arghyaṃ
Śabdakalpadruma
☞
vol. 1,
p. 103.
arghyaṃ , tri, (arhyate pūjyate, arha + ṇyat, nyaṅkvādī-
nāñceti kutvaṃ, arghamarhati iti pādārghābhyāñceti
yat vā .) pūjanayogyaṃ . pūjyaṃ . iti medinī ..
arghyārthaṃ . tattu pūjārthadūrvvākṣatacandanapuṣpamiśrita-
vāri . ityamaraḥ ..
(“anarghyamarghyeṇa tamadrināthaḥ,
svargaukasāmarccitamarccayitvā” .
iti kumārasambhave .
“arghyamarghyamitivādinaṃ nṛpaṃ,
so'navekṣya bharatāgrajo yataḥ” .
iti raghuvaṃśe .) arghārthajalam iti amaraṭīkāyāṃ
bharataḥ .. tattu sāmānyaviśeṣabhedena dvividhaṃ .
tatrādyasya kramaḥ . svavāme trikoṇavṛttabhūvimbaṃ
vilikhyādhāraśaktiṃ pūjayitvā astramantreṇa pātraṃ
prakṣālya mantreṇa jalenāpūryyāṅkuśamudrayā mantreṇa,
sūryyamaṇḍalāttīrthamāvāhya praṇavena gandhapuṣpābhyāṃ
saṃpūjya dhenumudrāṃ pradarśya praṇavamaṣṭadhā daśadhā vā
japet .. antyasya kramaḥ . svavāme trikoṇamaṇḍalaṃ
kṛtvā tatra tripadikāmāropya astreṇa śaṅkhaṃ
prakṣālya tadupari saṃsthāpya mantreṇa gandhapuṣpākṣata-
dūrvvādi tatra niḥkṣipya vimalajalena viloma-
mātṛkayā mūlena ca pūrayet tatastripadikāyāṃ
vahnimaṇḍalapūjā śaṅkhe sūryyamaṇḍalapūjā jale
somamaṇḍalapūjā tato mantreṇāṅguśamudrayā sūryyama-
ṇḍalāttīrthamāvāhya mantreṇa svahṛdayāddevatāṃ tatrā-
vāhya kūrccamantreṇāvaguṇṭhyāstramantreṇa gālinīmudrāṃ
pradarśya mantreṇa tajjalaṃ vīkṣya aṅgamantraiḥ sakalīkṛtya
gandhapuṣpābhyāṃ devatāṃ saṃpūjya tadupari matsyamudrayā-
cchādya mūlamantramaṣṭadhā japtvā dhenumudrāṃ pradarśyā-
streṇa saṃrakṣya tasmāt kiñcit jalaṃ prokṣaṇīpātre
niḥkṣipet . iti tantrasāraḥ ..
☞
vol. 1,
p. 103.
arghyaṃ , klī, (argha + yat .) jaratkārumunitapovanatarū-
dbhatamadhu . tasya guṇāḥ . cakṣurāyurhitakāritvaṃ .
āmavātakaphapittanāśitvañca . iti rājavallabhaḥ ..