to obscure or eclipse, ac affix, or asa to throw, &c. and kta aff.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 76, col. 2.
    asta (ka) astayati 10. a. To set,
    to be obscured, to be eclipsed.
    ☞ p. 76, col. 2.
    asta (staḥ) 1. m. The western moun-
    tain. n. Death. a. Thrown; set.

    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 65, col. 2.
    asta 1. as + ta, I. n. Home. II. m. 1.

    Sun-set, Pañc. iii. d. 187; Śiś. 9, 5.

    The acc. sing. astam, combined like a

    prefix, with i, gam, yā, implies, To set,

    Daśak. 184, 1. 2. The western moun-

    tain, behind which the sun is supposed

    to set, Rām. 4, 37, 4. IV. n. Death,

    Kathās. 13, 74; Rājat. 5, 126. — Comp.

    Sūrya-, n. sunset.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 107, col. 1.
    asta 1 . asta, as, ā, am (fr. rt. 2. as), thrown,

    cast; expelled, sent away; sent, despatched; removed,

    laid or set aside; finished; (ā), f., Ved. a missile,

    an arrow. —Asta-kopa, as, ā, am, whose anger is

    laid aside. —Asta-dhī, īs, īs, i, foolish. —Asta-vat,

    ān, atī, at, obstructed (?). —Asta-vyasta, as, ā,

    am, scattered hither and thither, confused, disordered,

    irrelevant. —Asta-saṅkhya, as, ā, am, innumerable.
    ☞ p. 107, col. 1.
    asta 2 . asta, am, n. (fr. rt. 1. as ?), Ved.

    home; death, end; (as), m. the western mountain,

    behind which the sun is supposed to set; sunset;

    (in astronomy) the seventh lunar mansion. —Astam,

    ind. at home, home. —Astam i or gam or yā, to

    go home; to go down, to set; astaṃ nī or vah,

    to conduct or lead home; to lead to setting, to cause

    to set; astaṃ gam or i or prāp, to go to one's eter-

    nal home, to cease, to vanish, to die. —Asta-gata,

    as, ā, am, set (as the sun). —Asta-gamana, am,

    n. setting. —Asta-giri, is, m. the western mountain.

    —Astam-aya, as, m. or astam-ayana, am, n.

    disappearance, setting. —Astam-ita, as, ā, am, set

    (as the sun). —Astācala (°ta-ac°), as, m. the west-

    ern mountain. —Astācalāvalambin (°la-av°), ī,

    inī, i, reclining on the western mountain, about to

    set. —Astādri (°ta-ad°), is, m. the western moun-

    tain. —Astāvalambana (°ta-av°), am, n. the resting

    of a heavenly body on the western part of the

    horizon. —Astāvalambin, ī, inī, i, setting as the

    sun, on the point of setting.

    Lanman’s Sanskrit Reader Vocabulary

    ☞ p. 123, col. 2.
    ásta, n. home; ástam, w. i, gam, yā, go home; esp. of the sun [see 1092b], set. [prob. √1as: for mg, cf. bhavana.]

    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 208, col. 2.
    asta p. p.

    1 Thrown, cast, given up, left; asamaye yattvayāsto'bhimānaḥ Ve. 6.

    2 Finished.

    3 Despatched.

    — stā Ved. A missile, an arrow.

    Comp.

    — karuṇa a. merciless; Māl. 5. 24.

    — kopa, ruṣ a. whose (pb) anger is pacified; Śi. 6. 65.

    — dhī a. foolish.

    — vyasta a. scattered here and there, confused, disordered; Ratn. 4. 6.

    — saṃkhya a. innumerable; Ki. 16. 16.
    ☞ p. 215, col. 2.
    asta, astu &c. see under as.

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 55.
    1 ásta n. home (also °ka n.); acc. w. ī, gam, yā etc. go home, go down, set (of the sun); come to an end, die. As m. the mountain behind which the sun and moon are supposed to set (cf. udaya), also = astamaya.
    ☞ p. 55.
    2 asta a. thrown, cast off (mostly °—).

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 35, col. 2.
    asta ás-ta, n. home, abode; setting; mythical
    western mountain behind which sun and
    moon set: -m, ad. home, with verbs of going =
    set (stars, sun, moon); go to rest; die.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 122, col. 1.
    1. asta mfn. (perf. Pass. p. √ 2. as), thrown, cast, Ragh. xii, 91
    ☞ p. 122, col. 1.
    (án- neg.), ŚBr. iii
    ☞ p. 122, col. 1.
    (only in comp.) thrown off, left off, set aside, given up (as grief, anger, a vow, &c.), VP.; Kathās. &c.
    ☞ p. 122, col. 1.
    2. ásta n. home, RV.; AV.; ŚBr.
    ☞ p. 122, col. 1.
    ásta m. setting (as of the sun or of luminaries), VarBṛS.; Sūryas.
    ☞ p. 122, col. 1.
    ‘end, death’, see asta-samaya below
    ☞ p. 122, col. 1.
    the western mountain (behind which the sun is supposed to set), MBh.; R. &c.
    ☞ p. 122, col. 1.
    (in astron.) the seventh lunar mansion, VarBṛ.
    ☞ p. 122, col. 1.
    ásta m. astam-√ i, astaṃ-√ gam (also Caus. See astaṃ-gamita below), or √ prāp [Kathās.], to go to one's eternal home, cease, vanish, perish, die, ŚBr. xiv; MBh. &c.
    ☞ p. 122, col. 1.
    astaṃ-√ nī [-nayati], to lead to setting, cause to set, MBh. iii, 17330

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 80, col. 2.
    asta Sautra root. 10th cl. (astayati) To obscure or eclipse.
    ☞ p. 80, col. 2.
    asta

    mfn. (-staḥ-stā-staṃ)

    1. Thrown, cast.

    2. Sent, dispatched.

    3. Set, ob-
    scured.

    4. Removed, set aside.

    m. (-staḥ)

    1. The western mountain,
    behind which the sun is supposed to set.

    2. Sun-set.

    n. (-staṃ) Death,
    end.

    E. asta to obscure or eclipse, ac affix, or asa to throw, &c. and
    kta aff.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ vol. 1, p. 286.
    asta p. p. 1 Thrown, cast, given up, left; asamaye yattvayāsto'bhimānaḥ Ve.6. -2 Finished. -3 Despatched. -stā Ved. A missile, an arrow. -Comp. -karuṇa a. merciless; hā dhikkaṣṭamaniṣṭamastakaruṇaḥ ko'yaṃ vidheḥ prakramaḥ Māl.5. 24. -kopa, -ruṣ a. whose anger is pacified; iti dhiyāsta- ruṣaḥ parirebhire Śi.6.65. -dhī a. foolish. -vyasta a. scattered here and there, confused, disordered; Ratn.4.6. (v. l. astavyasta) -saṃkhya a. innumerable; ujjhatsu saṃhāra ivāstasaṃkhyam Ki.16.16.
    ☞ vol. 1, p. 296.
    asta, astu &c., see under as.

    Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 64, col. 1.
    asta asta n. (as 1) coucher du soleil.

    Disparition, fin; mort.

    M. np. montagne située à l'ouest derrière laquelle se couchait le soleil.

    astaka m. disparition finale, béatitude finale.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 104, col. 1.
    1 asta- (2 AS-) a. v. lancé, jeté; mis à l'écart, abandonné.

    °karuṇa- a. dépouillé de pitié.

    °tandri- a. qui a dépouillé toute paresse.

    °tajja- a. qui a perdu toute pudeur.

    °saṃkhyam adv. sans nombre.

    ☞ p. 104, col. 1.
    2 asta- nt. montagne du couchant (derrière laquelle le soleil et la lune disparaissent) ; -am i- et -aṃ gam- se coucher (soleil, lune); cesser; mourir; -aṃ yā- se coucher; -aṃ prāp- cesser, mourir; -aṃ nī- faire ou laisser se coucher; -am à la maison.

    °gamana- nt. coucher (du soleil); astaṃgamana- id.

    °giri- m. montagne du couchant.

    °nimagna- a. v. couché (dit du soleil).

    °mūrdhan- m. cime de la montagne du couchant; °śikhara- id.

    °samaya- m. moment du couchant; mort.

    astam-aya- m. coucher (des astres; fin, chute, éclipse.

    °ayana- nt. coucher (des astres).

    °ita- a. v. couché (soleil); mort.

    astaṃ-gata- a. v. disparu (dit des astres); cessé, mort.

    astācala- astādri- m. montagne du couchant.

    astābhilāṣin- a. qui penche à la ruine.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 559.
    1. asta part. praet. pass. von 2. as (s. d.).
    ☞ vol. 1, p. 559.
    2. ásta

    1) n. Heimath, Heimwesen NAIGH. 3, 4. tamàgnimastè vasâvò nyṛ̂ṇvan ṚV. 7, 1, 2. ànyeṣā̀mastàmupà naktâmeti 10, 34, 10. patyùrastâṃ pàretyâ AV. 4, 1, 43. 14, 2, 13. gṛhā vā astam ŚAT. BR. 2, 5, 2, 29.

    — 2) davon ástam adv. heim, daheim; gewöhnlich mit i, gam, yā (heimkehren), vah (heimführen): astâmindrà pra yā̂hi ṚV. 3, 53, 6. 4, 16, 10. astâṃ navàsvâ iva gman 34, 5. 1, 66, 9. (5) 116, 25. astàmehî gṛ̀hām̐ ùpa 10, 86, 12. 5, 6, 1. 49, 12. 7, 37, 4. 10, 14, 8. 85, 33. 86, 21. 95, 2. 13. VS. 3, 47. AV. 4, 15, 6. yadâśvinā ū̀hathûrbhùjyumastâm ṚV. 1, 116, 5. 7, 37, 6. 8, 3, 23. — sùpeśâsàṃ māvâ sṛjàntyastâm 5, 30, 13. jā̀yedastâṃ maghavànsedù yonîḥ 3, 53, 4. 1, 130, 1. Besonders häufig von der Sonne (auch vom Monde) astaṃ gam, i, yā (mit oder ohne Beisetzung von sūrya, āditya u. s. w.) untergehen, wobei astam in Bezug auf den Accent wie eine praepos. behandelt wird P. 1, 4, 68. VOP. 8, 21. AK. 3, 5, 17. H. 1539. yatàḥ sūryâ ùdetyastàṃ yatrâ cà gacchâti AV. 10, 8, 16. atha yadastameti tadagnāveva yonau garbho bhūtvā praviśati ŚAT. BR. 2, 3, 1, 3. 36. 4, 12. 4, 6, 5, 5. 5, 3, 1, 7. u.s.w. 14, 4, 3, 34 = BṚH. ĀR. UP. 1, 5, 23. AK. 2, 7, 54. H. 859. astaṃ gacchati yatrārko girau hemaprabhe śubhe R. 4, 37, 22. astaṃyánt AV. 9, 6, 54. °yàte 17, 1, 23. àstàmèṣyàte ibid. ástamita ibid. AIT. BR. 5, 29. ŚAT. BR. 14, 7, 1, 3-6 = BṚH. ĀR. UP. 4, 3, 3. 4 (candramasi). M.4, 75. 11, 219. sa yatsāyamastamite (nach Sonnenuntergang) juhoti ŚAT. BR. 2, 3, 1, 2. 4. 9. 11. 3, 2, 2, 4. 26. 4, 5, 3, 11. KĀTY. ŚR. 4, 7, 24. 8, 3. prathamāstamite CHĀND. UP. 2, 9, 9. nekṣetodyantamādityaṃ nāstaṃyāntam M. 4, 37. astaṃgata H. 500. SĀV. 4, 17. HIT. 17, 20. anastaṃgata R. 5, 3, 41. auch getrennt: gate tvastaṃ dinakare R. 1, 33, 21. astaṃ nī zum Untergange geleiten, untergehen lassen: kiṃ svidādityamunnayati ke ca tasyābhitaścarāḥ . kaścainamastaṃ nayati MBH. 3, 17330. fg. astaṃ gam, i, prāp bedeutet auch überh. zur Ruhe eingehen, aufhören, vergehen, sterben: yathā nadyaḥ syandamānāḥ samudre 'staṃ gacchanti MUṆḌ. UP. 3, 2, 8. saiṣānastamitā devatā yadvāyuḥ ŚAT. BR. 14, 4, 3, 33 = BṚH. ĀR. UP. 1, 5, 22. viṣayiṇaḥ kasyāpado 'staṃgatāḥ HIT. II, 144. astaṃgamitamahimā MEGH. 1. daṇḍenāstamitatviṣā KUMĀRAS. 2, 23. sa tasyāṃ kāmasaṃpanno yakṣmaṇā samapadyata . tenācireṇa kālena jagāmāstamivāṃśumān . MBH. 1, 4697. tvāṃ saṃsmarannastamitaḥ pitā te R. 2, 102, 9. RAGH. 12, 11. atha cāstamitā tvamātmanā 8, 50. matpitāstaṃgatastataḥ KATHĀS. 2, 42. 20, 10. PRAB. 98, 13. astaṃ pitari prāpte KATHĀS. 13, 74. Daher astam H. 324 in der Bedeutung Tod.

    — 3) nach einer spätern Anschauung, die sich wohl aus der adverb. Verbindung astaṃ gam u. s. w. untergehen herausgebildet hat, ist asta m. ein bes. Berg im Westen, hinter dem Sonne und Mond beim Untergang verschwinden, AK. 2, 3, 2. TRIK. 3, 3, 147. H. 1027. an. 2, 158. MED. t. 2. astādri TRIK. 2, 3, 3. VID. 35. HARIV. 12416. 13058. astagiri Verz. d. B. H. No. 849 (14, 20). ādityodayane cāste girau R. 4, 37, 4. antarā merumastaṃ ca bhānoḥ 43, 51. adṛśyaḥ sarvabhūtānāmastaṃ gacchati parvatam 48. 49. 59. astamālokayiṣyanti kapayaḥ 54. yathā bhāskaramastamūrdhani 3, 67, 24. yāte 'staśikharaṃ ravau KATHĀS. 25, 236. raviradyānuyātavyo yāvadastamathodayam R. 4, 60, 8. astopagatasya bhānoḥ 3, 48, 19. astanimagnasūrya RAGH. 16, 11. nayati giriṃ nayanaiḥ śaśāṅkamastam R. 5, 34, 22. yātyastaśikharaṃ patiroṣadhīnām ŚĀK. 77. astācalacūḍāvalambini - candramasi HIT. 9, 5, v. l. — In sūryāstapratyaham jeden Tag beim Sonnenuntergang PAÑCAT. III, 187 ist asta gleichbedeutend mit astamaya .

    — 4) astrol. das siebente Haus Ind. St. 2, 281, 21. n. 276, 7. m. DĪPIKĀ im ŚKDR. — Vielleicht von 1. as; vgl. abhyastam .

    ☞ vol. 5, p. 1081.
    2. asta

    2) paulastye 'staṃgate WEBER, JYOT. 55. nāstameti MBH. 5, 1082 wohl fehlerhaft für cāsti meti; vgl. Spr. 4353.

    — 3) savitāstamiyādgirim MBH. 1, 1883. °giri ŚIŚ. 9, 1. °śaila KARMAPRADĪPA 1, 9, 1 beim Schol. zu KĀTY. ŚR. 4, 13, 5. asta Untergang VARĀH. BṚH. S. 9, 8. heliakischer Untergang (von Fixsternen und Planeten) 6, 6. 7, 19. astāṃśāḥ SŪRYAS. 9, 6. Untergang in übertr. Bed.: astasamaye 'pi satām ŚIŚ. 9, 5.

    — 4) VARĀH. BṚH. 4, 9. 5, 2. 15. 6, 3.

    Grassmann Wörterbuch zum Rig Veda

    ☞ p. 157.
    ásta, n., Heimat, Heimatstätte, besonders als Ort der Heimkehr, der Ruhe, des Behagens aufgefasst; so wenn es heisst 287,4: Die Gattin ist die rechte Heimatstätte, sie der Schoos; und {116,25}; In das Greisenalter möge ich gelangen wie in einen Ruhesitz; 921,4: Sie erlangte einen Heimatsitz, an dem sie Gefallen fand. Bald erscheint es als die engste Heimatstätte, das heimische Haus ({287,6}; {517,2}; {860,10}), also für das Vieh der Stall ({66,9}; {330,5}; {360,1}; {490,12}; {778,12}); bald als die weitere, das Heimatsland ({912,20} ástam éhi gṛhā́n úpa; {130,1} ástam [SV. ástā] rā́jā‿iva), bald bildlich als das Ziel, an das die von den Göttern zu verzehrenden oder zu empfangenden Opfer und Gaben wie in ihre Heimatstätte gelangen ({330,5}; {360,1}; {778,12}; {937,10}); bald endlich im Acc. zu adverbialer Bedeutung „heim, heimwärts” erblassend ({116,5} u. s. w.); dann bisweilen mit púnar ({840,8}; {854,1}; {912,21}; {921,2}).

    -am [N.] {287,4}.

    -am [A.] abhängig von nakṣ {66,9}; {921,4}; als Ziel bei gam {116,25}; {330,5}; {778,12}; {937,10} (mit ā́); gā {854,1}; yā {312,10}; {809,8}; {130,1}; {287,6} (prá); i {360,1}; {553,4}; {840,8}; {860,10}; {912,20. 21}; i mit párā {911,33}; {921,2. 13}. — vah {116,5}; {553,6}; {623,23}; aj {490,12}; bhṛ {700,1}; sṛj mitáva {384,13}.

    -e {517,2} (Stätte, wo agní entzündet wird).

    -ā SV. {1,5},2,3,3 (~ RV {130,1}).

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 151, col. 3.
    ásta

    — 1) n. Heimat , Heimatstätte. ástam Adv. heim , heimwärts. Heimwärts gehen bedeutet a) untergehen (von Gestirnen , insbes. der Sonne). b) zur Ruhe eingehen , aufhören , vergehen , sterben.

    — 2) m. Untergang.

    — 3) N.pr. eines mythischen Berges im Westen , hinter dem Sonne und Mond beim Untergang verschwinden sollen 297,1.

    — 4) m. das siebente astrologische Haus VARĀH. BṚH. 25,4. 8. Ind. St. 14,312, Śl. 2.

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    ☞ p. 37, col. 1.
    1. ásta n. das Heim, die Wohnung, Acc. adv. heim; mit Verben des Gehens: untergehen (von Gestirnen), heimgehen, sterben.
    ☞ p. 37, col. 1.
    2. ásta m. Untergang, der mythische Untergangsberg (für Gestirne; vgl. udaya).

    Bopp Glossarium Sanscritum

    ☞ p. 25, col. 2.
    asta m. (r. as q. v. s. ta) 1) nomen occidentalis cujus-

    dam montis, ultra quem solem occidere credunt. 2) so-

    lis occasus et occasus, finis in universum. SA. 4. 17. HIT.

    73. 6.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 563, col. 1.
    asta ca0 asyante sūryyakiraṇā yatra ādhāre kta . 1 paścimā-
    cale, “adhiroḍhumastagirimabhyapatat” māghaḥ . “viḍambaya
    tyastanimagnasūryvan” raghuḥ . karmaṇi kta 2 kṣipte 3 avasite ca
    tri0 “nirastaḥ parāvasuḥ” bhavadevaḥ . “gatirapāstasaṃsthā
    bhatiḥ” mālatī0 . “nirastagāmbhīryamapāstadhairyam” māghaḥ .
    bhāve kta . 4 darśanāyogyatve 5 avasāne na0 . ādhāre kta .
    jyotiṣokte 6 lagnāt saptame sthāne na0 . lagnāt sapta-
    masthānasya tathātvañca tasyodaye lagnasyādarśanahetutvāt . tathā
    hi dvādaśarāśicakrātmakasya pravahavāyunāniśaṃ paścānnīyamānasya
    bhacakrasya madhye divā ṣaṭ rāśayo rātrau ca ṣaṭ krameṇo-
    dgacchanti tatroditalagnānāṃ ca ṣaṇṇāmeva darśanayogyatā ita-
    reṣāṃ ṣaṇṇāṃ tu bhūmaṇḍalenācchādanānna dṛśyatā . tatra
    yasya yasya rāśerudayaḥ yasmin samaye jāyate tataḥ
    saptamarāśerudayasamaye tasya tasyāstatvam adarśanayogyatvaṃ bhava-
    tīti saptamarāśerudayakālasyāstakāritvam . “janmalagnāt
    sukhāstāntyaripurandhreṣvaśobhanā” nīla0 tā0 . 7 adarśanaprāpte
    ravyādigrahe tri0 sūryyādigrahāṇāmapi prāguktarītyā-
    svādhiṣṭhitarāśyapekṣayā saptamarāśyudaye'statvam yathoktaṃ
    si0 śi0 . “nijanijodayalagnasamudgame samudayo'pi
    bhavedbhanabhaḥsadām . bhavati cāstavilagnasamudgame prati-
    dine'stamayaḥ pravahakramāt” niśīṣṭalagnādudayāstalagne
    nyūnādhike yasya khagaḥ sa dṛśyaḥ . dine'pi candroravisanni-
    dhānāt nāstaṃgataścet sati darśane bhā” . “nakṣatrā-
    ṇāmapyudayāstajñāpanamapi tatraiva “dṛkkarmaṇā palabhavena
    tu kebalena bhānāṃ munermṛgariporudayāstalagne . kṛtvā
    tayorudayalagnaminaṃ prakalpyaṃlagnaṃ tato nijanije paṭhiteṣṭa-
    kāle” . yat syādasāvudayabhānurathāstalagnādvyastaṃ
    vibhārdhamapi lagnakamastasūryaḥ . iṣṭonaṣaṣṭi 60 ghaṭikā-
    svatha vāstalagnāllagnaṃ krameṇa bhadalonitamastasūryaḥ .
    syādudgamo nijanijodayabhānutulye sūrye'stabhāskarasame'sta-
    mayaśca bhānām . atrādhikonakalikā ravibhuktibhaktā
    yātaiṣyavāsaramitiśca tadantare syāt . yasyodayārkāda-
    dhiko'stabhānuḥ prajāyate saumyaśarātidairghyāt . tigmāṃśu-
    sānnidhyavaśena nāsti dhiṇyasya tasyāsvamayaḥ kathañcit” .
    “bhānāmagastyasya lubdhakasya ca pūrvvavadudayāstalagne sādhye
    parantu kebalena palabhavena dṛkkarmaṇā . dravasya satā yanadṛkvarma-
    katvāt punarāyanaṃ dṛkkarma na karttavyamityarthaḥ . tatrodaya-
    lagnamarkaṃ prakalpya lagnaṃ sādhyam . tacca khakāye paṭhiteṣṭa-
    kāle . evaṃ yallagnaṃ sidhyati sa udayārko jñātavyaḥ .
    atha yadastalagnamānītaṃ taccārka ptarkalpya nijītajeṣṭakāte
    vilomaṃ lagnaṃ sādhyam . tadrāśivadṛkāmamastasūryarajña”
    bhavati . athaveṣṭaghaṭikonābhiḥ ṣaṣṭighaṭikāmirasta
    lagnāt krameṇa lagnaṃ sādhitaṃ tadbhadalonitamastasūryo-
    bhavati yadodayabhānusamo bhānurbhavati tadā tasya nakṣatra-
    syodayo bhavati . yadāstasūryasamastadāstamayaḥ . yadā-
    gastyodayaḥ kilābhīṣṭadināt kiyadbhirdinairiti vijñātu-
    miṣyate tadeṣṭadinārkasyāgastyodayārkasya cāntarakalā ravi-
    bhuktyā bhājyāḥ . labdhadinairagastyasyodaya eṣyaḥ yadyuda-
    yārko mahān . yadyūnastadā gataḥ . atropapattiḥ
    udayāstalagnasādhane tu pūrvvaṃ kathitaiva . udayalagnodaye
    kila bhasyodayaḥ yadīdayalagnasamo ravirbhavati tadā raviṇā
    saha tannakṣatramudeti . tasmādudayāt prāk paṭhiteṣṭaghaṭikātulyaṃ
    kālaṃ yāvat tannakṣatraṃ raviprabhābhirhataṃ kṣitijādupari-
    sthamapi na dṛśyate . atha paṭhiteṣṭakāle yat kramalagnaṃ
    tatsthānasthito ravirudayārkatulyo bhavati tathā ravyastama-
    yādanantaraṃ nakṣatrāstamayāt pūrbdhaṃ pratyak kṣitijādupari-
    sthamapi nakṣatraṃ paṭhiteṣṭakālaṃ yāvanna dṛśyate . atha nakṣa-
    trasya kṣitijāduparisthitatvāt pratyakkṣitijasthenārkeṇa
    nyūnena bhavitavyam . ato'stalagnāt paṭhiteṣṭakāle vyastaṃ
    kāryam . tallagnaṃ prākkṣitijasthaṃ bhavati . ataḥ ṣaḍbho-
    nitaṃ pratyakkṣitije'stasūryo bhavatītyupapannam . iṣṭona-
    ṣaṣṭi 60 ghaṭikāsvityādau vāsanā sugamaiva . yasya nakṣatrasyo-
    dastārkādastārko'ghiko bhavati tasya nakṣatrasyārkasānnidhyava-
    śādastaṃ nāstīti veditavyam . idaṃ kuta ityata āha
    saumyaśarātidairghyāt . thasya bhasya saumyaḥ śarī dīrgho bhavati
    tasya palodbhavāsavo bahavo bhavanti .. tairvilomalagne kriya-
    māṇe udayalagnamūnaṃ bhavati . astalagnaṃ kriyamāṇama-
    dhikaṃ bhavati . tābhyāṃ hyudayāstārkau sādhyau . tatrā-
    stārkeṇa kila nyūnena bhavitavyam . astārkasame ravau
    kilādṛśyatārambhastataḥ kiyanti ca dinānyadṛśyaṃ bhūtvodayā-
    rkasame ravau taddhiṣṇyamudeti . ata udayārkeṇādhikena
    bhavitavyam . yato'rkasannidhivaśenaitāvudayāstau . yathā
    yathā saumyaśarasya dīrghatvaṃ yathā yathākṣavaśena golasya
    dakṣiṇato nāmanaṃ tathā tathodayāstārkayoralpamantaraṃ bhavati .
    alpāntare'lpānyeva dināni tannakṣatramadṛśyaṃ bhavati .
    evaṃ yasmin deśe udayāstārkau tulyo bhavatastataḥ paraṃ
    tasmin deśe tasya nakṣatrasyārkāsannabhāvenādṛśyatā iti
    yuktitaḥ siddham” prami0 . astalagnasādhanamapyuktaṃ tatraiva “yatra
    lagnamapamaṇḍalaṃ kuje tadgṛhādyamiha lagnamucyate . prāci .
    paścimakuje'stalagnakaṃ madhyalagnamiti dakṣiṇottare” kuje
    bhūmimaṇḍalagate rekhāvṛtte apamaṇḍalaṃ tato nismaradun-
    maṇḍalam . grahāṇāmudayāstāṃśānāha tatraiva . “prācyā-
    mudeti kṣitijo'ṣṭadasraiḥ 28 śakrai 14 rguruḥ saptaku-
    bhiśca 17 mandaḥ . svasvodayāntonita 360 cakrabhāgai- 332 .
    346 . 343 . strayo vrajantyastamayaṃ pratīcyām .
    khākṣai 50 rjinai 24 rjñasitayorudayaḥ pratīcyāmastañca
    pañcatithibhi 155 rmunisaptabhūbhiḥ 177 . prāgudgamaḥ
    śaranakhai 205 stridhṛtipramāṇai—183 rastaśca tatra daśa-
    vahnibhi 310 raṅgadevaiḥ 336 . avakrabakrāstama-
    yodayoktabhāgādhikonāḥ kalikā vibhaktāḥ . drākkendrabhuktyā-
    ptadinairgataiṣyairavakravakrāstamayodayāḥ syuḥ” . “bāle vā
    yadi vā vṛddhve śukre cāstamupāgate . malamāsa ivaitāni
    varjjayeddevadarśanam . pakṣaṃ vṛddhastu pūrvveṇa daśāhaṃ paścimeja
    tu . pratyagbālo daśāhantu pūrvveṇa ca dinatrayam” jyo0 ta0
    pūrvveṇeti prātaḥprātaḥ pūrvvadiśi dṛṣṭvā ravikiraṇācchanna-
    tayā na dṛśyate cedgrahastadā prāgastamitaḥ tatrāstamitāt
    prāk pakṣaṃ vṛddhaḥ . paścimeneti . evaṃ sāyaṃsāyaṃ
    aparadiśi dṛṣṭvā ravikiraṇācchannatayā na dṛśyate cedgraha-
    stadā pratyagastamitastatrāstamitāt prāk daśāhaṃ vṛddhaḥ” .
    “dvātriṃśaddivasāścāste jīvasya bhārgavasya ca . dvāsaptatirma-
    hatyaste pādāste dvādaśa kramāt” . iti jyotirvidukta-
    kālānantaramaparadiśi dṛśyate cettadā daśāhaṃ pratyagbālaḥ
    pūrvvadiśi cettadā dinatrayaṃ prāgbāla iti bhaṅgyantareṇāha .
    “pakṣaṃ vṛddhomahāste tu bālaścātra daśāhikaḥ . pādāste tu
    daśāhāni vṛddhobālodinatrayam” iti ca jyo0 ta0 raghu0 .

    Index to the Names in the Mahābhārata

    ☞ p. 94, col. 2.
    *Asta, the place (mountain) in the west where the sun sets:

    I, 717 (°ācala), 1270 (giriṃ), 1894 (= do.), 4143 (= do.),

    4697 (= do.), 6058 (prāg A°gamanād raveḥ); III, 11834

    (girivaraśreṣṭhaṃ), 11850 (parvatarājānaṃ), 11870, 16730,

    17330, 17331; IV, 1731; V, 7162, 7216, 7246; VI, 2398

    (giriṃ śreṣṭhaṃ), 2401, 3831a, b (only in B.), 4231 (Sūryāsta-

    manavelāyāṃ); VII, 1452 (giriṃ). 1969 (parvataṃ), 2800,

    3666 (°śikharaṃ), 5530, 6058, 6059, 6221, 6257 (mahīdharaṃ

    śreṣṭhaṃ), 6291, 6410 (giriṃ), 6614, 9261 (giriṃ): VIII,

    704, 1241 (giriṃ), 4664, 4705, 4809; IX, 1651, 1654;

    X, 24 (parvataśreṣṭhaṃ), 650; XII, 743 (giriṃ), [1575

    (astam ite Bhīṣme)], 2119 (upaiti Savitā by astaṃ), [11735

    (astam evābhyavartata)], [12518], 12519; XV, 867 (girivaraṃ).

    Mahābhārata Cultural Index

    ☞ p. 291, col. 2.
    Asta m.: Name of a mountain, also

    called once Astaṃgiri (7. 31. 77).

    A. Description: Holy (puṇya) 15.

    39. 24; the best among the mountains (giri-

    śreṣṭha) 6. 51. 40; (parvataśreṣṭha) 10.

    1. 24; (girivara) 15. 39. 24; sages call it

    the king of the mountains (astaṃ parva-

    tarājānam etam āhur manīṣiṇaḥ) 3. 160.

    10, 11. B. Relationship (1) with sun:

    The sun approaches it at sunset 1. 43. 23;

    1. 143. 17; 3. 280. 17; 5. 108. 6; 5. 180. 39;

    5. 182. 16; 5. 183. 26; 6. 51. 40, 43; 6. 82.

    41; 6. 90. 46 (sūryāstamanavelā for sūr-

    yāstamayanavelā ?); 7. 31. 77; 7. 48. 41;

    7. 56. 22; 7. 121. 45; 7. 128. 10; 8. 21. 35;

    9. 28. 62, 82; 10. 1. 24; 12. 58. 28; 12. 306.

    12; 12. 318. 7; 15. 39. 24; the sun always sets

    only at the proper time (bhānuḥ … nākālato

    'staṃ girim abhyupaiti) 12. 26. 12; the sun

    having reached the Asta mountain and going

    beyond the dusk repairs to the north; then

    going round the mountain Meru he moves

    towards the east (astaṃ prāpya tataḥ saṃ-

    dhyām atikramya divākaraḥ/udīcīṃ bha-

    jate kāṣṭhāṃ diśam eṣa vibhāvasuḥ//sa

    merum anuvṛttaḥ san punar gacchati

    pāṇḍava/prāṅmukhaḥ savitā devaḥ) 3.

    160. 25-26; the answer to the question:

    “who leads the sun to the Asta ?”, the reply

    is: “Dharma leads the sun to the Asta and

    there it rests in truth” (kaś cainam astaṃ

    nayati … dharmaś cāstaṃ nayati satye ca

    pratitiṣṭhati) 3. 297. 26-27; (satyena prati-

    tiṣṭhati) 3. 160. 10; (2) with dusk: the

    latter twilight (dusk) proceeds from it (asto

    nāma yataḥ saṃdhyā paścimā pratisarpati)

    5. 108. 6; (3) with nights: they go to the

    Asta mountain (astaṃ gacchanti rātrayaḥ)

    12. 318. 8; (4) with the luminaries: they

    return to the Asta mountain at the end of

    the night 7. 171. 4; (5) with clouds: Asta,

    together with Udaya, receives a large number

    of big clouds (pratyagṛhṇāt … mahāmeghān

    iva bahuñ śailāv astodayāv ubhau) 9. 15.

    31. C. Importance: King Varuṇa lives

    on the Asta mountain and in the great ocean

    and from there protects the beings (astaṃ

    parvatarājānaṃ samudraṃ ca mahodadhiṃ/

    āvasan varuṇo rājā bhūtāni parirakṣati)

    3. 160. 11. D. Similes: (1) Falling

    down of the head of Daṇḍa, red-coloured,

    when cut off by Arjuna, compared with the

    falling down of the sun to the west from

    the Asta mountain 8. 13. 19; (2) Falling

    down of the excellent, bright diadem of

    Arjuna, compared with the burning sun

    falling down from the Asta mountain 8. 66.

    16; (3) Karṇa, circled by the network of

    the arrows shot from his bow, appeared like

    the sun, having the circle of red rays, pro-

    ceeding toward the Asta mountain 8. 66. 40;

    (4) Duryodhana and Śalya received the

    warriors rushing at them as do the Asta and

    the Udaya mountains the clouds 9. 15. 31;

    (5) the arrows shot at Bhīma by Aśvatthā-

    man proceeded towards him like the luminaries

    proceeding towards the Asta mountain at the

    end of the night 7. 171. 4; (6) Bhīṣma's

    downfall, after he had tormented the enemies

    with the heat of his weapons, compared with

    the setting of the sun (narasūryo 'stam

    abhyeti sūryo 'stam iva keśava) 11. 23. 16;

    (7) (i) Vicitravīrya's going to the abode of

    Yama (his death) compared with the sun's

    going to the Asta (jagāmāstam ivādityaḥ

    kauravyo yamasādanam) 1. 96. 58; (ii)

    Vyuṣitāśva's death compared with the sun's

    going to the Asta (jagāmāstam ivāṃśumān)

    1. 112. 17. E. Use of the expression

    astam i or gam to mean ‘die’: astam ite

    bhīṣme 12. 46. 23; (vyuṣitāśvaḥ) jagāmā-

    stam 1. 112. 17.