earn, to acquire, MBh. 11, 193; Indr. 3,
7 (Ātm). sva-arjita and svayam-arjita,
adj. Acquired by one's own efforts,
Rām. 1, 43, 11; Man. 9, 209. — With the
prep. upa upa, To acquire, Man. 9, 208.
to prepare. — With the prepositions
samupa sam-upa, To prepare, Chr. 14, 21
(read tat tu).
Faire, exécuter.
Travailler: svarjitaṃ karma action bien faite.
Gr. .
1) dass. DHĀTUP. 33, 52. yadgarhitenārjayanti karmaṇā brāhmaṇā dhanam M. 11, 193. saṃbhārānpunarārjayat . tataḥ saṃbhṛtasaṃbhāraḥ u. s. w. MBH. 1, 8134. dhanamarjayet KATHĀS. 6, 36. bhaikṣyeṇāpyarjayiṣyāmi punarnyāsapratikriyām MṚCCH. 53, 13. parasvānyārjayat BHAṬṬ. 17, 38. ārjijat (Sch. = grahītuṃ yatate sma) — vṛkṣam 15, 43. med.: tadarjayasva INDR. 3, 7. arjita erlangt, erworben: vidhināpyarjitaṃ dhanam M. 4, 193. bahu vittaṃ mayārjitam N. 26, 4. 12. arthānāmarjane duḥkhamarjitānāṃ ca rakṣaṇe PAÑCAT. I, 179. HIT. II, 63. cirārjitaṃ tapaḥ R. 3, 14, 4. tapasārjitā (gadā) 35, 42. VIŚV. 14, 19. PAÑCAT. I, 328. raṇārjitaṃ dravyam YĀJÑ. 1, 322. vīryārjita R. 1, 5, 1. 46, 2. 4, 23, 3. HIT. I, 96. II, 18. RAGH. 2, 64. 3, 10. VID. 316. 318. 323. svayamarjita selbst herbeigeschafft, erlangt, erworben M. 9, 209. YĀJÑ. 2, 118. R. 2, 53, 4. svārjita dass.: indralokaṃ gato rājā svārjitenaiva karmaṇā (als Kapital betrachtet) R. 1, 43, 11. svārjitaiḥ karmabhiḥ śubhaiḥ VIŚV. 13, 2.
— 2) sato guṇāntarādhāna MĀDHAVA, fucare WEST.
— Vgl. 4. arj .
— ati act. med.
1) hinüberschaffen, zulassen: svasti hainamatyarjanti svargaṃ lokamabhi AIT. BR. 1, 11. taṃ turīye 'tyārjata 2, 25. ati no 'rjasyākāśaṃ naḥ kurviti (lass uns hinüber, mach' uns Platz!) sa nāstuto 'tisrakṣya ityabravīt - tānstuto 'tyārjata 3, 42.
— 2) wegschaffen, beseitigen: athainamutkrāntamedhamatyārjanta AIT. BR. 2, 8.
— apyati hinzufügen zu: yajña etadyajñamapyatyarjanti AIT. BR. 7, 6.
— anu loslassen: nānvarjati ŚAT. BR. 3, 7, 2, 4.
— api hinzuthun: athāṃśūnpunarapyarjati ŚAT. BR. 11, 5, 9, 12.
— ava entlassen: tāmavārjanti ŚAT. BR. 4, 5, 8, 11.
— anvava
1) entlassen nach einer bestimmten Richtung: tadenaṃ sāvasamevānvavārjati ŚAT. BR. 2, 6, 2, 17.
— 2) heimsuchen: tamaśanāyāpipāsābhyāmanvavārjat AIT. UP. 2, 1.
— samava zusammenlassen: mātṛbhirvatsānsamavārjanti ŚAT. BR. 2, 5, 3, 16. 1, 7, 1, 3.
— ud herausschaffen: (bhūmiḥ) yasyā̀ṃ pūrvê bhūtakṛtà ṛṣâyo gā udā̂nṛ̀juḥ (die Hdschrr.: ānṛcuḥ und ānṛtuḥ) AV. 12, 1, 39.
— upa
1) hinzubringen, zulassen: atha vatsamupārjanti ŚAT. BR. 14, 2, 1, 9.
— 2) caus. herbeischaffen, erwerben, erlangen: prabhāte 'nyatkiṃcidupārjayiṣyāmi PAÑCAT. 219, 7. yaccāsya sukṛtaṃ kiṃcidamutrārthamupārjitam M. 7, 95. śrameṇa yadupārjitam 9, 208. dhanaṃ ca bahu - upārjitam MBH. 2, 1222. upārjitānāṃ vittānām HIT. I, 147. cirakālopārjitaḥ priyasuhṛnme 26, 13. dharmopārjitavṛttiḥ PAÑCAT. 6, 5.
— pra caus. gewähren, verschaffen: retaḥ sekaṃ prārjayati NIR. 3, 5.
1) gehen.
— 2) stehen, feststehen.
— 3) erwerben.
— 4) wohlauf sein (ūrjane) DHĀTUP. 6, 16.
1) sich strecken, ausgreifen (im Laufe, vgl. ὀρεξατ᾽ ἰών): ùbhe sicaû yatate bhī̀ma ṛ̀ñjan ṚV. 1, 95, 7. adhî bhrùvoḥ kîrate rèṇumṛ̀ñjan 4, 38, 7. dùrvartûḥ smā bhavati bhī̀ma ṛ̀ñjan 8. pìtā yatrâ duhìtuḥ sekâmṛ̀ñjansaṃ śàgmyenà manâsā daghànve 3, 31, 1. ṛ̀ñjàtī śarûḥ 1, 172, 7. med: sa jìhvayā̀ catûranīka ṛ̀ñjatê 5, 48, 5. yenā̀ sahânta ṛ̀ñjatè svarôciṣaḥ (marutaḥ) 3, 87, 5.
— 2) erstreben, verlangen nach (NIR. 6, 21: ṛñjatiḥ prasādhanakarmā): viśàstvāṃ rājā̂naṃ suvìdatrâmṛñjate ṚV. 2, 1, 8. tamû hàvyairmanûṣa ṛñjate gìrā 2, 5. 6, 15, 1. ī̀śā̀nāsàstarûṣa ṛñjatè nṝn 1, 122, 13. infin.: vemî tvā pūṣannṛ̀ñjasè vemì stotâva āghṛṇe 8, 4, 17.
— 3) partic. ṛñjasāná;
a) herbeieilend: rathò na vìkṣvṛ̂ñjasā̀na ā̀yuṣù vyā̂nùṣagvāryā̂ dèva ṛ̂ṇvati ṚV. 1, 58, 3.
— b) erstrebend: viśà ārī̀rāhûtamṛñjasā̀nam 1, 96, 3. ṛ̀ñjàsā̀naḥ pûrùvārâ ùkthairendrâṃ kṛṇvītà sadâneṣù hotā̂ 4, 21, 5.
— Vgl. 1. arj .
— abhi nach Etwas greifen, auf Etwas zueilen, med.: àbhi dvìjanmā̂ trìvṛdannâmṛjyate ṚV. 1, 140, 2. part. act.: àbhi śravà ṛjyânto vaheyuḥ (aśvāḥ) 6, 37, 3.
— ā med. erstreben, herbeiwünschen: ā rādhâścìtramṛ̂ñjase (1. pers.) ṚV. 5, 13, 6. ā vâ ṛñjasa ū̀rjāṃ vyûṣṭìṣvindrâṃ màrutò rodâsī anaktana 10, 76, 1.
— ni med.
1) erreichen, gewinnen: daivyā̀ hotā̂rā prathàmā nyṛ̂ñje ṚV. 3, 4, 7. ni yāmâṃ cìtramṛ̂ñjate (marutaḥ) 1, 37, 3. 10, 142, 2.
— 2) erwischen, unter sich bringen: àhaṃ kutsâmārjunèyaṃ nyṛ̂ñje ṚV. 4, 26, 1. yòdho na śàtrūnsa vanā̀ nyṛ̂ñjate 1, 143, 5. vṛ̀trā bhūrî nyṛ̀ñjasê (2. pers.) 8, 79, 4. 1, 54, 2.
— sam med. zusammen streben, sich vereinigen auf, mit dem loc.: samâsminnṛñjatè girâḥ ṚV. 1, 6, 9.
1) dhanamarjaya Spr. 4238. dhanānyarjayadhvam 1305. hemabhojanabhāṇḍādi bhāṇḍāgāre yadarjitam 5417. kleśo mahānarjitaḥ 2667. śiṣyārjitaṃ pāpaṃ guruḥ prāpnoti 4942.
— abhyati hinüberschaffen in, übertragen auf (acc.) AIT. BR. 5, 24.
— samā, samārjita erworben, erlangt MBH. 13, 5551 wohl fehlerhaft für samarjita .
— upa
2) arthamupārjayasva Spr. 2165.
— Vgl. upārjana .
— pra durcheilen: pra ye dvìtā dìva ṛ̀ñjantyātā̂ḥ ṚV. 3, 43, 6.
— 1) arjati sich verschaffen NAIṢ. BHAṬṬ.
— 2) *arjate (gatisthānārjanorjaneṣu , auch sthairya st. sthāna und upārjana st. ūrjana).
— Caus. arjayati und °te
— 1) sich verschaffen , erwerben , erlangen.
— 2) = *sato gu-ṇāntarādhāne.
— Mit ati
— 1) hinüberschaffen , zulassen.
— 2) wegschaffen , beseitigen.
— Mit apyati hinzufügen zu.
— Mit abhyati hinüberschaffen in , übertragen auf (Acc.).
— Mit anu loslassen.
— Mit api hinwerfen.
— Caus. dass. GOBH. 1,8,28.
— Mit ava entlassen.
— Mit anvava
— 1) entlassen nach einer best. Richtung.
— 2) heimsuchen.
— Mit samava zusammenlassen.
— Mit samā Caus. amārjita erworben , erlangt.
— Mit ud herausschaffen.
— Mit upa hinzubringen , zulassen.
— Caus. Act. Med. sich verschaffen , erwerben , erlangen.
— Mit samupa Caus. verschaffen BHĀVAPR. 3,30.
— Mit pra Caus. verschaffen.
quirere. N. 26. 4. IN. 3. 7. 2) facere, perficere (prayatne
K. saṃskāre v.): svarjitaṅ karma bene facta actio. RAM.
ed. Ser. I. 34. 38.; svārjitan tapas a mement ipso ef-
fecta castigatio. RAM. ed. Ser. I. 47. 13. (fortasse lat.
urgo et arguo, gr. nisi hoc est pro =
vṛj vel pro = sṛj).
c. upa i. q. simpl. sign. 1. HIT. 33. 21. MAN. 9. 208.
√ arj see √ ṛj