• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • asākṣin


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 95.
    asākṣin mfn. (-kṣī-kṣiṇī-kṣi) Incompetent as evidence.

    E. a neg. sākṣin a witness.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 75, col. 1.
    a-sākṣin (kṣī-kṣiṇī-kṣi) a. Incompe-
    tent as evidence or witness.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 105, col. 2.
    A-sākṣin, ī, iṇī, i, incompetent as a witness,

    not an eye-witness.

    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 212, col. 2.
    asākṣin a.

    1 Not an eye-witness.

    2 One whose evidence is not admissible (in law).

    3 One who is disqualified to attest a legal document.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 120, col. 1.
    a-sākṣin mfn. incompetent as a witness, not an eye-witness, Yājñ. ii, 71; Viṣṇus.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 78, col. 2.
    asākṣin

    mfn. (-kṣī-kṣiṇī-kṣi) Incompetent as evidence.

    E. a neg. sākṣin a
    witness.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ vol. 1, p. 292.
    asākṣin a. 1 Not an eye-witness. Y.2.71. -2 One whose evidence is not admissible (in law). -3 One who is disqualified to attest a legal document.

    Schmidt Nachträge zum Sanskrit-Wörterbuch

    ☞ p. 85, col. 3.
    asākṣin m. kein Zeuge, als Zeuge nicht zulässig, Yājñ. 2, 71; Viṣṇus. 8, 1. 5.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 549, col. 2.
    asākṣin tri0 na sākṣī . smṛtyukte vacanato doṣāditovā
    sākṣyakarmmasu agrāhye śrotriyādau . asākṣiṇaśca mitā0
    darśitāḥ “uktalakṣaṇānāṃ sākṣiṇāmasambhave pratiṣedharahi-
    tānāmanyeṣāmapi sākṣitvapratipādanārthamasākṣiṇo vaktavyāḥ
    te ca pañcavidhā nāradena darśitāḥ “asākṣyapi hi śāstreṣu
    dṛṣṭaḥ pañjavidho budhaiḥ . vacanāddoṣatobhedātsvayamukti-
    rmṛtāntara” iti . ke punarvacanādasākṣiṇa ityāha .
    “śrotriyāstāpasā vṛddhā ye ca prabrajitādayaḥ . asākṣiṇaste
    vacanānnātra heturudāhṛtaḥ” yā0 smṛ0 tāpasāvānaprasthāḥ .
    ādiśabdena pitrāvivadamānādīnāṃ grahaṇam . yathāha
    śaṅkhaḥ . “na pitrāvivadamānagurukulavāsiparivrājakavāna
    prasthanirgranthayaḥ sāsiṇa” iti doṣādasākṣiṇo darśitā
    nāradena “stenāḥ sāhasikāścaṇḍāḥ kitavā vañcakāstathā .
    asākṣiṇaste duṣṭatvātteṣu satyanna vidyata” iti . caṇḍāḥkopanāḥ
    kitavādyūtakṛtaḥ . bhedādasākṣiṇāñca svarūpantenaiva darśitam .
    “sākṣiṇāṃ likhitānāṃ ca nirdiṣṭānāñca vādinā .
    teṣāmeko'nyathā vādī bhedātsarve na sākṣiṇa” iti . tathā
    svayamuktisvarūpañcoktam . “svayamuktiranirddiṣṭaḥ svaya-
    mevetya yo vadet . sūcītyuktaḥ saśāstreṣu na sa sākṣitvamarha
    tīti” . mṛtāntarasyāpi laṇaṇamuktam . “yo'rthaḥ śrāvayi-
    tavyaḥ syāttasminnasati cārthini . kva tadvadatu sākṣitva
    mityasākṣī mṛtāntara” iti . yenārthinā pratyarthinā vā
    sākṣiṇāṃ yo'rthaḥ śrāvayitavyo bhavet yūyamatrārthe sākṣiṇa
    iti . tasminnarthini pratyarthini vā asati mṛte'rthe ca
    anivedite sākṣī kva kasminnarthe kasya vā kṛte sākṣyaṃ vada-
    tviti mṛtāntaraḥ sākṣī na bhavati yatra tu mumūrṣuṇā svasthena
    vā pitrā putrādayaḥ śrāvitāḥ asminnarthe amī sākṣiṇa
    iti . tatra mṛtāntaropi sākṣī . yathāha nāradaḥ .
    “mṛtāntaro'rthini prete mumūrṣuśrāvitādṛte” . tathā .
    “śrāvitonātureṇāpi yastvartho dharmasaṃhitaḥ . mṛte'pi tatra
    sākṣī syāt ṣaṭsu cānvāhitādiṣu” . tānetānasākṣiṇo
    darśayati . “strībālavṛddhakitavamattonmattābhiśastakāḥ” .
    raṅgāvatāripāṣaṇḍikūṭakṛdvikalendriyāḥ . patitāptārtha-
    sambandhisahāyariputaskarāḥ . sāhasī dṛṣṭadoṣaśca
    nirddhūtādyāstvasākṣiṇaḥ” . strī prasiddhā . vālo'prāptavyava-
    hāraḥ . vṛddho'śītikāvaraḥ bṛddhvagrahaṇaṃ vacananiṣiddhā
    nāmanyeṣāmapi śrotriyādīnāmupalakṣaṇam . kitavo'kṣa-
    devī . mattaḥ pānādinā, unmatto grahāviṣṭaḥ . abhi-
    śastaḥ, abhiyukto brahmahatyādinā . raṅgāvatārī cāraṇaḥ
    pāṣaṇḍino nirgranthiprabhṛtayaḥ . kūṭakṛt kapaṭalekhyādi-
    kārī vikalendriyaḥ śrotrādirahitaḥ patitaḥ brahma-
    hādiḥ . āptaḥ suhṛt, arthasambandhī vipratipadya-
    mānārthasambandhī . sahāya ekakāryyaḥ ripuḥ śatruḥ taskaraḥ
    stenaḥ sāhasī svabalāvaṣṭambhakārī dṛṣṭadoṣo dṛṣṭavitatha
    vacanaḥ . nirdhūto bandhubhistyaktaḥ . ādiśabdādanye-
    ṣāmapi smṛtyantaroktānāṃ doṣādasākṣiṇāmbhedādasākṣiṇāṃ
    svayanuktermṛtāntarasya ca grahaṇam . ete strībālādayaḥ
    sākṣiṇo na bhavanti” mitā0 . atrāpavādaḥ “sarvvaḥ
    sākṣī saṃgrahaṇe cauryye pāruṣyasāhase” . yā0 smṛ0 saṃgraha-
    ṇādau sarvve vacananiṣiddhāḥ śrotriyādayaḥ tapaḥprabhṛti
    guṇarahitāśca sākṣiṇobhavanti. doṣādasākṣiṇo bhedāda-
    sākṣiṇaḥ svayamuktiścātrāpi sākṣiṇo na bhavanti satyābhā-
    vādihetosteṣu vidyamānatvāditi” mitā0 .