asṛgvimīkṣaṇa

asṛgvimīkṣaṇa na0 vṛddhasya duṣṭasya asṛjaḥ śoṇitasya dehād
vimokṣaṇaṃ srāvaṇam 6 ta0 . dehāt vṛddhasya duṣṭasya vā
raktadhātoḥ srāvaṇe nismāraṇe . tatprakārādikamuktaṃ suśrute
“tasmānna śīte nātyuṣṇe nāsvinne nātitāpite .
yavāguṃ pratipītasya śoṇitaṃ mokṣayedbhiṣak . samyaggatvā
yadā raktaṃ svayamevāvatiṣṭhate . śuddhaṃ tadā vijānīyā-
tsamyagvisrāvitañca tat .. lāghavaṃ vedanāśāntivyāṃdhe-
rvvegaparikṣayaḥ . samyagvisrāvite liṅgaṃ prasādo manasastathā ..
tvagdoṣā granthayaḥ śophā rogāḥ śoṇitajāśca ye .
raktamokṣaṇaśīlānāṃ na bhavanti kadācana .. atha khalva-
pravarttamāne rakte elāśītaśivakuṣṭhatagarapāṭā bhadradāru-
viḍaṅgacitrakatrikaṭukāgāradhūmaharidrārkkāṅku ranaktamālaphalai-
ryathālābhaṃ tribhiścaturbhiḥ samastairvvā cūrṇṇīkṛtaiḥ sarṣapataila-
lavaṇapragāḍhairbra ṇamukhamavagharṣayedevaṃ samyak pravarttate . athā-
tipravṛtte rodhramadhukapriyaṅgupattaṅgagairikasarjarasarasāñjana-
śālmalīpuṣpaśaṅkhaśuktimāṣayavagodhūmacūrṇaiḥ śanairvraṇamukhamava-
cūrṇyāṅgulyagreṇāvapīḍayet . sālasarjjārjjunārimedameṣa-
śṛṅgadhavadhanvanatvagbhirvvā cūrṇṇitābhiḥ kṣaumeṇa vā dhmāpi-
tena samudraphenalākṣācūrṇṇairvvā yathoktairvraṇabandhanadravyairgāḍhaṃ
badhnīyāt . śītācchādanabhojanāgāraiḥ śītaiḥ pariṣeka-
pradehaiścopācaret kṣāreṇāgninā vā dahedyathoktaṃ vyadhanāda-
nantaraṃ vā tāmevātipravṛttāṃ sirāṃ vidhyet . kākolyādi-
ktrāthaṃ vā śarkarāmadhumadhuraṃ pāyayet eṇahariṇorabhra-
śaśamahiṣavarāhāṇāṃ vā rudhiraṃ kṣīrayūṣarasaiḥ susnigdhaiścā-
śnīyādapadravāṃśca yathāsvamupācaret” . upadravāstatraivoktā
yathā .. “dhātukṣayācchrute rakte mandaḥ sañjāyate'nalaḥ .
pavanaśca paraṃ kopaṃ yāti tasmāt prayatnataḥ .. tannātiśītairla-
ṣubhiḥ snigdhaiḥ śoṇitavarddhanaiḥ . īṣadamlairanamlairvā bhojanaiḥ
samupācaret .. caturvidhaṃ yadetaddhi rudhirasya nivāraṇam .
sandhānaṃ skandanañcaiva pācanaṃ dahanaṃ tathā .. vraṇaṃ kaṣāyaḥ
sandhatte raktaṃ skandayate himam . tathā sampācaye-
dbhasma dāhaḥ saṅkocayet sirāḥ . askandamāne rudhire sandhā-
nāni prayojayet . sandhāne bhraśyamāne tu pācanaiḥ samu-
pācaret .. kalpairetaistribhirvvaidyaḥ prayateta yathāvidhi .
asiddhimatsu caiteṣu dāhaḥ parama iṣyate . saśeṣadoṣe
rudhire na vyādhirativarttate . sāvaśeṣe tataḥ stheyaṃ na tu
kuryyādatikramam .. dehasya rudhiraṃ mūlaṃ rudhireṇaiva dhāryyate .
tasmādyatnena saṃrakṣyaṃ raktaṃ jīva iti sthitiḥ .. snutaraktasya
sekādyaiḥ śītaiḥ prakupite'nile . śophaṃ satodaṃ koṣṇeṇa
sarpiṣā pariṣecayet ..
nṛpāḍhyabālasthavirabhīrudurvvalanārīsukumārāṇāmanugrahārthaṃ
paramasukumāro'yaṃ śoṇitāvasecanopāyo'bhihito jalau-
kasaḥ . tatra vātapittakaphaduṣṭaśoṇitaṃ yathāsaṃkhyaṃ
śṛṅgajalaukālāvubhiravasecayet snigdhaśītarūkṣatvāt sarvvāṇi
sarvvairvā . bhavanti cātra . uṣṇaṃ samadhuraṃ snigdhaṃ gavāṃ
śṛṅgaṃ prakīrttitam . tasmādvātopasṛṣṭe tu hitaṃ tadavasecane .
śītādhivāsā madhurā jalaukā vārisambhavā . tasmātpitto-
pasṛṣṭe tu hitā sā tvavasecane . alāvu kaṭukaṃ rūkṣaṃ
tīkṣṇañca parikīrttitam . tasmācchleṣmopasṛṣṭe tu hitaṃ tada-
vasecane . tatra pracchite tanuvastrapaṭalāvanaddhena śṛṅgeṇa
śoṇitamavasecayedācūṣaṇāt . sāntardīpayā'lāvyā” .
jalaukasāṃ vivaraṇam asrapāśabde vakṣyate .
“atha jalauko'vasekasādhyavyādhitamupaveśya saṃveśya vā
virukṣya cāsya tamavakāśaṃ mṛdgomayacūrṇairyadyarujaḥ syāt .
gṛhītāśca tāḥ sarṣaparajanīkalkodakapradigdhagātrīḥ salila-
sarakamadhye muhūrttasthitā vigataklamā jñātvā tāmīrogaṃ
grāhayet . sūkṣmaśuklārdrapiculpotāvacchannāṃ kṛtvā mukha-
mapāvṛṇuyādagṛhlantyai kṣīravinduḥ śoṇitavinduṃ vā dadyā-
cchastrapadāni vā kurvvīta yadyevamapi na gṛhṇīyāttadānyāṃ
grāhayet . yadā ca niviśate 'śvakhuravadānanaṃ kṛtvonnamya
ca skandhaṃ tadā jānīyādgṛhṇātīti gṛhntīṃ cārdū-
vastrāvacchannāṃ dhārayet secayecca . daṃśe todakaṇḍūprādu-
rbhāvairjānīyācchuddhaniyamādatta iti śuddhamādadānāmapanayet .
atha śoṇitagandhena na muñcenmukhamasyāḥ saindhavacūrṇenāvakiret .
aya patitāṃ taṇḍulakaṇḍana pradigdhagātrīṃ tailalavaṇābhyakta-
mukhīṃ vāmahastāṅguṣṭhāṅgulibhyāṃ gṛhītapucchāṃ dakṣiṇahastā-
ṅguṣṭhāṅgulibhyāṃ śanaiḥ śanairanulomanumārjayedā mukhādvāmaye-
ttāvadyāvatsamyagvāntaliṅgānīti . samyagāntā salila
sarakanyastā bhoktukāmā satī caret . yā sīdati na
ceṣṭate sā durvvāntā tāṃ punaḥ samyagvāmayet . durvvāntāyā
vyādhirasādhya indramado nāma bhavati . atha suvāntāṃ
pūrvvavatsannidadhyāt śoṇitasya ca yogāyogānavekṣya jalau-
kovraṇānmadhunāvaghaṭṭayecchītābhiradbhiśca pariṣecayedbadhnīta vā
vraṇaṃ kaṣāyamadhurasnigdhaśītaiśca pradehaiḥ pradihyāditi .
bhavati cātra . kṣetrāṇi grahaṇaṃ jātīḥ poṣaṇaṃ sāvacāra-
ṇam . jalaukasāñca yo vetti tatsādhyān sa jayedgadān” .