• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • arthāntaranyāsa


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 70.
    arthāntaranyāsa m. (-saḥ) Antithesis.

    E. arthāntara, and nyāsa position.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 55, col. 1.
    arthā_ntara-nyāsa (saḥ) 1. m. Antithesis.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 1182, col. 1.
    Arthāntara-nyāsa; add — transition to another

    matter or subject, the turning aside from a narrative

    to introduce a moral reflection, &c.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 91, col. 2.
    arthāntara-nyāsa m. introduction of some other matter (an illustration of a particular case by a general truth or of a general truth by a particular case), Sāh.; Kāvyād. &c.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 58, col. 1.
    arthāntaranyāsa

    m. (-saḥ) Antithesis.

    E. arthāntara, and nyāsa position.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 112, col. 1.
    arthāntaranyāsa m. Beibringung eines analogen Falles VĀMANA 4,3,21. KĀVYAPR. 10,23.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 371, col. 1.
    arthāntaranyāsa pu0 arthāntaraṃ nyāsyate'tra . arthālaṅkārabhede
    “sāmanyaṃ vā viśeṣeṇa viśeṣastena vā yadi . kāryyañca
    kāraṇenedaṃ kāryyeṇa ca samarthyate .. sādharmmyeṇetareṇārthānta-
    ranyāso'ṣṭadhā tataḥ” . krameṇodāharaṇāni . “vṛhatsa-
    hāyaḥkāryyāntaṃ kṣodīyānapi gacchati . sambhūyāmbhodhimabhyeti
    mahānadyā nagāpagā” .. atra dvitīyārddhagataḥ sāmānyo'rthaḥ
    sopapattikaḥ kriyate . “yāvadarthapadāṃ vācamevamādhāya
    mādhavaḥ . virarāma mahīyāṃsaḥ prakṛtyā mitabhāṣiṇaḥ”
    atra sāmānyena viśeṣasamarthanam . “pṛthvi! sthirā bhava
    bhujaṅgama! dhārayaināṃ tvaṃ kūrmmarāja! tadidaṃ dvitīyaṃ
    dadhīthāḥ . dikkuñjarāḥ! kuruta tattritaye didhīrṣāmāryyaḥ
    karoti harakārmukamātatajyam” atrātatajyākaraṇaṃ pṛthvī-
    sthairyyādeḥ kāryyasya samarthakam . “sahasā vidadhāta na
    kriyāmavivekaḥ paramāpadāṃ padam . vivṛṇate hi vimṛṣya-
    kāriṇaṃ guṇalubdhāḥ svayameva sampadaḥ” ityādau sampadvaraṇaṃ
    kāryyaṃ sahasā vidhānābhāvasya vimṛṣyakāritvarūpasya
    kāraṇasya samarthakam . etāni sādharmmye udāharaṇāni
    vaidharmmye yathā “itthamārādhyamāno'pi kliśnāti bhuvana
    trayam . śāmyet pratyapakāreṇa nopakāreṇa durjjanaḥ” ..
    atra samānyaṃ viśeṣasya samarthakam . “sahasā vida-
    dhīteti” atra sahasā vidhānābhāvasyāpatpadatvaṃ viruddhaṃ
    kāryyaṃ samarthakam” sā0 da0 .