• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • arthaśāstra


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 70.
    arthaśāstra n. (-straṃ) The science of polity or moral and political government.

    E. artha possession, property, and śāstra institutes of a science.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 54, col. 2.
    artha-śāstra (straṃ) 1. n. Ethics, politics.

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 42.
    arthaśāstra n. manual of practical life.

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 27, col. 3.
    arthaśāstra artha-śāstra, n. treatise on practical
    life or policy; -śauca, n. blamelessness
    in money matters; -śrī, f. abundance of wealth;
    -saṃsiddhi, f. success of a matter; -saṃ-
    -graha, m. accumulation of riches; -saṃc-aya,
    m. sg. pl. property, wealth; -saṃdeha, m.
    doubtful or critical case.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 91, col. 1.
    artha—śāstra n. a book treating of practical life (cf. -vidyā above) and political government (cf. -cintana above), MBh. &c.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 58, col. 1.
    arthaśāstra

    n. (-straṃ) The science of polity or moral and political govern-
    ment.

    E. artha possession, property, and śāstra institutes of a science.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 437.
    arthaśāstra (a° + śā°) m. ein dem Nützlichen, dem praktischen Leben gewidmetes Lehrbuch AK. 1, 1, 5, 5. VP. 284. MADHUS. in Ind. St. 1, 13, 14. 22, 7. WEBER, Lit. 239.
    ☞ vol. 5, p. 1047.
    arthaśāstra Ind. St. 3, 280. MBH. 1, 646. R. 5, 1, 82.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 111, col. 3.
    arthaśāstra n. ein das praktische Leben — , die Politik behandelndes Lehrbuch 210,1,14. Ind. St. 10,165.

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    ☞ p. 28, col. 2.
    arthaśāstra n. Lehrbuch der Praxis.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 370, col. 1.
    arthaśāstra na0 arthasya bhūmidhanādeḥ prāpakaṃ śāstraṃ śāka0 ta0 .
    1 nītiśāstre, abhicārādikarmmapratipādake 2 śāstre ca .
    “arthaśāstrāttu balavat dharmmaśāstramiti sthitiḥ” yā0 smṛ0
    vivṛtametanmitākṣarāyām “yadyapi samānakartṛkatayā
    arthaśāstradharmma śāstrayoḥ svarūpagato viśeṣonāsti
    tathāpi prameyasya dharmmasya prāṣṭānyādarthasya cāprādhānyāḍvarma-
    śāstraṃ balavadityabhiprāyaḥ dharmasya ca prādhānyaṃ śāstrādau
    darśitantasmāddharmaśāstrārthaśāstrayorvirodhe arthaśāstrasya
    vādha eva . “gururvā vālavṛddhau vā brāhmaṇaṃ vā bahu-
    śrutam . ātatāyinamāyāntaṃ hanyādevāvicārayan .
    nātatāyivadhe doṣohanturbhavati kaścana . pracchannaṃ vā
    prakāśaṃ vā manyustaṃ manyumṛcchati” tathā “ātatāyina
    māyāntamapi vedāntagaṃ raṇe . jighāṃsantañjighāṃsīyānna te-
    na vrakṣmahā bhavet” ityādyarthaśāstram . “iyaṃ viśuddhiruditā
    pramāpyākāmatodvijam sakāmato vrakṣmabadhe niṣkṛtirna
    vidhīyate” ityādi dharmmaśāstrantayorviroghe dharmmaśāstraṃ bala-
    vaditi yukta” mityanyamatamuktvā . “hiraṇyabhūmilābhebhyomi-
    tralabdhirvarā vataḥ . ato yatetatat prāptau” ityartha
    śāstram . “dharmmaśāstrānusāreṇa krodhalobhavivarjitaḥ”
    iti dharmmaśāstram . tayoḥ kvacidviṣaye virodho bhavati
    yathā catuṣpādvyavahāre pravartamāne ekasya jaye'vadhāryya-
    māṇe dharmmānumaraṇam na mitralābhaḥ . anyasya tu jaye
    mitralabdhirnadharmma—śāstramanusṛtambhavati tatrārthaśāstrā-
    ddharmaśāstraṃ balavat ataeva “dharmārthasannipāte arthagrāhiṇa
    etadeveti” prāyaścittasya gurutvandarśitamāpastavena” iti .

    Index to the Names in the Mahābhārata

    ☞ p. 91, col. 1.
    *Arthaśāstra (pl. -āṇi) (“the practical sciences”). § 11

    (Parvas): I, 2, 646 (Mahābhārata).—§ 641 (Rājadh.):

    XII, 71, 2728 (°paraḥ).—§ 645 (Āpaddh.): XII, 137,

    4911.—§ 647 (Brahmadatta-Pūjanī-s.): XII, 139, 5203.—

    § 657 (Āpaddh.): XII, 167, 6219.—§ 663 (Mekṣadh.):

    XII, 201, 7369.—§ 704 (do.): XII, 302, 11206.—§ 742

    (Ānuśāsanik.): XIII, 39, 2241.

    The Purāṇa Index

    ☞ vol. 1, p. 110.
    Arthaśāstra — one of the 18 vidyas:1 Science of Polity

    pleaded by Indra in extenuation of his destruction of Diti's

    garbha:2 No regard for the śāstra during Pṛthu's reign:

    Budha learned in;3 to be learnt by a prince.4 [Footnote] 1) Br. II. 31. 23; 35. 89; Vā. 58. 23; 61. 79. [Footnote] 2) M. 7. 63; 10.

    32; Vi. III. 6. 28. [Footnote] 3) M. 24. 2. [Footnote] 4) M. 144. 23; 220. 2.

    Aufrecht’s Catalogus Catalogorum

    ☞ vol. 1, p. 31, col. 1.
    arthaśāstra Quoted by Rāyamukuṭa.