• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • aruṇātmaja

    See also aruṇātmajaḥ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 67.
    aruṇātmaja m. (-jaḥ) A name of JAṬĀYU, a fabulous bird: said by some to be the son of ARUṆA, but more generally of GARUḌA.

    E. aruṇa, and ātmaja the son.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 52, col. 2.
    aruṇā_tmaja (jaḥ) 1. m. A name of Ja-
    tāyu, a fabulous bird.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 88, col. 2.
    aruṇātmaja m. ‘son of Aruṇa’, Jaṭāyu (See aruṇa m. above), L.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 55, col. 2.
    aruṇātmaja

    m. (-jaḥ) A name of JATAYU, a fabulous bird: said by some to
    be the son of ARUNA, but more generally of GARUDA.

    E. aruṇa, and
    ātmaja the son.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 416.
    aruṇātmaja (a° 2,a. + ātmaja) m. Aruṇa's Sohn, ein Bein. des fabelhaften Vogels Jaṭāyu TRIK. 1, 1, 103.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 107, col. 1.
    *aruṇātmaja m. Bein. des Jaṭāyu.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 359, col. 2.
    aruṇātmaja pu0 6 ta0 . 1 jaṭāyau pakṣiṇi . 2 sūryaputre mande
    3 sāvarṇṇe manau 4 karṇṇe 5 sugrīve 6 yame ca 7 aśvi-
    nokumārayoḥ dvi0 va0 9 yamunayāṃ tapatyāṃ ca strī .
    “trīṇyapatyāni kauravya! saṃjñāyāṃ tapatāṃvaraḥ . ādityo
    janayāmāsa kanyāṃ dvau ca prajāpatī . sa ca vaivasvataḥ pūrvvaṃ śrāddha-
    devaḥ prajāpatiḥ . yasaśca yamunā caiva yamajau saṃbhūvatuḥ” .
    saṃjñāyāṃ dvau sutau sutā ceti trīṇyapatyāni . “dvitīyāyāṃ
    tu saṃjñāyāṃ saṃjñeyamiti cintayan . ādityo janayāmāsa
    putramātmasamaṃ tathā . pūrvvajasya manostāta! sadṛśo'yamiti
    prabhuḥ . manurevābhavannāmrā sāvarṇṇa iti cocyate . dvitī-
    yāyāṃ sutastasyāḥ sa vijñeyaḥ śanaiścaraḥ” . iti sāvarṇṇaḥ
    śaniśca etau dvau sutau, saṃjñāyāḥ chāyākhyāyāṃ dvitīyāyāṃ
    savarṇṇāyāṃ jātau harivaṃ0 . vaḍavārūpadhariṇyāṃ saṃjñāyāñca
    aśvinīkumārau jātau yathā tatraiva . “baḍavārūpamāsthāya
    vane carati śādvale . sa tathārūpamāsthāya svāṃ bhāryyāṃ śubha-
    līlayā . dadarśa yogamāsthāya svāṃ bhāryyāṃ vaḍavāṃ tataḥ .
    adhṛthāṃ sarvvabhūtānāṃ tapasā niyamena ca . baḍavāvapuṣā rājaṃ-
    ścarantīmakutobhayām . so'śvarūpeṇa bhagavāṃstāṃ sukhaṃ sama-
    bhāvayat . maithunāya viceṣṭantīṃ, parapuruṣaśaṅkayā . sā
    tanniravamacchukraṃ nāsikāyāṃ vivasvataḥ . devau tasyāmajā-
    yetāmaśvino bhiṣajāṃ varau . nāsatyaścaiva dasraśca smṛtau dvābaśvi-
    nāviti” . tapatīśabde tadutpattiḥ karṇṇotprattiḥ
    yathā “evamuktā bahuvidhaṃ sāntvapūrvvaṃ vivasvatā . sā
    tu naicchadvarārohā kanyā'hamiti bhārata! .
    bandhupakṣabhayādbhītā lajjayā ca yaśasvinī . tāmarkaḥ
    punarevedamabravīdbharatarṣabha! . matprasādānna te rājñi! bhavi-
    tā doṣa ityuta . evamuktvā sa bhagavān kuntirājasutāṃ
    tadā . prakāśakarttā tapanaḥ sambabhūva tayā saha . tatra vīraḥ
    samabhavat karṇaḥ śastrabhṛtāṃ varaḥ . āmuktakavacaḥ śrīmānde-
    vagarbhaḥ śriyā'nvitaḥ . sahajaṃ kavacaṃ bibhrat kuṇḍalī
    dyotitānanaḥ . ajāyata sutaḥ karṇaḥ sarvvalokeṣuviśrutaḥ” .
    bhā0 ā0 pa0 . sugrīvotpattiḥ sugrīvaśabde dṛśyā .

    Index to the Names in the Mahābhārata

    ☞ p. 91, col. 2.
    Aruṇātmaja = Jaṭāyu (cf. Sampāti).

    Mahābhārata Cultural Index

    ☞ p. 3, col. 2.
    Aruṇātmaja m.: Son of Aruṇa, Jaṭāyu

    3. 263. 1.