Blog
Sanskrit
About
asi
See also
asiḥ .
Sanskrit-English
Sanskrit-French
Sanskrit-German
Sanskrit-Latin
Sanskrit-Sanskrit
Specialized Dictionaries
Wilson Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 96 .
asi m. (
-siḥ ) A sword, a scymitar.
E. asa to cast, and in Uṇādi aff.
Yates Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 75, col. 1 .
asi (siḥ) 2. m. A sword.
Benfey Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 65, col. 1 .
asi asi, m. A sword,
Rām. 3,
50, 2. — Cf. Lat. ensis, cf. akṣan
= akṣi, and = pīvan.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)
☞
p. 105, col. 3 .
asi asi, is, m. (fr. rt. 2.
as ), a sword, a
cimeter, a knife used for killing animals.
—Asi-gaṇḍa,
as, m. a small pillow for the cheek.
—Asi-daṃṣ-
ṭra or
asi-daṃṣṭraka, as, m. the marine monster
Makara, painted on the banner of Kāmadeva.
—Asi-danta, as, m. a crocodile.
—Asi-dhārā, f.
the edge of a sword.
—Asidhārā-vrata, am, n. a
vow of standing on the edge of a sword, used figura-
tively for any hopelessly difficult task.
—Asi-dhāva
or
asi-dhāvaka, as, m. an armourer, a furbisher, a
sword or tool cleaner.
—Asi-dhenu, us, or
asi-dhe-
nukā, f. a knife.
—Asi-pattra, as, am, m. n. the
blade of a sword; a sheath, a scabbard; (
as, ā, am ),
whose leaves are swords, having sword-shaped leaves;
(
as ), m. the sugar-cane, Scirpus Kysoor Roxb.; a
kind of tree which grows in the lower world; a hell
paved with swords.
—Asi-pattraka, as, m. sugar-
cane.
—Asipattra-vana, am, n. a hell where the
trees have leaves as sharp as swords.
—Asi-patha,
am, n., Ved. the course of a sacrificial knife (?).
—Asi-pucchaka, as, m. the Gaṅgetic porpoise, Del-
phinus Gangeticus.
—Asi-putrikā or
asi-putrī, f. a
knife, lit. daughter of a sword.
—Asi-mat, ān, atī,
at, Ved. furnished with knives or daggers.
—Asi-
meda, as, m. the fetid Mimosa Vachellia Farnesiana
W. and A.
—Asi-loman, ā, m., N. of a Dānava.
—Asi-hatya, am, n. fighting with knives or swords.
—Asi-heti, is, m. a swordsman or soldier armed
with a sword.
—Asy-asi, ind. sword to sword, sword
against sword.
Cappeller Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 54 .
así m. sword, knife;
p. asimánt .
Macdonell Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 34, col. 3 .
asi as-í, m. sword.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 120, col. 2 .
así m. (√
2. as ), a sword, scimitar, knife (used for killing animals),
RV. ;
AV. &c.
☞
p. 1318, col. 2 .
(also) a shark, alligator,
L.
☞
p. 120, col. 2 .
asi (
is ), f.
N. of a river (near
Benares ),
VāmP. (
cf. asī );
☞
p. 120, col. 2 .
Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 79, col. 1 .
asi m. (-siḥ ) A sword, a scymitar.
E. asa to cast, and in Unādi aff.
Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français
☞
p. 63, col. 1 .
asi asi m. (as 4) épée, glaive.
Lat. ensis.
Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français
☞
p. 103, col. 1 .
asi- m. épée.
°caryā- f. pratique de l'épée, escrime.
°dhārā- f. lame d'épée; °dhārā-vrata- nt. tâche extrêmement. difficile, v. āsidhāra-.
°dhenu- f. canif; -kā- °putrikā- id.
°pattra- nt. lame de l'épée; °pattra-vana- n. d'un enfer; °pattra-vṛkṣa- m. arbre de l'enfer.
°pāṇi- a. qui a l'épée en mains.
°mārga- m. pl. méthodes de l'escrime.
°latā- f. lame d'épée.
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 1,
p. 551 .
así (von 2.
as )
Uṇ. 4, 141. f. (!)
SIDDH. K. 247,b, penult.
1) m. ensis, Schlachtmesser, Schwert AK. 2, 8, 2, 57. H. 782. an. 2, 574. mā tê gṛ̀dhnurâviśàstātìhāyâ cchìdrā gātrā̂ṇyàsinā̀ mithū̂ kaḥ ṚV. 1, 162, 20. 10, 86, 18. vi pârvàśaścâkartà gāmîvā̀siḥ 79, 6. AV. 9, 5, 4. svā̀yàsā àsayâḥ santi no gṛ̀he 10, 1, 20. 11, 9, 1. AIT. BR. 7, 16. ŚAT. BR. 3, 8, 1, 4. 12. 3, 24. KĀTY. ŚR. 1, 3, 39. 6, 4, 13. asipathá Bahn des Schlachtmessers ŚAT. BR. 13, 2, 10, 1. KĀTY. ŚR. 20, 7, 1. (yudhyet) asicarmāyudhaiḥ sthale M. 7, 192. asī cārinibarhaṇau R. 3, 12, 19. vāṇadhanuṣpāṇirbaddhāsiḥ 71, 2. tīkṣṇāsipaṭṭiśadharaiḥ - nirdagdhaṃ tadbalaṃ sarvam VIŚV. 4, 22. INDR. 1, 4. vidhṛtāsiḥ RAGH. 12, 40. asilatā PRAB. 3, 9. asyasi adv. Schwert gegen Schwert VOP. 6, 33.
— 2) N. pr. eines Flusses H. an. 2, 574. asī (bei Benares) VP. 184.
☞
vol. 5,
p. 1079 .
asi 2) Verz. d. Oxf. H. 46,a,31. °saṃbhede 70,b,11. vasāṃ ca varuṇāmasīm MBH. 6, 338. st. dessen vasāmanyāṃ varāṇasīm ed. Bomb.
Grassmann Wörterbuch zum Rig Veda
☞
p. 154 .
así, m. , das
Schwerdt (
lat. ensis), als das geschwungene [von 2. as].
-ís {905,6}; {915,8}.
-ím {912,18}.
-ínā {162,20}.
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 149, col. 3 .
1. así m. Schlachtmesser , Schwert 136,20. 139,17.
☞
vol. 1,
p. 149, col. 3 .
2.
asi und
asī f.
N.pr. eines Flusses bei Benares.
☞
vol. 1,
p. 149, col. 3 .
3.
ási 2.
Sg. Praes. von 1.
as .
Cappeller Sanskrit Wörterbuch
☞
p. 36, col. 2 .
así m. Schwert.
Bopp Glossarium Sanscritum
☞
p. 25, col. 1 .
asi m. (ut videtur, a r.
as cl. 1. s.
i ) ensis, gladius (lat.
ensis insertâ nasali).
Abhidhānaratnamālā of Halāyudha
☞
p. 54 .
asi; nistriṃśaḥ karabālaḥ khaḍgaḥ kaukṣeyakaḥ kṛpāṇaḥ syāt . riṣṭirasicandrahāsau taravārirmaṇḍalāgraṃ ca .. 472 .. 2.1.1.472
Vācaspatyam
☞
p. 550, col. 2 .
asi avya0 asa —dīptau in vibhakti pratirūpakam . tvami- tyarthe “kṛtavānasi vipriyaṃ na me ” kumā0 “dhanyāsi vaidarbhi! guṇairudāraiḥ ” naiṣa0 . “śūro'si kṛtavidyo'si darśanīyo- 'si putraka! iti nītiḥ .
☞
p. 550, col. 2 .
asi puṃstrī0 asyati sevanena pāpāni in vā ṅīp . vāraṇasī dakṣiṇasthe 1 nadībhede vārāṇasīśabde vivṛtiḥ . asyate kṣipyate asa —in . 2 khaḍe pu0 “asirviśasanaḥ khaḍgastīkṣṇadhāro durāsadaḥ . śrīgarbho vijayaścaiva dharmapālo namo'stu te . ityaṣṭau tava nāmāni svayamuktāni vedhasā ” . khaḍgapūjā- mantraḥ, “sarvvāḥ śyāmāḥ asikarā muṇḍamālā vibhūṣitāḥ ” śyāmākavacam khaḍgalakṣaṇantu vṛha0 uktam “aṅgulaśatārdha- muttama ūnaḥ syātpañcaviṃśatiḥ khaḍgaḥ . aṅgula- mānājjñeyo vraṇo'śubho viṣamaparvasthaḥ .. śrīvṛkṣavardha- mānātapatraśivaliṅgakuṇḍalābjānām . sadṛśā vraṇāḥ praśastā dhvajāyudhasvastikānāṃ ca .. kṛkalāsakākakaṅka- kravyādakabandhavṛścikākṛtayaḥ . khaḍge vraṇā na śubhadā vaṃśānugāḥ prabhūtāśca .. sphuṭito hrasvaḥ kuṇṭho vaṃśacchinno na dṛṅmano'nugataḥ . asvana iti cāniṣṭaḥ proktavipa- ryyasta iṣṭaphalaḥ .. kvaṇitaṃ maraṇāyoktaṃ parājayāya pravarttanaṃ kośāt . khayamudgīrṇe yuddhaṃ jvalite vijayo bhavati khaḍge .. nākāraṇaṃ vivṛṇuyānna vighaṭṭayecca paśyenna tatra vadanam na vadecca mūlyam . deśaṃ na cāsya kathayet prati- mānayecca naiva spṛśennṛpatiraprayato'siyaṣṭim .. gojihvā saṃsthāno nīlotpalavaṃśapatrasadṛśaśca . karavīrapatraśūlāgra- maṇḍalāgrāḥ praśastāḥ syuḥ .. niṣpanno na cchedyo nikaṣaiḥ kāryyaḥ pramāṇayuktaḥ saḥ . mūle mriyate svāmī jananī tasyāgrataśchinne .. yasmin tsarupradeśe vraṇo bhavettadvadeva khaḍgasya . vanitānāmiva tilako guhye vācyo mukhe dṛṣṭvā .. atha vā spṛśati yadaṅgaṃ praṣṭā nistriṃśabhṛttadava- dhārya . kośasthasyādeśyo vraṇo 'sti śāstraṃ viditvedam . śirasi spṛṣṭe prathame 'ṅgule dvitīye lalāṭasaṃsparśe . bhrūmadhye ca tṛtīye netre spṛṣṭe caturthe ca .. nāsoṣṭhakapola- hanuśravaṇagrīvāṃsakeṣu pañcādyāḥ . urasi dvādaśasaṃsthastrayo- daśe kakṣayorjñeyaḥ .. stanahṛdayodarakukṣinābhīṣu caturdaśā- dayo jñeyāḥ . nābhīmūle kaṭyāṃ guhye caikonaviṃśatitaḥ .. ūrvordvāviṃśe syād ūrvormadhye vraṇastrayoviṃśe . jānuni ca caturviṃśe jaṅghāyāṃ pañcaviṃśe ca .. jaṅghāmadhye gulphe pārṣṇyāṃ pāde tadaṅgulīṣvapi ca . ṣaddhiṃśatikādyāva- ttriṃśaditi matena gargasya .. putramaraṇaṃ dhanāptirdhanahāniḥ sampadaśca bandhaśca . ekādyaṅgulasaṃsthairvraṇaiḥ phalaṃ nirdiśet- kramaśaḥ .. sutalābhaḥ kalaho hastilabdhayaḥ putramaraṇadhana- lābhau . kramaśo vināśavanitāpticittaduḥkhāni ṣaṭ- prabhṛti .. labdhirhānistrīlabdhayo badho vṛddhimaraṇapari- toṣāḥ . jñeyāścaturdaśādiṣu dhanahāniścaikaviṃśe syāt .. vittāptiranirvāṇaṃ dhanāgamo mṛtyusampado'svatvam . aiśvaryya- mṛtyurājyāni ca kramāttriṃśaditi yāvat .. parato na viśeṣaphalaṃ viṣamasamasthāstu pāpaśubhaphaladāḥ . kaiścidaphalāḥ pradiṣṭāstriṃśatparato'gramiti yāvat .. karavīrotpala- gajamadaghṛtakuṅkumakundacampakasagandhaḥ . śubhado'niṣṭo gomūtra- paṅkamedaḥsadṛśagandhaḥ .. kūrmavasāsṛkkṣāropamaśca bhayaduḥkhado bhavati gandhaḥ . vaidūryakanakavidyutprabho jayārogyavṛddhikaraḥ .. idamauśanasaṃ ca śastrapānaṃ rudhireṇa śriyamicchataḥ pradī- ptām . haviṣā guṇavatsutābhilipsoḥ salilenākṣaya- micchataśca vittam .. baḍavoṣṭrakareṇudugdhapānaṃ yadi pāpena samīhate 'rthasiddhim . jhaṣapittamṛgāśvavastadugdhaiḥ kari- hastacchidaye satālagarbhaiḥ .. ārkaṃ payo huḍuviṣāṇamasī- sametaṃ pārāvatākhuśakṛtā ca yutaṃ pralepaḥ . śastrasya taila- mathitasya tato'sya pānaṃ paścācchitasya na śilāsu mave- dvighātaḥ .. kṣāre kadalyā mathitena yukte dinoṣite pāyitamāyasaṃ yat . samyak śitaṃ cāśmani naiti bhaṅgaṃ na cānyaloheṣvapi tasya kauṇṭhyam ” vṛ0 sa0 . hemā0 pari0 kha0 tu tajjātyādibhedāt phalabhedādikaṃ darśitaṃ yathā “vatsa! purā bhūtapūrvairācāryairupadiṣṭañcaiva yanmayāśrutaṃ tadu- padiśāmi nibodha khaḍgasya lohaṃ ṣaddhighaṃ bhavati . yonayaḥ pañcavidhāḥ saṃsthānaṃ caturvidhaṃ karaṇamā, kṛtirdvidhā dvādaśa musvāni gauravaṃ pañcadaśadhā vistārastrividhaḥ varṇṇachāyāvraṇapuṅkha gandhasvareṇa vā yatra viśeṣā bhavanti tatkīrttyamānaṃ nibodha tīkṣṇaṃ mṛdu snigdhaṃ kharaṃ mṛdutīkṣṇaṃ vajraṃ ceti jātayaḥ ṣaṭbhavanti vālukā mṛtpāṣāṇaḥ paṅkodhātusrāvaśceti yonayaḥ pañcadhā bhavanti . pītebhyasrīkṣṇaṃ bhavati . nīlebhyomṛdu bhavati . snigdhebhyaḥsnigdhaṃ kharebhyaḥ kharaṃ bhavati . raktebhyo- dravyebhyomṛdutīkṣṇaṃ bhavati . raktasaindhavasannibhairharidbhiḥ ścitraṃ yadantaḥ utpadyate lauhaṃ tadvajrāyudhannāma bhavati . tacca pāṣāṇa eva pūjita iti . bhavanti cātraślokāḥ . tāpaṃ cirādeva vicūrṇṇitañca bhinnāñjanābhaṃ bahusūkṣmahīram pītaṃ bhavet nirmmalarukmavarṇaṃ sarvāṇi lohāni bhinatti tīkṣṇam . sannamyate tāpamupaiti cāśu śvetaṃ bhavatyeva malāvanaddham . yat- sthūlahīrantrapuvaṅgavarṇṇaṃ sarveṣu kāryyeṣvapi tanmṛdu syāt . śvetaṃ bhavatyabhyadhikaṃ sthirañca saṃghaṭṭanāmeti cirācca tāpam . saṃghā- talohena cirādviyogaṃ snigdhañca lohaṃ pravadanti tṛjjñāḥ . kharaṃ viśīryyeta na caiti yogam sarvatra yogyaṃ mṛdutīkṣṇa- māhuḥ . yajrātarūpaṃ na ca dahyate'gnau tadvajralohaṃ prasamīkṣya vācyam . tīkṣṇasya mṛdunaḥ kharasya snigdhasya mṛdutīkṣṇasya vajralohasyaca vijñeyaṃ kuṭṭimaṅkośagarbhamekakośagarbhaṃ kuṭṭi- makośagarbham . sutīkṣṇaṃ karaṇapravaraṃ bhavati . mṛdutīkṣṇaṃ ma- dhyamagarbhaṃ kuṭṭimañca kārayen mṛdutīkṣṇakuṭṭimaṃ kośabharbhamekagarbhā- layaṃ veti tathā tīkṣṇaṃ mandaṃ veti vividhamāyasaṃ bhavati . tīkṣṇasya kulāni upakulāni punaḥ sṛṣṭāni vītarkapu- ṣkalālāvetakaṃ yāvaṅkāśikamaṅkollaṃ mayūraṃ hamālaṃ vīraṃkāṃ varaṃ puṣkarākaṃ puṣkarāṅkakroḍinaṃ varvaraṃraudraṃ śālikaṃ kiskindhaṃ visphuliṅgaṃvāhlīkaṃ surāṣṭrāyasaṃ veti tīkṣṇayonayo bhave- yurekaviṃśatiratha mandāyaso vakṣyante . kāsvojaṃ kāṇḍavāraṃ hambālaṃ sūryyāraṅkāṣṭhamalayaṃ punnāgaparvataṃ yāvatandraṃ tīkṣṇaṃ kalipārvatīya siṃhālakaṃ vānavāsīsindhukaṃ mūṣakaṃ nīlāṇḍaṃ māgadhaṃ devāntaṃ menakaṃ vāhlīkaṃ pāravaṃ krathaṃ śaṭṭākaṃ śāṇḍilaṃ pālakaṃ nucuratolakaṃ vintapālaṃ nīlāmukhaṃ kūṇīrāṣṭraṃ mahendrāṣṭraṃ vicartukaṃ veti lohāḥ triṃśadekā bhavanti . kulā- nāṃ saṃgrahādvividhā līhā tannivodha sapta bhavanti . mārdda- vasya kharasya tvaṣṭau snehānvitaspa punaḥ ṣaḍgavanti . mṛdu- tīkṣṇasya daśaivasvurvajrāyasasyaikabheyeti kulānyetāni saṃgrahā- duktāni tatra kāmbojaṃ kāṇḍavāraṃ haṃnupālaṃ nīlāṇḍaṃ khara- syaitāni bhavanti . pāvanaṃ vaṭatīkṣṇaṃ kāliṅgaṃ pārva- tīyaṃ siṃhālaṃ laṅkavālañca ceti snehānvitasyaitāni kulāni ṣaḍbhavanti . nīlāmukhaṃ kūṇīrāṣṭraṃ mahendrāṣṭraṃ vicarttukaṃ saurparaṃ kāṣṭamalayaṃ punnāgaparvataṃ sindhukaṃ mūṣikaṃ dakṣiṇāmukhaṃ ceti mṛdutīkṣṇasya daśaitāni kulāni bhavanti . ṣaṣṭantu lohaṃ vedyantaraguhāsu jāyate tacca vajralohamiti vidyāt . para- metāni vajrāyasavivarjitāni triṃśadekādhikāni . mṛdu tīkṣṇaṃ mṛdutīkṣṇaṃ snigdhaṃ kharaṃ ceti . vītakādīnyekaviṃśatiṃ kṣṇāni vakṣyante yatra dṛḍhatvaṃ balavattvaṃ snigdhatāṃ lāghavaṅgauravaṃ ca viśeṣāttatra tatra vividhaṃ bhavati hutāśanakarmmaṇi tatra- chinnapāṭalānibhaṃ bhavati . yatra vacarsyā dṛśyante truṭite cūrṇṇite vā hutāśane'pi truṭyamānaṃ sakṛdeva grabhajyate mūle'gre ca sarvadakṣiṇato vaivarṇyaṃ bhajenmatsyakaṇṭakacchāyā- vā syāt likṣāsīsavibhā vā śvetakṛtanisrāvatorahānyaiva tat mṛdulohamiti vidyāt . trayāṇāṃ cīnakādīnāṃ lakṣaṇaṃ vakṣyate ākṛtyā saṃsthānena varṇṇena gandhena śabdena kramaśaḥ syāt pṛthak vetasavañjulapatrāṇāmākṛtiḥ karavīrapatrāṇāṃ vā bhavati . ṣaḍaśrairyutaṃ miśrakairaṣṭāśraiścaturaśrervvā vṛttaṃ vipulaṃ vā nāla- mūlākṛtirveti . saṃsthānataḥparīkṣaṇīyam nirguṇḍīkusu- mānāmiva yatra varṇo'ñjanālaktakayorvā mayūrakaṇṭhacchaviḥ śukapicchanibhaḥ . kākakokilasadṛśomakṣikābho veti . varṇataḥ parīkṣiṇīyaṃ cānuloham . tathā aṅkolasyotpalasya mūṣikāyāḥ patrasya madhukasya vā gandha iti gandhataḥ paro- kṣaṇayīm . tathā kāṃsyaghaṇṭāyā valākānāṃ śabdaiva śabdo visphuliṅgāyāyasyeti śabdataḥ parīkṣaṇīyāvi jñātavyāḥ ” . upakulādi vistarabhayānnoktam “yugmāṅgulāḥ praśastāḥ ayugmāṅgulā vigarhitāḥ khaḍgāste ke'pi brāhmaṇasya parigrahā dhamanāsaṃ diśanti kṣatriyasyārthavināśaṃ kulakṣayaṃ kurvvati vaiśyasya tu sadyobadhamāvahanti śūdrasya na kadācidapi vṛttikarāḥ syustathā vraṇāḥ chāyāsnigdhavarṇṇāḥ pūjitāḥ chinnā rūkṣavarṇṇāarūpānujvalāśca bhartturapajayāya smṛtigarhitāḥ ” . trikoṇāḥpañcakoṇāścaturasrāvraṇāḥ praśastāḥ . anulomāśca pratilomāśca praśastadīrghatāyai kha- ḍgasya bhavanti . te pratilomāveditavyāḥ khaḍgasyānugatā anulomā vraṇāpadeśo vakṣyate . pūjitoninditaśca yadi khaḍgasyādye'ṅgule dṛśyeta tadā putramaraṇam . dvyaṅgule putra- vṛddhistryaṅgule putradhananāśaścaturthe putramaṅgalyam pañcāṅgule maraṇaṃnarapaśūnām . ṣaḍaṅgule karmmasiddhiḥ paśrulābhaśca saptāṅgule kalahena vināśaṃ bharttuḥ karoti . vraṇo'ṣṭāṅgule mitraprāptiṃ dhanasthitiṃ ca kuryāt . navāṅgule bhrātṛbadhadhānya- vināśambharttuḥ karīti, daśāṅgule mitrabhṛtyānāṃ lābhaṃ sampadvidvṛddhiñca, ekādaśāṅgule saṃgrahaṇaṃ mitravirodhañca . dvādaśāṅgule mitralābhambhogaṃ sukhaṃ ca . trayodaśāṅgule prabhu- vināśaṃ caturddaśāṅgule priyatāṃ gaurabandhanalābhaṃ ca, pañca- daśāṅgule śatruvivṛddhim . ṣoḍaśāṅgule śatruvijayaṃ sapta daśāṅgule bhayam, strīlābham aṣṭādaśāṅgule, śatruvadham ūnaviṃśe, vṛddhiṃ viṃśāṅgule, maraṇam ekaviṃśatyaṅgule, śatruja- nitaṃ nāśambhayaṃ ca . dvāviṃśatyaṅgule rāṣṭrapālanaṃ pararāṣṭravināśaṃ ca trayoviṃśatyaṅgule viṃśativarṣādeva maraṇam . caturviṃśatyaṅgule bhūṣaṇāgamam . pañcaviṃśatya- ṅgule, bhāryāvirāmam, ṣaḍviṃśatyaṅgule priyaguṇalābhaṃ, svabhāryyāvirāgantu sapraviṃśatyaṅgule, vipulaśriyolābhamaṣṭā- viṃśatyaṅgule, ekonatriṃśatyaṅgule vṛdvabhāve bhrātṛbhi rgrahaṇaṃ, triṃśadaṅgule vṛddhimajiraṃceti khaḍge vraṇaḥ karoti . tathā ekatriṃśadaṅgule sabhṛtyastrīvāhanaṃ bharttāraṃ vināśayati . dvātriṃśadaṅgule parājayamaribhiḥ karoti . trayastriṃśadaṅgule bharttāraṃ pīḍayati nīcasya ca karmaṇo vaśagaṅkaroti . catustriṃśadaṅgule dhanyaṃ dānadharmabhājanaṃ ca pañcatriṃśaṃdaṅgule maraṇaṃ sadyaḥ karoti . ṣaṭtriṃśadaṅgule vijayaṃ bhartturdadāti saptatriṃśadaṅgule parābhavamaribhiḥ karoti . aṣṭatriṃśadaṅgule śatrupramardanaṃ karoti navatriṃśadaṅgule kujanaireva parikleśaṃ nayati . catvāriṃśadaṅgule kanyālābhamarijayaṃ ca prāpnoti vraṇena khaḍgasthitena . tathaikacatvāriṃśadaṅgule śatrubhyaḥ pīḍanādbhayaṃ labhate dvicatvāriṃśadaṅgule svarāṣṭravardvimantriṇaṃ- tricatvāriṃśadaṅgule duḥkhaṃ prāpnoti senāpatireva bharttā bhavati . catuścatvāriṃśadaṅgule śriyaṃ vipulāṃ labhate . pañca- catvāriṃśadaṅgule vraṇo bhayaṅka ṣaṭcatvāriṃśadaṅgule vraṇāḥ sukhāvāhā bhavanti . saptacatvāriṃśadaṅgule svapakṣaṃ pīḍayati parapakṣaṃ varddhayati aṣṭācatvāriṃśadaṅgule rājaśriyaṃ bhuṅkte ekonapañcāśadaṅgule śatrorvijayaṃ labhate . pañcāśadaṅgule kulavṛddhirbhavati ” . ekatriṃśadādyaṅguliṣuvraṇe phalaviśeṣo'bhi- hitaḥ . ataḥ paraṃ pravakṣyāmi khaḍgalakṣaṇamuttamam . pradhāna- dehasaṃbhūtairanyāsthibhirarindamaḥ . lohaṃ pradhānaṃ khaḍgārthe praśastaṃ tadviśeṣataḥ . kharīkadurukṛṣikāvaṅgasūryyārakeṣu ca . videheṣu tathāṅgeṣu madhyamagrāmacediṣu . saha- grāmeṣu vīreṣu tathā kālañjare'pi ca . lohaṃ pradhānaṃ khaḍgānāṃ navānāṃ śṛṇu lakṣaṇam . kharī kaṭurujā ye ca darśanīyāśca te smṛtāḥ . kāryedakṣāśca kṛṣikāmṛdavo guravastathā ” tīkṣṇāśchedasahā vaṅgā dṛḍhāḥ sūryyārakodravāḥ . sudṛḍhāścaiva vijñeyā prabhavanti videhajāḥ . aṅgadeśodbhavāstīkṣṇāḥ sahajāste dṛḍhāstathā . vegavantastathā tīkṣṇāmadhyamagrāma- sambhavāḥ . asāralaghavastīkṣṇāścedideśasamudravāḥ . saha- grāmodbhavāḥ khaḍgāḥ sutīkṣṇālaghavastathā . nirvalā nirmalā khaḍgāvīradeśasamudravāḥ . kālañjarābhārasahāsteṣāṃ vakṣyāmi lakṣaṇam . śatārddhamaṅgulānāṃ tu śreṣṭaḥ khaḍgaḥ prakīrttitaḥ . tadadhomadhyasaṃjñābhāk tatohīnaṃ na dhārayet . pramāṇābhyadhikaṃ deva! chinnavaṃśantathaiva ca . dīrghaḥ sumadhuraḥ- śabdoyasya khaḍgasya bhārgava! .. kiṅkiṇīsadṛśastasya dhāraṇam śreṣṭhamucyate . khaḍgaḥ patnapalāśāgromaṇḍalāsyaśca śasyate . karavīrapalāśāgrasadṛśaśca viśeṣataḥ . mahīghṛtasagandhaśca pradmotpalasugandhikaḥ . varṇṇataścītpralākāraḥ savarṇṇo gananasya ca . samāṅgulasthāḥ śasyante vraṇāḥ khaḍgeṣu bhārgava! . śrīvṛkṣaparvatākāravaṃśavastanibhāśca ye . maṅga- lyānāṃ tathānyeṣāṃ sadṛśā ye ca bhārgava! . kākolūkārkabandhyā bhā viṣamāṅgulisaṃsthitāḥ . vaṃśānugāḥ prabhūtāśca na praśastā kadācana . khaḍge na paśyedvadanaṃ vṛthā na vṛṇuyādamum . na cāsya kathayenmūlyaṃ jātiṃ deśaṃ kathañcana . utsṛṣṭo na spṛśet khaḍgaṃ niśikuryācca śīrṣake . divā ca pūjayadenaṃ gandhamālyādi sampadā . khaḍgaṃ praśastaṃ maṇihemacitraṃ kośe sadā candana- carccayāḍhyam . saṃsthāyapedbhūmipatiḥ prayatnān yateta ceha svaśa- rīravacca ” viṣṇudha0 . devīpu0 . “khaḍgasya lakṣaṇaṃ vakṣye triśi- khasya tu sundari! . nānyaśastrodbhavaṃ kāryaṃ mṛdulohamayantathā . sphuṭitaṃ khaṇḍitaṃ hrasvaṃ savraṇaṃ sādhitaṃ tathā . mṛdulohe- nacārabhya sandhito maraṇaṃ bhavet . savraṇenāpi hṛdrogī rekhāyāṃ pātakī bhavet . bhāryyā mātā tathā putro mriyate khaṇḍitena ca . hrasvena lāghavaṃ loke dīrghatāpi hyasidvidā . anyaśastrodbhavenāpi saṃbhavenmaraṇam dhruvam . pañcāśadaṅgulaṃ khaḍgaṃ triśikhañca sureśvari . īdṛśaṅkārayetkhaḍga māśu sidviphalapradam ” . asyate kṣipyate asa —in . 3 śvāse “tisraḥ patnyo'sipathān kalpayantyaśvasya sūcībhiḥ ” kātyā0 20 . 7 . 1 . “aseḥ śvāsasya pathaḥ mārgān ” karka0 tri0 . 4 kṣipte asagaṇḍaḥ .
Index to the Names in the Mahābhārata
☞
p. 93, col. 2 .
Asi(ḥ) (“the sword,” person). § 656
d (Khaḍgotpattik.):
XII, 166 , 6162, 6165, 6166, 6188, dharmagarbhena ; 6191,
its forms are the different sorts of punishment; ib. e , its
eight mysterious names, Asi, etc.; 6203 foll., etc.
The Vedic Index of Names and Subjects
☞
vol. 1,
p. 47 .
Asi usually denotes the sacrificial knife,
1 but occasionally
appears to mean a knife used in war.
2 Mention is made of
a sheath (
vavri )
3 to which a belt (
vāla )
4 was attached. The
word
asi-dhārā 5 also denotes ‘sheath.’
[Footnote] 1) Rv. i. 162, 20; x. 79, 6; 18;
Av. ix. 3, 9; x. 1, 20, etc.
[Footnote] 2) Av. xi. 9, 1. The use of the ‘sword’
increases in the Epic period. See Hop-
kins,
Journal of the American Oriental
Society, 13, 284.
[Footnote] 3) Kāṭhaka Saṃhitā, xv. 4.
[Footnote] 4)
Ibid.; Maitrāyaṇī Saṃhitā, ii. 6, 5.
[Footnote] 5) Jaiminīya Upaniṣad Brāhmaṇa,
iii. 139.
The Purāṇa Index
☞
vol. 1,
p. 135 .
Asi — the sword; particularly that of Śiva.
Vā. 30. 124; 101. 272.
Tāntrikābhidhānakośa
☞
vol. 1,
p. 161 .