Blog
Sanskrit
About
arthāntaranyāsa
Sanskrit-English
Sanskrit-German
Sanskrit-Sanskrit
Wilson Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 70 .
arthāntaranyāsa m. (
-saḥ ) Antithesis.
E. arthāntara , and nyāsa position.
Yates Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 55, col. 1 .
arthā_ntara-nyāsa (saḥ) 1. m. Antithesis.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)
☞
p. 1182, col. 1 .
Arthāntara-nyāsa; add — transition to another
matter or subject, the turning aside from a narrative
to introduce a moral reflection, &c.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 91, col. 2 .
arthā ntara-nyāsa m. introduction of some other matter (an illustration of a particular case by a general truth or of a general truth by a particular case),
Sāh. ; Kāvyād. &c.
Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 58, col. 1 .
arthāntaranyāsa m. (-saḥ ) Antithesis.
E. arthāntara, and nyāsa position.
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 112, col. 1 .
arthāntaranyāsa m.
Beibringung eines analogen Falles VĀMANA 4,3,21.
KĀVYAPR. 10,23.
Vācaspatyam
☞
p. 371, col. 1 .
arthāntaranyāsa pu0 arthāntaraṃ nyāsyate'tra . arthālaṅkārabhede “sāmanyaṃ vā viśeṣeṇa viśeṣastena vā yadi . kāryyañca kāraṇenedaṃ kāryyeṇa ca samarthyate .. sādharmmyeṇetareṇārthānta- ranyāso'ṣṭadhā tataḥ ” . krameṇodāharaṇāni . “vṛhatsa- hāyaḥkāryyāntaṃ kṣodīyānapi gacchati . sambhūyāmbhodhimabhyeti mahānadyā nagāpagā ” .. atra dvitīyārddhagataḥ sāmānyo'rthaḥ sopapattikaḥ kriyate . “yāvadarthapadāṃ vācamevamādhāya mādhavaḥ . virarāma mahīyāṃsaḥ prakṛtyā mitabhāṣiṇaḥ ” atra sāmānyena viśeṣasamarthanam . “pṛthvi! sthirā bhava bhujaṅgama! dhārayaināṃ tvaṃ kūrmmarāja! tadidaṃ dvitīyaṃ dadhīthāḥ . dikkuñjarāḥ! kuruta tattritaye didhīrṣāmāryyaḥ karoti harakārmukamātatajyam ” atrātatajyākaraṇaṃ pṛthvī- sthairyyādeḥ kāryyasya samarthakam . “sahasā vidadhāta na kriyāmavivekaḥ paramāpadāṃ padam . vivṛṇate hi vimṛṣya- kāriṇaṃ guṇalubdhāḥ svayameva sampadaḥ ” ityādau sampadvaraṇaṃ kāryyaṃ sahasā vidhānābhāvasya vimṛṣyakāritvarūpasya kāraṇasya samarthakam . etāni sādharmmye udāharaṇāni vaidharmmye yathā “itthamārādhyamāno'pi kliśnāti bhuvana trayam . śāmyet pratyapakāreṇa nopakāreṇa durjjanaḥ ” .. atra samānyaṃ viśeṣasya samarthakam . “sahasā vida- dhīteti ” atra sahasā vidhānābhāvasyāpatpadatvaṃ viruddhaṃ kāryyaṃ samarthakam ” sā0 da0 .