• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • arjunaḥ

    See also arjuna, arjunam, arjunaṃ.


    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 104.
    arjunaḥ , puṃ, (arja + unan .) pāṇḍurājasya tṛtīya-
    putraḥ . sa nu indrāt kuntīgarbhe jātaḥ . tatparyyāyaḥ .
    phālgunaḥ 2 jiṣṇuḥ 3 kirīṭī 4 śvetavāhanaḥ 5
    bībhatsuḥ 6 vijayaḥ 7 kṛṣṇaḥ 8 savyasācī 9
    dhanañjayaḥ 10 . iti virāṭaparbba . pārthaḥ 11
    śakranandanaḥ 12 gāṇḍīvī 13 madhyamapāṇḍavaḥ 14
    śvetavājī 15 kapidhvajaḥ 16 rādhābhedī 17
    subhadreśaḥ 18 guḍākeśaḥ 19 vṛhannalaḥ 20 . iti
    jaṭādharaḥ .. aindriḥ 21 . iti bhūriprayogaḥ .. * ..
    svanāmakhyātavṛkṣaviśeṣaḥ . ājana iti bhāṣā .
    tatparyyāyaḥ . nadīsarjaḥ 2 vīrataruḥ 3 indradruḥ 4
    kakubhaḥ 5 . ityamaraḥ .. śambaraḥ 6 pārthaḥ 7
    citrayodhīḥ 8 dhanañjayaḥ 9 vairātaṅkaḥ 10 kirīṭī
    11 gāṇḍīvī 12 śivamallakaḥ 13 savyasācī 14
    karṇāriḥ 15 karavīrakaḥ 16 kaunteyaḥ 17 indra-
    sūnuḥ 18 vīradruḥ 19 kṛṣṇasārathiḥ 20 pṛthājaḥ
    21 phālgunaḥ 22 dhanvī 23 . iti rājanirghaṇṭaḥ ..
    tatparyyāyaguṇāḥ .
    “kakubho'rjunanāmākhyo nadīsarjaśca kīrttitaḥ .
    indradrurvīravṛkṣaśca vīraśca dhavalaḥ smṛtaḥ ..
    kakubhaḥ śītalo bhagnakṣatakṣayaviṣāsrajit .
    medomehavraṇān hanti tuvaraḥ kaphapittahṛt” ..
    iti bhāvaprakāśaḥ .. asya guṇāḥ . kṣatabhagnarakta-
    stambhanamūtrakṛcchraroge pathyatvaṃ . iti rājavallabhaḥ ..
    kaṣāyatvaṃ . uṣṇatvaṃ . vraṇaśodhanatvaṃ . kaphapittaśrama-
    tṛṣṇārttināśitvaṃ . vāyurogaprakopakāritvañca .
    iti rājanirghaṇṭaḥ .. * .. (asya vyavahāro
    yathā, —
    “arjjunasya tvacā siddhaṃ kṣīraṃ dadyāddhṛdāmaye” ..
    iti vaidyakacakrapāṇisaṃgrahaḥ ..)
    kārttavīryyārjjunaḥ . māhiṣmatī nāma purī tasya
    rājadhānyāsīt, sa khalu bhujavīryyeṇa saptadvīpāṃ
    dharāmajayat . yogād bāhusahasrañca labdhavān .
    “tasya bāhusahasrantu yudhyataḥ kila bhārataḥ ! .
    yogāt yogeśvarasyeva prādurbhavati māyayā ..
    teneyaṃ pṛthivī sarvvā saptadvīpā saparbbatā .
    sasamudrā sanagarā ugreṇa vidhinā jitā ..
    tena saptasu dvopeṣu saptayajñaśatāni vai .
    prāptāni vidhinā rājñā śrūyante janamejaya” ..
    “yo'jjunenārjjanastulyo dvibāhurbbahubāhunā” .
    iti mahābhārate .) mayūraḥ . māturekasutaḥ . iti
    medinī .. śvetavarṇaḥ . tadvati tri . ityamaraḥ ..