• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • arpaṇaṃ

    See also arpaṇa, arpaṇam.


    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 170, col. 1.
    arpaṇaṃ [ṛ-ṇic-lyuṭ]

    1 Placing or putting upon, setting upon; pādārpaṇānugrahapūtapṛṣṭhaṃ R. 2. 35.

    2 Inserting, placing or putting in.

    3 Giving, offering, resigning; svadehārpaṇaniṣkrayeṇa R. 2. 55; mukhārpaṇeṣu prakṛtipragalbhāḥ 13. 9; tatkuruṣva madarpaṇaṃ Bg. 9. 27.

    4 Restoration, delivery, giving back; nyāsa° Ak.

    5 Piercing, perforating; tīkṣṇatuṃḍārpaṇairgrīvāṃ nakhaiḥ sarvāṃ vyadārayat Rām. (Said to mean also fire, god, an oblation, a Mantra and the tongue of fire-Tv.).

    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 108.
    arpaṇaṃ , klī, (ṛ + ṇic + lyuṭ .) prāpaṇaṃ . sama-
    rpaṇaṃ . yathā, —
    “yatkaroṣi yadaśnāsi yajjuhoṣi dadāsi yat .
    yattapasyasi kaunteya tatkuruṣva madarpaṇaṃ” ..
    iti śrībhagavadgītāyāṃ 9 adhyāyaḥ . (sthāpanaṃ .
    nyāsaḥ .
    “kailāsagauraṃ vṛṣamārurukṣoḥ
    pādārpaṇānugrahapūtapṛṣṭham” .
    iti raghuvaṃśe . svatvatyāgaḥ . parityāgaḥ .
    “arpaṇaṃ svasya vākyārthe parasyānvayasiddhaye” .
    iti sāhityadarpaṇe .)