• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • arghyaṃ


    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 103.
    arghyaṃ , tri, (arhyate pūjyate, arha + ṇyat, nyaṅkvādī-
    nāñceti kutvaṃ, arghamarhati iti pādārghābhyāñceti
    yat vā .) pūjanayogyaṃ . pūjyaṃ . iti medinī ..
    arghyārthaṃ . tattu pūjārthadūrvvākṣatacandanapuṣpamiśrita-
    vāri . ityamaraḥ ..
    (“anarghyamarghyeṇa tamadrināthaḥ,
    svargaukasāmarccitamarccayitvā” .
    iti kumārasambhave .
    “arghyamarghyamitivādinaṃ nṛpaṃ,
    so'navekṣya bharatāgrajo yataḥ” .
    iti raghuvaṃśe .) arghārthajalam iti amaraṭīkāyāṃ
    bharataḥ .. tattu sāmānyaviśeṣabhedena dvividhaṃ .
    tatrādyasya kramaḥ . svavāme trikoṇavṛttabhūvimbaṃ
    vilikhyādhāraśaktiṃ pūjayitvā astramantreṇa pātraṃ
    prakṣālya mantreṇa jalenāpūryyāṅkuśamudrayā mantreṇa,
    sūryyamaṇḍalāttīrthamāvāhya praṇavena gandhapuṣpābhyāṃ
    saṃpūjya dhenumudrāṃ pradarśya praṇavamaṣṭadhā daśadhā vā
    japet .. antyasya kramaḥ . svavāme trikoṇamaṇḍalaṃ
    kṛtvā tatra tripadikāmāropya astreṇa śaṅkhaṃ
    prakṣālya tadupari saṃsthāpya mantreṇa gandhapuṣpākṣata-
    dūrvvādi tatra niḥkṣipya vimalajalena viloma-
    mātṛkayā mūlena ca pūrayet tatastripadikāyāṃ
    vahnimaṇḍalapūjā śaṅkhe sūryyamaṇḍalapūjā jale
    somamaṇḍalapūjā tato mantreṇāṅguśamudrayā sūryyama-
    ṇḍalāttīrthamāvāhya mantreṇa svahṛdayāddevatāṃ tatrā-
    vāhya kūrccamantreṇāvaguṇṭhyāstramantreṇa gālinīmudrāṃ
    pradarśya mantreṇa tajjalaṃ vīkṣya aṅgamantraiḥ sakalīkṛtya
    gandhapuṣpābhyāṃ devatāṃ saṃpūjya tadupari matsyamudrayā-
    cchādya mūlamantramaṣṭadhā japtvā dhenumudrāṃ pradarśyā-
    streṇa saṃrakṣya tasmāt kiñcit jalaṃ prokṣaṇīpātre
    niḥkṣipet . iti tantrasāraḥ ..
    ☞ vol. 1, p. 103.
    arghyaṃ , klī, (argha + yat .) jaratkārumunitapovanatarū-
    dbhatamadhu . tasya guṇāḥ . cakṣurāyurhitakāritvaṃ .
    āmavātakaphapittanāśitvañca . iti rājavallabhaḥ ..